Nemli hava dağa tırmanırken soğuyup yağış bırakıyor. Karşı yamaçta alçalırken en olası değişim hangisidir?
- A) Isınıp bağıl neminin azalması
- B) Soğuyup mutlak neminin zorunlu artması
- C) Basıncının mutlaka sıfıra düşmesi
- D) Her koşulda sisin çoğalması
- E) Orografik yükselmenin sürmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Alçalan hava adyabatik ısınır; bağıl nem genellikle azalır.
Kırsalda güvenlik ve suya erişimin belirli bir merkezde bulunması hangi yerleşme örüntüsünü destekleyebilir?
- A) Dağınık yerleşmeyi zorunlu kılar
- B) Her koşulda banliyöleşmeyi
- C) Yalnız liman kentini
- D) Sadece çok katlı iş merkezini
- E) Toplu yerleşmeyi
Doğru cevap: E
Çözüm: Güvenlik ve ortak su kaynakları konutların bir arada toplanmasına katkı sağlayabilir.
Buhar gücü yerine rüzgâr türbini kullanılan bir tesiste üretimi doğrudan etkileyen doğal değişken hangisidir?
- A) Gölün tuzluluğu
- B) Fay kırığının uzunluğu
- C) Rüzgâr hızının ve sürekliliğinin uygunluğu
- D) Cevherin demir tenörü
- E) Akarsuyun delta yapması
Doğru cevap: C
Çözüm: Rüzgâr enerjisinin üretim potansiyeli rüzgâr rejimiyle ilişkilidir.
Babülmendep Boğazı hangi iki su alanını bağlar?
- A) Baltık – Karadeniz
- B) Kızıldeniz – Aden Körfezi
- C) Basra Körfezi – Umman Körfezi
- D) Akdeniz – Karadeniz
- E) Atlantik – Pasifik
Doğru cevap: B
Çözüm: Babülmendep, Kızıldeniz’in güney ucundaki Aden Körfezi bağlantısıdır.
Okyanusal levhanın kıtasal levhanın altına dalmasıyla hangi olay birlikteliği görülebilir?
- A) Yalnız kumul birikimi
- B) Yalnız delta gelişmesi
- C) Hiç deprem olmaması
- D) Karst mağaralarının tek başına ortaya çıkması
- E) Okyanus hendeği ve volkanik yay
Doğru cevap: E
Çözüm: Dalma-batma yakınsak levha sınırlarında hendek ve volkanik yayı destekler.
And Dağları’nın doğu veya batı yamaçlarında yağışın farklılaşması hangi mekanizmayla ilişkilidir?
- A) Okyanusların her yerde aynı sıcaklıkta olması
- B) Orografik yükselme ve yağış gölgesi
- C) Gün uzunluğunun tek başına eşit olmaması
- D) Yalnız boylam saat farkı
- E) Kuzey Kutbu’nun erimesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Dağlar nemli havayı yükseltip bir tarafta yağış, diğer tarafta yağış gölgesi oluşturabilir.
Bir toplumda ölüm hızının düşmesi, doğum hızının bir süre yüksek kalması hangi sürece yol açabilir?
- A) Aritmetik yoğunluğun ölçülemez olmasına
- B) Doğal artışın hızlanmasına
- C) Doğal artışın zorunlu sıfırlanmasına
- D) Nüfusun anında yaşlanmasına
- E) Her koşulda net göçün eksiye dönmesine
Doğru cevap: B
Çözüm: Demografik dönüşümün erken evrelerinde ölüm düşerken doğum yüksek kalır, doğal artış hızlanabilir.
Tekne (U) vadisinin oluşumunda hangi dış kuvvet öne çıkar?
- A) Dalga birikimi
- B) Karst çökelmesi
- C) Volkanik lav akışı
- D) Buzul aşındırması
- E) Rüzgâr birikimi
Doğru cevap: D
Çözüm: U biçimli geniş tabanlı vadiler tipik buzul aşınım şekillerindendir.
Çok hacimli, bozulmayan bir yükün kıtalararası taşınmasında genellikle uygun taşıma türü hangisidir?
- A) Yalnız motosiklet kurye
- B) Yalnız hafif hava taşıtı
- C) Denizyolu
- D) Kısa mesafe taksi
- E) Yalnız helikopter
Doğru cevap: C
Çözüm: Denizyolu yüksek miktardaki uzun mesafe yüklerinde görece düşük birim maliyet sağlar.
Denizelliğin belirgin olduğu kıyı yerlerinde karasal iç kesime göre genel olarak hangisi daha küçüktür?
- A) Havadaki oksijen oranı
- B) Dünya’nın eksen eğikliği
- C) Güneş’in görünür yarıçapı
- D) Boylam derecelerinin sayısı
- E) Yıllık sıcaklık farkı
Doğru cevap: E
Çözüm: Denizlerin yüksek ısı kapasitesi mevsimsel sıcaklık değişimini dengeler.
Kıyı oku hangi süreçle doğrudan ilişkilidir?
- A) Akarsu yatağında kazan açılması
- B) Kıyı boyunca taşınan malzemenin dalga-akıntı etkisiyle birikmesi
- C) Levhaların çarpışarak sıradağ oluşturması
- D) Kireçtaşının kimyasal çözünmesi
- E) Buzulun U biçimli vadi açması
Doğru cevap: B
Çözüm: Kıyı oku kıyı boyunca sürüklenen malzemenin biriktirilmesiyle oluşur.
Kışın yüksek basıncın etkisindeki soğuk karasal alanda en olası düşey hareket hangisidir?
- A) Yalnız orografik tırmanma
- B) Alçalıcı hava hareketi
- C) Şiddetli konvektif yükselme
- D) Her koşulda cephe geçişi
- E) Sürekli okyanus akıntısı
Doğru cevap: B
Çözüm: Soğuk ve yoğun havanın alçalması termik yüksek basıncı destekler.
Beyin göçünün ayırt edici özelliği hangisidir?
- A) Gündüz işe gidip akşam dönme
- B) Sadece emeklilik amaçlı iç hareketlilik
- C) Konutların çizgisel dizilişi
- D) Nitelikli iş gücünün yer değiştirmesi
- E) Yalnız kırsal tarım işçilerinin mevsimlik dolaşımı
Doğru cevap: D
Çözüm: Beyin göçü, eğitimli/nitelikli iş gücünün hareketini ifade eder.
Yüksek değerli, az hacimli ve çok acil bir malın uzak mesafeye taşınmasında hangisi avantajlı olabilir?
- A) Dökme yük gemisi
- B) Yavaş nehir taşımacılığı
- C) Yalnız boru hattı
- D) Yalnız yer altı madenciliği
- E) Havayolu
Doğru cevap: E
Çözüm: Havayolu hız avantajı nedeniyle yüksek değerli/acil yükte uygun olabilir.
Hürmüz Boğazı hangi iki su alanı arasında yer alır?
- A) Akdeniz – Kızıldeniz
- B) Karadeniz – Ege Denizi
- C) Baltık Denizi – Kuzey Denizi
- D) Basra Körfezi – Umman Körfezi
- E) Kızıldeniz – Aden Körfezi
Doğru cevap: D
Çözüm: Hürmüz, Basra Körfezi’nin Umman Körfezi yönündeki çıkışıdır.
GAP kapsamında tarımsal gelişimle birlikte hangi yatırım alanı doğrudan ilişkili olabilir?
- A) Yalnız deniz turizmi marinaları
- B) Kutup buzullarının işletilmesi
- C) Yalnız kıyı fenerlerinin rengi
- D) Sadece yerel saat dilimi düzenlemesi
- E) Sulama altyapısı ve su yönetimi
Doğru cevap: E
Çözüm: Su kaynaklarının sulama ve enerjiyle birlikte kullanımı GAP yaklaşımının parçasıdır.
Malakka Boğazı hangi iki kara alanı arasında yer alır?
- A) İber Yarımadası – Fas
- B) İtalya – Sicilya
- C) Arabistan – Afrika Boynuzu
- D) Kırım – Anadolu
- E) Malay Yarımadası – Sumatra
Doğru cevap: E
Çözüm: Malakka, Malay Yarımadası ile Endonezya’nın Sumatra Adası arasındadır.
Bir nüfusta 0–14 yaş 250, 15–64 yaş 500, 65+ yaş 50 kişi ise toplam yaş bağımlılık oranı kaçtır?
- A) %50
- B) %80
- C) %60
- D) %30
- E) %40
Doğru cevap: C
Çözüm: (250+50)/500×100 = %60.
Akarsuyun dağ eteğinde taşıma gücü azalınca oluşan yelpaze/konik birikim hangisidir?
- A) Birikinti konisi
- B) Dolin
- C) Falez
- D) Sirk çanağı
- E) Hörgüç kaya
Doğru cevap: A
Çözüm: Eğim ve hız azalmasıyla akarsu dağ eteğinde malzeme biriktirir.
Çiy noktası sıcaklığına ulaşan nemli havanın belirgin özelliği hangisidir?
- A) Basıncının sıfıra inmesi
- B) Ozon tabakasına ulaşması
- C) Coriolis etkisinin yok olması
- D) Doygunluğa ulaşması
- E) Su buharını tümüyle kaybetmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Çiy noktası, sabit su buharı miktarında soğuyan havanın doyuma ulaştığı sıcaklıktır.