Bir havzada yağış artmıyor, ancak bitki örtüsü kaldırılıp zemin geçirimsizleşiyorsa sağanak sonrasında hangisi beklenebilir?
- A) Yağış miktarının her durumda iki katına çıkması
- B) Havzanın denizle doğrudan bağlantı kazanması
- C) Yüzey akış payının ve ani taşkın olasılığının artması
- D) Sızmanın zorunlu olarak artması
- E) Buharlaşmanın bütün mevsimlerde sıfırlanması
Doğru cevap: C
Çözüm: Geçirimsizleşme sızmayı azaltıp hızlı yüzey akışını güçlendirebilir.
Panama Kanalı’ndan geçemeyen bir Atlas–Pasifik denizyolu rotası Amerika kıtasını dolaşmak zorundaysa hangi alan üzerinden sapabilir?
- A) Sahra’nın orta kesimi
- B) Tibet Platosu
- C) Balkanların içi
- D) Büyük Göller’in tümü
- E) Güney Amerika’nın güney ucu
Doğru cevap: E
Çözüm: Kıtayı dolaşan deniz rotası Güney Amerika’nın güneyindeki geçitlerden ilerleyebilir.
Bir tarım havzasında üretim %20 artarken ekili alan %50 artıyorsa hektar başına verim nasıl değişir?
- A) %50 azalır
- B) Değişmez
- C) %20 azalır
- D) %20 artar
- E) %30 artar
Doğru cevap: C
Çözüm: Verim oranı 1,20/1,50=0,80; %20 düşer.
Bir ülkede en büyük kent diğer büyük kentlerden olağanüstü büyük ve işlevleri aşırı merkezileşmişse hangi kavram daha uygundur?
- A) Başat kent (primate city)
- B) Eşit kent hiyerarşisi
- C) Dağınık kır yerleşmesi
- D) Yalnız mevsimlik köy
- E) Kentsizleşme
Doğru cevap: A
Çözüm: Başat kent, şehir sisteminde en büyük kentin ölçüsüz baskınlığını ifade eder.
Bir haritadaki izohips aralığı 20 m iken aralarında 4 yükselti basamağı bulunan iki eğri arasındaki fark kaç metredir?
- A) 20 m
- B) 40 m
- C) 60 m
- D) 100 m
- E) 80 m
Doğru cevap: E
Çözüm: Yükselti basamağı 4 × 20 = 80 metredir; basamak sayısı eğri sayısından farklı olabilir.
Bir şehirde 3.000 doğum, 1.800 ölüm vardır; yıl sonu nüfusu yıl başından 700 kişi azalmıştır. Net göç kaçtır?
- A) +1.900 kişi
- B) −3.700 kişi
- C) −1.900 kişi
- D) −500 kişi
- E) +500 kişi
Doğru cevap: C
Çözüm: Toplam −700 = doğal artış +1.200 + net göç; net göç −1.900’dür.
Aynı araziyi gösteren bir haritanın doğrusal ölçeği iki kat büyütüldüğünde haritada kapladığı alan kaç katına çıkar?
- A) Değişmez
- B) 4 katına
- C) 2 katına
- D) 8 katına
- E) 16 katına
Doğru cevap: B
Çözüm: Alan, doğrusal büyütme katsayısının karesiyle değişir: 2²=4.
Genç akarsu alüvyonu üzerinde birikmiş, belirgin olgun horizonları zayıf bir toprak için hangi sınıflama gerekçelidir?
- A) Taşınmış genç materyal nedeniyle azonal toprak
- B) Yalnız tropikal yıkanma nedeniyle laterit
- C) Her durumda podzol
- D) Yalnız tuzlu göl koşulunda intrazonal
- E) Kutup tundrası nedeniyle çernezyom
Doğru cevap: A
Çözüm: Alüvyal genç topraklarda olgun profil gelişimi sınırlı olduğundan azonal sınıflama uygundur.
Aynı miktarda yük için 100 km karayolu ve 500 km demiryolu seçeneklerini karşılaştırırken hangi ilke daha doğrudur?
- A) Taşıma mesafesi maliyeti hiçbir koşulda etkilemez
- B) Yalnız güzergâhın renkli harita sembolü önemlidir
- C) Demiryolu her malda kapıdan kapıya aktarmasızdır
- D) Toplam maliyet, süre, aktarma ve erişim birlikte incelenmelidir
- E) Yalnız en uzun güzergâh mutlaka seçilmelidir
Doğru cevap: D
Çözüm: Uygun mod ve güzergâh kararında toplam lojistik maliyet ve hizmet düzeyi önemlidir.
Peru–Şili ile Namibya kıyılarındaki çöl iklimlerinin ortaklaşmasını sağlayan okyanus akıntısı çiftinin doğru eşleştirmesi hangisidir?
- A) Körfez Akıntısı – Kuroşiyo
- B) Kuzey Atlantik – Alaska
- C) Labrador – Doğu Avustralya
- D) Brezilya – Agulhas
- E) Humboldt – Benguela
Doğru cevap: E
Çözüm: Humboldt Güney Amerika batı, Benguela Güneybatı Afrika kıyılarındadır.
Traverten basamakları ile sarkıt/dikitlerin ortak oluşum mekanizması hangisidir?
- A) Buzulun yatağı oyup moren taşıması
- B) Fay kırığının kıvrım oluşturması
- C) Dalga aşındırmasıyla falez yapması
- D) Kalsiyum karbonatın sudan çökelmesi
- E) Rüzgârın kuvars kumunu taşıması
Doğru cevap: D
Çözüm: Traverten ve mağara damlataşları karbonat çökelimiyle gelişir.
Sanayi tesisinin 4 ton ham maddeyi işleyip 1 ton ürün elde ettiği durumda bütün taşıma tarifeleri eşitse konum için hangi eğilim güçlenir?
- A) Taşımanın her konumda sıfır maliyetli olması
- B) Hammaddeye uzaklığın önemsizleşmesi
- C) Kurulu gücün değişmesi
- D) Hammadde kaynağına yakınlık
- E) Yalnız tüketim pazarının içine gitme zorunluluğu
Doğru cevap: D
Çözüm: Ham maddenin ağırlık kaybı kaynak yakınlığının taşıma avantajını artırır.
Denizden gelen nemli hava dağ yamacında yağışını bıraktıktan sonra karşı tarafta alçalıyorsa hangi eşzamanlı durum beklenir?
- A) Adyabatik ısınma ve bağıl nem azalması
- B) Adyabatik soğuma ve bağıl nem artması
- C) Yalnız basınç azalması ve kar yağışının artması
- D) Havanın izotermal kalıp kesin doygun olması
- E) Yalnız Coriolis’in işaret değiştirmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Rüzgâr altı yamaçta hava alçalırken sıkışarak ısınır.
Farklı büyüklükteki illeri ham nüfus sayılarını boyayarak gösteren koroplet haritayla hangi risk doğar?
- A) Her ilin tam olarak aynı alana sahip olması
- B) Yalnız mevsimlik göçün gösterilmesi
- C) Nüfusun mutlaka yanlış sayılmış olması
- D) Tüm oranların kendiliğinden hesaplanması
- E) Alan büyüklüğüyle nüfus yoğunluğunun karıştırılması
Doğru cevap: E
Çözüm: Koroplet haritalarda karşılaştırılabilir yoğunluk/oran kullanmak ham sayılardan daha uygundur.
BM Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne göre karasuları için belirlenebilen azami 12 deniz mili yaklaşık kaç kilometredir?
- A) 18,52 km
- B) 37,04 km
- C) 185,2 km
- D) 22,224 km
- E) 12 km
Doğru cevap: D
Çözüm: 12 × 1,852 = 22,224 km; bu azami genişliktir.
Hava sıcaklığı artarken gerçek su buharı miktarı değişmiyorsa bağıl nemin azalmasını hangi açıklama en doğru biçimde verir?
- A) Doygunluk buhar basıncı sıcaklıkla arttığından aynı buhar daha düşük oranı temsil eder
- B) Sıcaklık arttığında havadaki bütün su buharı zorunlu yoğuşur
- C) Bağıl nem yalnız basınç merkezinin yönüne bağlıdır
- D) Havanın oksijen kütlesi sıfıra iner
- E) Sıcaklık hiçbir koşulda doygunluk durumunu etkilemez
Doğru cevap: A
Çözüm: Doygunluk kapasitesi artarken gerçek su buharı sabitse bağıl nem oranı düşer.
Denize kıyısı olmayan Paraguay’ın Atlantik ile dış ticaret bağlantısını değerlendirmede en doğru yaklaşım nedir?
- A) Ticaret yalnız doğrudan Pasifik kıyısından yapılabilir
- B) İç su yolu kullanımı coğrafi açıdan anlamsızdır
- C) Komşu ülkelerin limanları uluslararası ticarette kullanılamaz
- D) Nehir ulaşımı, komşu ülke limanları ve transit bağlantıları birlikte incelenmelidir
- E) Denize kıyı olmadığı için ithalat ve ihracat hukuken imkânsızdır
Doğru cevap: D
Çözüm: Kara içi ülkeler akarsu, kara ve komşu liman koridorlarıyla dış ticarete bağlanabilir.
Bir ülkede kentli nüfus 10 milyondan 12 milyona, toplam nüfus 20 milyondan 24 milyona çıktı. Kentleşme oranı nasıl değişti?
- A) %40’a düştü
- B) %60’a çıktı
- C) %20’ye düştü
- D) %75’e çıktı
- E) %50’de kaldı
Doğru cevap: E
Çözüm: Başlangıç 10/20=%50; son 12/24=%50.
Küresel Dünya yüzeyinin düz haritada gösterilmesi hakkındaki hangi yargı savunulabilir?
- A) Mercator tüm alanları hatasız ölçer
- B) Eş alanlı projeksiyon bütün açıları da korur
- C) Her harita projeksiyonunda enlem bilgisi kaybolur
- D) Dünya yüzeyini düzleme aktarmak hiçbir bozulma yaratmaz
- E) Alan, açı ve uzunluğu tüm yüzeyde birden kusursuz koruyan düzlem projeksiyon yoktur
Doğru cevap: E
Çözüm: Küresel yüzeyin düzleme aktarılmasında özelliklerden en az biri bozulur.
Bir turizm bölgesinde ziyaretçi sayısı artarken su kıtlığı ve atık yükü taşıma kapasitesini aşıyorsa hangi planlama ilkesi daha uygundur?
- A) Ekolojik taşıma kapasitesini dikkate alan ziyaretçi ve altyapı yönetimi
- B) Ziyaretçi sayısını tek başarı ölçütü seçmek
- C) Atık ve su tüketimini hesaba katmamak
- D) Korunan alanları kayıtsız şartsız kaldırmak
- E) Yalnız otel yatak sayısını sınırsız artırmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Sürdürülebilir turizm ekolojik ve sosyal kapasiteyi gözetir.