Kurulu gücü 100 MW olan tesis 1.000 saatte 25.000 MWh üretmişse kapasite faktörü kaçtır?
- A) %25
- B) %10
- C) %40
- D) %50
- E) %75
Doğru cevap: A
Çözüm: Azami enerji 100×1.000=100.000 MWh; oran 25.000/100.000=%25.
50 MW kurulu güce sahip bir rüzgâr santrali 2.000 saatte %30 kapasite faktörüyle kaç MWh üretir?
- A) 20.000 MWh
- B) 50.000 MWh
- C) 100.000 MWh
- D) 30.000 MWh
- E) 15.000 MWh
Doğru cevap: D
Çözüm: 50×2.000×0,30=30.000 MWh.
Aynı kurulu güce sahip hidroelektrik ve güneş santrallerinin yıllık üretimlerinin farklı olmasını hangi ölçüt açıklar?
- A) Güneşlenme ve debinin üretime etki etmemesi
- B) Kapasite faktörlerinin ve işletme saatlerinin farklılığı
- C) Kurulu güçlerinin kesin farklı olması
- D) Üretimin yalnız kilometrekareyle hesaplanması
- E) İki tesisin de her saat tam güçte zorunlu çalışması
Doğru cevap: B
Çözüm: Enerji miktarı kapasite, kullanım oranı ve süreye bağlıdır.
Bir bölgede tarım sektörü istihdamın %30’unu, katma değerin %10’unu üretiyor. Hangi yorum daha savunulabilir?
- A) Tarım çalışanlarının tümü en yüksek ücrete sahiptir
- B) Tarım toplam katma değerin %30’unu üretir
- C) Hizmetlerin istihdam payı mutlaka sıfırdır
- D) Tarımda hiçbir ekonomik üretim yoktur
- E) Tarımda çalışan başına katma değer ekonomi ortalamasının altındadır
Doğru cevap: E
Çözüm: Katma değer payı/istihdam payı=0,10/0,30<1; göreli çalışan başı katma değer düşüktür.
Bir tarım havzasında üretim %20 artarken ekili alan %50 artıyorsa hektar başına verim nasıl değişir?
- A) %50 azalır
- B) Değişmez
- C) %20 azalır
- D) %20 artar
- E) %30 artar
Doğru cevap: C
Çözüm: Verim oranı 1,20/1,50=0,80; %20 düşer.
Pazardan uzaklık arttıkça taşımaya duyarlı, çabuk bozulan ürünlerin daha yakında yoğunlaşması hangi kuramla en çok ilişkilidir?
- A) Von Thünen’in tarımsal yer seçimiyle
- B) Weber’in yalnız sanayi yer seçimiyle
- C) Christaller’in yer şekli sınıflamasıyla
- D) Köppen ikliminde basınç kuşaklarıyla
- E) Demografik dönüşümün ölüm hızıyla
Doğru cevap: A
Çözüm: Von Thünen modelinde ulaşım ve arazi rantı ürünlerin yer seçimini etkiler.
Sanayi tesisinin 4 ton ham maddeyi işleyip 1 ton ürün elde ettiği durumda bütün taşıma tarifeleri eşitse konum için hangi eğilim güçlenir?
- A) Taşımanın her konumda sıfır maliyetli olması
- B) Hammaddeye uzaklığın önemsizleşmesi
- C) Kurulu gücün değişmesi
- D) Hammadde kaynağına yakınlık
- E) Yalnız tüketim pazarının içine gitme zorunluluğu
Doğru cevap: D
Çözüm: Ham maddenin ağırlık kaybı kaynak yakınlığının taşıma avantajını artırır.
Bir fabrika tek ürün yerine benzer iki ürün için ortak tesis ve dağıtım altyapısı kullanarak tasarruf sağlıyor. Hangi kavram uygundur?
- A) Akarsu rejimi
- B) Kapsam ekonomisi
- C) Yalnız ölçek ekonomisi
- D) Fizyolojik yoğunluk
- E) Doğal nüfus artışı
Doğru cevap: B
Çözüm: Ortak kaynakla birden fazla ürün üretme avantajı kapsam ekonomisidir.
İki firma aynı sektörde yakın konumlanıyor; uzman iş gücü havuzu ve yan sanayi ağı oluşuyor. Bu sonuç hangi mekânsal mekanizmaya örnektir?
- A) Nüfus yoğunluğu ölçüm hatasına
- B) Kıyı gerilemesine
- C) Tarımsal nadas döngüsüne
- D) Kutup rüzgârı etkisine
- E) Pozitif yığılma dışsallıklarına
Doğru cevap: E
Çözüm: Yakınlık uzmanlaşmış iş gücü, tedarik ve bilgi taşmaları sağlayabilir.
Bir maden yatağının ekonomik rezerv kabul edilmesi için aşağıdakilerden hangisi yalnız jeolojik varlığa ek olarak gereklidir?
- A) Her türlü taşıma maliyetinin yok sayılması
- B) Bütün çevre etkilerinin önemsiz kabulü
- C) Teknik işletilebilirlik ve ekonomik koşulların değerlendirilmesi
- D) Yalnız cevherin haritada görünmesi
- E) Yalnız bir müzenin yakın olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Rezerv tanımı teknik-ekonomik koşullara bağlıdır.
Kurak ovada sulama artarken drenaj yetersiz, taban suyu yükseliyor. Uzun dönem tarım verimini hangi risk sınırlayabilir?
- A) Tuzlulaşma ve toprak bozulması
- B) Bitki köklerinin her koşulda daha çok oksijen alması
- C) Bütün tuzların otomatik uzaklaşması
- D) Akarsu debisinin zorunlu sıfıra inmesi
- E) Arazinin kendiliğinden ormanlaşması
Doğru cevap: A
Çözüm: Yüksek taban suyu ve buharlaşma tuz birikimini artırabilir.
Aynı miktarda yük için 100 km karayolu ve 500 km demiryolu seçeneklerini karşılaştırırken hangi ilke daha doğrudur?
- A) Taşıma mesafesi maliyeti hiçbir koşulda etkilemez
- B) Yalnız güzergâhın renkli harita sembolü önemlidir
- C) Demiryolu her malda kapıdan kapıya aktarmasızdır
- D) Toplam maliyet, süre, aktarma ve erişim birlikte incelenmelidir
- E) Yalnız en uzun güzergâh mutlaka seçilmelidir
Doğru cevap: D
Çözüm: Uygun mod ve güzergâh kararında toplam lojistik maliyet ve hizmet düzeyi önemlidir.
Bir limanın konteyner hacmi artarken limana bağlanan demiryolu ağı da gelişiyor. Hangisi en olasıdır?
- A) Kentsel sıcaklık farkının sıfırlanması
- B) İç bölgelere erişimin ve hinterland bağlantısının güçlenmesi
- C) Limanın yalnız bulunduğu ada ile sınırlanması
- D) Taşıma türlerinin zorunlu tekleşmesi
- E) Bütün hammadde rezervlerinin anında artması
Doğru cevap: B
Çözüm: Demiryolu bağlantısı limanın iç bölge hizmet ağını genişletebilir.
Bir ülke üzerinden iki başka ülke arasında taşınan malları doğrudan o ülkenin mal ihracatı olarak saymak neden yanıltıcıdır?
- A) Bütün transit mallar zorunlu olarak ülkede üretilmiştir
- B) Transit yükler fiziki olarak hiç taşınmaz
- C) İhracatın mal türüyle ilişkisi yoktur
- D) Transit ticaretin lojistikte hiçbir etkisi yoktur
- E) Transit ticaret ile ülkenin mal ihracatı aynı muhasebe kapsamı değildir
Doğru cevap: E
Çözüm: Transit akış, ülke üretimi ve mal ihracatıyla bire bir örtüşmez.
Mal ihracatı 150, mal ithalatı 180 milyar; hizmet ihracatı 60, hizmet ithalatı 40 milyar ise yalnız MAL ticareti dengesi nedir?
- A) +30 milyar
- B) −70 milyar
- C) −30 milyar
- D) −10 milyar
- E) +20 milyar
Doğru cevap: C
Çözüm: Mal dengesi 150−180=−30; hizmet kalemleri bu sorunun kapsamına girmez.
Bir turizm bölgesinde ziyaretçi sayısı artarken su kıtlığı ve atık yükü taşıma kapasitesini aşıyorsa hangi planlama ilkesi daha uygundur?
- A) Ekolojik taşıma kapasitesini dikkate alan ziyaretçi ve altyapı yönetimi
- B) Ziyaretçi sayısını tek başarı ölçütü seçmek
- C) Atık ve su tüketimini hesaba katmamak
- D) Korunan alanları kayıtsız şartsız kaldırmak
- E) Yalnız otel yatak sayısını sınırsız artırmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Sürdürülebilir turizm ekolojik ve sosyal kapasiteyi gözetir.
Bölge A’da sanayi istihdam payı %30, ülke genelinde %15 ise sanayi için basit konum katsayısı (LQ) kaçtır?
Doğru cevap: D
Çözüm: LQ=yerel sektör payı/ulusal pay = 0,30/0,15=2; bölgesel uzmanlaşmaya işaret eder.
GAP benzeri bir sulama projesinde tarımsal üretim artarken ekolojik akış azalıyor. En uygun değerlendirme hangisidir?
- A) Tarımda verim hesabı gereksizdir
- B) Ekonomik yarar ile su-ekosistem etkileri birlikte izlenmelidir
- C) Ekolojik etki üretim artışı varsa önemsizdir
- D) Su kullanımı tüm canlı türleri için aynı sonucu verir
- E) Yeni sulama havzanın her yerinde tuzluluğu sıfırlar
Doğru cevap: B
Çözüm: Bütünleşik kalkınma üretim, su ve çevre dengelerini birlikte inceler.
Bir bölgede yenilenebilir elektrik kurulu gücü artıyor, fakat uzun kuraklık hidroelektrik üretimi düşürüyor. Hangi sonuç doğrudur?
- A) Kurulu güç ile üretim her zaman sayısal olarak aynıdır
- B) Kuraklık hidroelektrik üretimini hiçbir koşulda etkilemez
- C) Suyun akışı enerji üretiminde önemli değildir
- D) Bütün santraller yılda 8.760 saat tam güçte çalışır
- E) Kurulu güç artışı gerçek enerji üretiminin artacağını tek başına garanti etmez
Doğru cevap: E
Çözüm: Üretim doğal kaynak koşulları ve kapasite faktörüne bağlıdır.
Bir bölgede gelir artarken sağlık, eğitim ve ekosistem göstergeleri kötüleşiyorsa kalkınma için hangi çıkarım yerindedir?
- A) Eğitim düzeyi üretkenliği asla etkilemez
- B) Bölgesel eşitsizlik ölçülemez
- C) Ekonomik büyüme tek başına çok boyutlu kalkınmayı kanıtlamaz
- D) Kişi başı gelir her toplumsal boyutu eksiksiz temsil eder
- E) Çevre kalitesi kalkınmayla tamamen ilişkisizdir
Doğru cevap: C
Çözüm: Kalkınma ekonomik, toplumsal ve çevresel boyutları içerir.