Yükselti boyunca sıcaklık ve yağış koşulları değiştikçe kısa yatay mesafede bitki kuşakları değişiyorsa hangisi açıklayıcıdır?
- A) Biyomların yalnız boylama bağlı olması
- B) Yükseltiye bağlı iklimsel kuşaklanma
- C) Bütün yamaçlarda tek tip sıcaklık
- D) Bakı ve yükseltinin hiç etkisi olmaması
- E) Toprak ile bitki arasında hiçbir ilişki olmaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Yükselti sıcaklığı, yağışı ve ekosistem koşullarını değiştirerek kuşaklanmaya yol açar.
Mal ihracatı 150, mal ithalatı 180 milyar; hizmet ihracatı 60, hizmet ithalatı 40 milyar ise yalnız MAL ticareti dengesi nedir?
- A) +30 milyar
- B) −70 milyar
- C) −30 milyar
- D) −10 milyar
- E) +20 milyar
Doğru cevap: C
Çözüm: Mal dengesi 150−180=−30; hizmet kalemleri bu sorunun kapsamına girmez.
Bir uzmanlık hastanesinin az sayıda bölgesel merkezde toplanması merkezî yer kuramında hangi ikiliyle açıklanır?
- A) Tamamen rastgele ve her yerde eşit talep
- B) Yüksek eşik nüfus ve geniş menzil
- C) Düşük eşik nüfus ve dar menzil
- D) Yüksek eşik nüfus ve sıfır menzil
- E) Eşik olmaksızın yalnız günlük göç
Doğru cevap: B
Çözüm: Üst düzey hizmet büyük talep eşiğine ve geniş hizmet alanına ihtiyaç duyabilir.
Kuzey Yarım Küre’de haziran gündönümüne yaklaşılırken Kuzey Kutup Dairesi içindeki gündüz süresi nasıl değişir?
- A) Sadece deniz seviyesinde uzar
- B) 24 saate kadar uzayabilir
- C) Her gün kesin 12 saat kalır
- D) Sıfır saate düşmesi zorunludur
- E) Boylama göre 4 dakika sabittir
Doğru cevap: B
Çözüm: Yaz gündönümü çevresinde kutup dairesi içinde sürekli gündüz görülür.
Namib ve Atacama gibi batı kıyı çöllerini karşılaştırırken ortak kuraklaştırıcı etkiyi en iyi hangisi açıklar?
- A) Soğuk kıyı akıntıları ve subtropikal yüksek basınç etkisi
- B) İkisinin de ekvatoral alçak basınçta yıl boyu yükselici hava alması
- C) İkisinde de sürekli yaz musonunun bol yağış üretmesi
- D) Her ikisinin kutup buzulu üzerinde yer alması
- E) İkisinin rüzgâr üstü yamaçlarının çok nemli olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Benguela ve Humboldt soğuk akıntıları ile atmosferik yüksek basınç bu kıyılardaki kuraklığa katkı verir.
0–14 yaş 180.000, 15–64 yaş 600.000 ve 65+ yaş 120.000 olan yerde toplam bağımlılık ve yaşlı bağımlılık oranları kaçtır?
- A) %50 ve %20
- B) %30 ve %20
- C) %50 ve %30
- D) %60 ve %20
- E) %20 ve %50
Doğru cevap: A
Çözüm: Toplam (180+120)/600=%50; yaşlı 120/600=%20.
Hangi şekil–oluşum eşleştirmesi diğerlerinden farklı olarak birikim sürecini gösterir?
- A) Mantar kaya – rüzgâr aşındırması
- B) Moren – buzul birikimi
- C) Falez – dalga aşındırması
- D) Dolin – karst çözünmesi
- E) Sirk – buzul aşındırması
Doğru cevap: B
Çözüm: Moren birikimdir; diğer dört seçenek aşınma/çözünme biçimidir.
Alçak seviyede sıcaklık yükseldikçe hava soğumayıp daha sıcak bir katmana giriyor ve kirleticiler yerde birikiyor. Hangi olay açıklayıcıdır?
- A) Çöllerde gece ışınım kaybının tümüyle durması
- B) Sıcaklık inversiyonu
- C) Normal düşey sıcaklık azalması
- D) Orografik yükselme
- E) Kuvvetli dikey karışım
Doğru cevap: B
Çözüm: İnversiyon dikey karışımı sınırlayıp kirleticilerin yüzeye yakın tutulmasına yol açabilir.
Bir ülke üzerinden iki başka ülke arasında taşınan malları doğrudan o ülkenin mal ihracatı olarak saymak neden yanıltıcıdır?
- A) Bütün transit mallar zorunlu olarak ülkede üretilmiştir
- B) Transit yükler fiziki olarak hiç taşınmaz
- C) İhracatın mal türüyle ilişkisi yoktur
- D) Transit ticaretin lojistikte hiçbir etkisi yoktur
- E) Transit ticaret ile ülkenin mal ihracatı aynı muhasebe kapsamı değildir
Doğru cevap: E
Çözüm: Transit akış, ülke üretimi ve mal ihracatıyla bire bir örtüşmez.
Atlantik’ten Akdeniz’e girip Süveyş üzerinden Hint Okyanusu’na giden geminin izlediği geçişlerin doğru sırası hangisidir?
- A) Cebelitarık → Süveyş → Babülmendep
- B) Süveyş → Cebelitarık → Malakka
- C) Babülmendep → Panama → Süveyş
- D) Hürmüz → Cebelitarık → Panama
- E) Malakka → Babülmendep → Cebelitarık
Doğru cevap: A
Çözüm: Atlantik’ten önce Cebelitarık, sonra Süveyş, Kızıldeniz çıkışında Babülmendep geçilir.
Kurak bir bölgede aşırı otlatma, bitki kaybı ve toprak erozyonu birlikte ilerliyorsa hangisi en doğru süreç tanımıdır?
- A) Doğal çölün zorunlu olarak her gün birkaç kilometre ilerlemesi
- B) Yalnız tek günlük hava durumu değişimi
- C) Föhn rüzgârının her durumda çölleşmeyi durdurması
- D) Toprak kaybının su döngüsünü hiç etkilememesi
- E) Arazi bozulumunun çölleşme riskini artırması
Doğru cevap: E
Çözüm: Aşırı otlatma ve erozyon kurak bölgelerde kalıcı toprak verimliliği kaybına katkı yapabilir.
Bir bölgede tarım sektörü istihdamın %30’unu, katma değerin %10’unu üretiyor. Hangi yorum daha savunulabilir?
- A) Tarım çalışanlarının tümü en yüksek ücrete sahiptir
- B) Tarım toplam katma değerin %30’unu üretir
- C) Hizmetlerin istihdam payı mutlaka sıfırdır
- D) Tarımda hiçbir ekonomik üretim yoktur
- E) Tarımda çalışan başına katma değer ekonomi ortalamasının altındadır
Doğru cevap: E
Çözüm: Katma değer payı/istihdam payı=0,10/0,30<1; göreli çalışan başı katma değer düşüktür.
Bir bölgede yıl başı nüfusu 500.000; doğum 8.000, ölüm 5.000, içeri göç 12.000, dışarı göç 18.000 ise yıl sonu nüfusu kaç olur?
- A) 497.000
- B) 503.000
- C) 509.000
- D) 491.000
- E) 515.000
Doğru cevap: A
Çözüm: Net değişim 8.000−5.000+12.000−18.000 = −3.000; sonuç 497.000.
30° D boylamındaki merkezde yerel Güneş saati 12.00 iken 52,5° D boylamında kaçtır?
- A) 13.00
- B) 14.30
- C) 13.30
- D) 10.30
- E) 12.30
Doğru cevap: C
Çözüm: 22,5° fark × 4 dakika = 90 dakika; doğu ileridedir.
Münhasır ekonomik bölgede (MEB) kıyı devletinin haklarını en doğru ifade eden seçenek hangisidir?
- A) MEB yalnız uluslararası hava sahasını düzenler
- B) Deniz kaynakları üzerinde belirli egemen hakları vardır; alan karasuları ile aynı değildir
- C) MEB üzerindeki her gemi otomatik kıyı devletinin vatandaşı olur
- D) MEB’de diğer devletlerin seyrüsefer özgürlüğü her koşulda biter
- E) MEB karasal ülke sınırlarının aynen denize çizilmesidir
Doğru cevap: B
Çözüm: UNCLOS MEB’de kaynaklara ilişkin egemen hakları ve diğer devletlerin belirli özgürlüklerini birlikte düzenler.
Bir atlas Avrupa–Asya çizgisini Kafkasların kuzeyi, başka atlas güneyi üzerinden gösteriyor. En tutarlı yorum hangisidir?
- A) Kıta sınırları yalnız devlet anlaşmalarıyla çizilir
- B) Ural Dağları’nın yeri her yıl değişir
- C) Kıta ayrımında kullanılan sınır geleneği değişebilir
- D) Avrupa ve Asya kesin ayrı okyanus adalarıdır
- E) Bütün ülkelerin sınırları atlaslara göre geçersiz olur
Doğru cevap: C
Çözüm: Avrasya kıtasal ayrımı tarihsel-coğrafi konvansiyonlar içerir; özellikle Kafkas hattı atlaslara göre farklılaşabilir.
Bir kıtasal levha ile bir okyanusal levhanın yakınlaşmasına bağlı aktif kıyıda hangi durum birlikte beklenebilir?
- A) Yalnız delta ile kıyı oku
- B) Hiç sismik hareket olmaması
- C) Yalnız buzul morenleri
- D) Dalma-batma hendeği, deprem ve volkanik yay
- E) Yalnız karstik traverten ve dolin
Doğru cevap: D
Çözüm: Okyanusal levhanın dalması hendek, volkanik yay ve deprem üretme potansiyeline sahiptir.
Çalışma çağındaki nüfus payı yükselen bir ülkede demografik fırsatın ekonomik kazanca dönüşmesi için hangi koşul kritik olabilir?
- A) Kent-kır tanımının kaldırılması
- B) Nitelikli eğitim ve yeterli üretken istihdam
- C) Yalnız piramidin biçiminin değişmesi
- D) İstihdamın zorunlu azalması
- E) Çalışma çağındakilerin iş gücünden tamamen çekilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Demografik fırsat insan sermayesi ve istihdam koşullarına bağlıdır.
Bir havzada yıllık yağış 900 mm, toplam evapotranspirasyon 500 mm, dışa akış 300 mm ise diğer giriş-çıkışlar ihmal edildiğinde yıllık depolama değişimi kaç mm’dir?
- A) +100 mm
- B) −100 mm
- C) +400 mm
- D) −400 mm
- E) 0 mm
Doğru cevap: A
Çözüm: Su bütçesi: ΔS = P − ET − Q = 900 − 500 − 300 = +100 mm.
Bir maden yatağının ekonomik rezerv kabul edilmesi için aşağıdakilerden hangisi yalnız jeolojik varlığa ek olarak gereklidir?
- A) Her türlü taşıma maliyetinin yok sayılması
- B) Bütün çevre etkilerinin önemsiz kabulü
- C) Teknik işletilebilirlik ve ekonomik koşulların değerlendirilmesi
- D) Yalnız cevherin haritada görünmesi
- E) Yalnız bir müzenin yakın olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Rezerv tanımı teknik-ekonomik koşullara bağlıdır.