Yol veya akarsu boyunca gelişen yerleşme biçimi hangisidir?
- A) Çizgisel yerleşme
- B) Dairesel yerleşme
- C) Toplu çekirdek yerleşme
- D) Dikey kentleşme
- E) Noktasal yoğunlaşma
Doğru cevap: A
Çözüm: Ulaşım veya akarsu hattı boyunca uzanan örüntü çizgiseldir.
Elektrik santralinin belirli sürede ürettiği enerji genellikle hangi birimle gösterilir?
- A) MWh
- B) MW
- C) Metre/saniye
- D) Kilogram/hektar
- E) Kilometrekare
Doğru cevap: A
Çözüm: Enerji üretimi güç ile zamanın çarpımına karşılık gelen MWh ile gösterilir.
Atacama Çölü ağırlıklı olarak hangi ülkenin kuzeyinde bulunur?
- A) Arjantin
- B) Paraguay
- C) Şili
- D) Brezilya
- E) Kolombiya
Doğru cevap: C
Çözüm: Atacama, Şili’nin kuzey Pasifik kıyısındadır.
Atmosferde ozonun görece yoğun bulunduğu katman hangisidir?
- A) Mezosfer
- B) Ekzosfer
- C) İyonosfer
- D) Stratosfer
- E) Troposfer
Doğru cevap: D
Çözüm: Stratosferdeki ozon ultraviyole ışınımın önemli bölümünü soğurur.
Kaba doğum hızı yaygın olarak hangi birimle ifade edilir?
- A) Metreküp/saniye
- B) Yalnız kişi/km²
- C) Binde (‰)
- D) Yüzde puan
- E) Kilometrekare
Doğru cevap: C
Çözüm: Kaba doğum hızı bin kişi başına canlı doğum sayısıdır.
Aralık gündönümü civarında Güneş ışınlarının dik geldiği yer neresidir?
- A) Ekvator
- B) Yengeç Dönencesi
- C) Kuzey Kutup Dairesi
- D) Başlangıç meridyeni
- E) Oğlak Dönencesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Aralık gündönümünde Güneş yaklaşık 23,4° G enlemine dik gelir.
Muson dolaşımını meltemden ayıran temel özellik hangisidir?
- A) Sadece dağın tek yamacında oluşması
- B) Basınç farkından etkilenmemesi
- C) Büyük ölçekte mevsimsel yön değişimi
- D) Yalnız birkaç dakikalık sürmesi
- E) Her zaman kutuptan ekvatora esmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Muson mevsimlik, meltem günlük termal dolaşımdır.
Yanlış sulama ve yetersiz drenajın kurak ovalarda artırabileceği başlıca sorun hangisidir?
- A) Kar kalınlığının zorunlu artması
- B) Toprak tuzlulaşması
- C) Toprak oluşumunun tamamen durması
- D) Buzul aşındırması
- E) Kıyı falezi oluşumu
Doğru cevap: B
Çözüm: Tuzlu su ve yüksek buharlaşma etkisinde drenajsız sulama tuz birikimini artırabilir.
Geniş tabanlı dar tepeli nüfus piramidi öncelikle hangi yapıyla bağdaşır?
- A) Yaşlı nüfusun çoğunluğu oluşturmasıyla
- B) Doğumların hiç gerçekleşmemesiyle
- C) Herkesin çalışma çağında bulunmasıyla
- D) Yalnız göç yokluğuyla
- E) Çocuk nüfus payının yüksek olmasıyla
Doğru cevap: E
Çözüm: Geniş taban genç nüfus payının yüksekliğine işaret eder.
Cebelitarık Boğazı hangi iki su alanını birbirine bağlar?
- A) Atlas Okyanusu – Akdeniz
- B) Kızıldeniz – Aden Körfezi
- C) Basra Körfezi – Umman Körfezi
- D) Karadeniz – Hazar Denizi
- E) Hint Okyanusu – Bengal Körfezi
Doğru cevap: A
Çözüm: Cebelitarık, İberya ile Kuzey Afrika arasında Atlantik–Akdeniz geçididir.
Hayvansal üretimde meraya bağımlılığı azaltan yöntem hangisidir?
- A) Kontrolsüz yaylak kullanımı
- B) Yalnız yaz otlarının toplanması
- C) Yem planlamasının kaldırılması
- D) Yem ve barınak kontrolü yüksek entansif besicilik
- E) Sadece doğal açık mera otlatması
Doğru cevap: D
Çözüm: Entansif hayvancılık yem ve bakım yönetimini güçlendirir.
Gece karadan denize esen meltemin temel açıklaması hangisidir?
- A) Karanın denizden daha yavaş soğuması
- B) Yalnız Dünya’nın yıllık dolanması
- C) Alizelerin yön değiştirmesi
- D) Okyanus sıcaklığının bir gecede sabit yükselmesi
- E) Karanın denizden hızlı soğuması
Doğru cevap: E
Çözüm: Gece kara hızla soğur; karadan denize yönelen basınç farkı oluşabilir.
Kutup çevresine yakın alanlarda bir paralelin çevre uzunluğu için hangisi beklenir?
- A) Ekvatorla daima eşit olması
- B) Ekvator paralelinin iki katı olması
- C) Meridyenlerden bağımsız olarak sonsuz olması
- D) Sadece mevsim değiştiğinde uzaması
- E) Ekvator paralelinden daha küçük olması
Doğru cevap: E
Çözüm: Paralel dairelerinin yarıçapı kutuplara doğru azalır.
Bir ilçeye 3.000 kişi göç etmiş, ilçeden 4.200 kişi ayrılmışsa net göç nedir?
- A) +4.200 kişi
- B) −1.200 kişi
- C) +1.200 kişi
- D) +7.200 kişi
- E) −7.200 kişi
Doğru cevap: B
Çözüm: Net göç = 3.000 − 4.200 = −1.200 kişidir.
Karşılıklı kıyıları birbirine 300 deniz mili uzaklıkta olan iki devlet için MEB sınırı hangi ilkeyle değerlendirilmelidir?
- A) Her biri tartışmasız 200 deniz mili alır ve toplam 400 mil birbiriyle örtüşmez
- B) Aradaki denizin tamamı otomatik açık denizdir
- C) MEB sınırı yalnız karadaki en yüksek dağdan geçer
- D) Kıyı devletlerinden yalnız biri her durumda 300 mil kazanır
- E) İddialar örtüşebilir; sınırlandırma ilgili hukuk ve anlaşma ilkelerine göre ele alınır
Doğru cevap: E
Çözüm: İki kıyı arası 300 milken karşılıklı 200’er millik azami kuşaklar örtüşebileceğinden sınırlandırma gerekir.
İki biyomda yıllık ortalama sıcaklık eşit fakat yağış farkı büyükse bitki örtüsü neden farklı olabilir?
- A) Su bütçesi yalnız okyanus tabanında işler
- B) Yalnız enlemleri aynıysa biyom zorunlu aynıdır
- C) Kullanılabilir su ve mevsimsel yağış dağılışı bitki üretimini değiştirir
- D) Sıcaklık eşitse her zaman aynı biyom oluşur
- E) Yağış bitki topluluklarının dağılışını etkilemez
Doğru cevap: C
Çözüm: Bitki dağılışında yağış ve suyun zamanlaması kritik rol oynar.
İki firma aynı sektörde yakın konumlanıyor; uzman iş gücü havuzu ve yan sanayi ağı oluşuyor. Bu sonuç hangi mekânsal mekanizmaya örnektir?
- A) Nüfus yoğunluğu ölçüm hatasına
- B) Kıyı gerilemesine
- C) Tarımsal nadas döngüsüne
- D) Kutup rüzgârı etkisine
- E) Pozitif yığılma dışsallıklarına
Doğru cevap: E
Çözüm: Yakınlık uzmanlaşmış iş gücü, tedarik ve bilgi taşmaları sağlayabilir.
Yakın izobarlı ve düşük yüzey sürtünmeli bir alanda rüzgârın yüksek olma olasılığı neden artar?
- A) İzobarların yakınlığı basınç gradyanını sıfırlar
- B) Rüzgâr hızını yalnız Güneş’in uzaklığı belirler
- C) Coriolis kuvveti tamamen yok olur
- D) Havadaki bütün su buharı katılaşır
- E) Basınç gradyan kuvveti güçlü, sürtünmenin yavaşlatıcı etkisi daha zayıftır
Doğru cevap: E
Çözüm: Sık izobar daha büyük yatay gradyan gösterir; düşük sürtünme daha az hız kaybı yaratır.
Aynı akarsu yatağının yukarı ve aşağı çığırında aşındırma ve biriktirme güçlerinin farklı olması neyle açıklanır?
- A) Yalnız boylamın doğuya artmasıyla
- B) Dünya’nın dönme ekseninin olmamasıyla
- C) Her akarsuyun tüm kesimlerinde sabit hızla akmasıyla
- D) Suyun yalnız denize yakın yerde bulunmasıyla
- E) Eğim, akış enerjisi, taşınan yük ve debinin mekânsal değişimiyle
Doğru cevap: E
Çözüm: Taşıma kapasitesi değiştikçe aşındırma ve biriktirme dengesi değişir.
Mahan, Mackinder ve Spykman’ın vurguladığı mekânsal alanları sırasıyla doğru veren seçenek hangisidir?
- A) Deniz gücü – Avrasya iç kesimleri – Avrasya kıyı kuşağı
- B) Kıyı kuşağı – Deniz gücü – Kutup buz örtüsü
- C) İç kara – Kıyı kuşağı – Deniz gücü
- D) Savan – Muson – Çöl
- E) Nüfus piramidi – Tarımsal verim – Köppen iklimi
Doğru cevap: A
Çözüm: Mahan deniz gücü, Mackinder Heartland, Spykman Rimland yaklaşımıyla bilinir.