Deprem odağının yeryüzündeki izdüşümüne ne ad verilir?
- A) Odak (hiposantr)
- B) Astenosfer
- C) Moho süreksizliği
- D) Rift vadisi
- E) Merkez üssü (episantr)
Doğru cevap: E
Çözüm: Merkez üssü, yer içindeki odak noktasının yüzey izdüşümüdür.
Dağ oluşum süreçlerini ifade eden kavram hangisidir?
- A) Orojenez
- B) Epirojenik yükselme
- C) Karstlaşma
- D) Deflasyon
- E) Akümülasyon
Doğru cevap: A
Çözüm: Orojenez dağ oluşum süreçleri için kullanılan genel addır.
Kireçtaşının çözünmesiyle oluşan kapalı çukurlardan biri hangisidir?
- A) Kumul
- B) Dolin
- C) Moren
- D) Delta
- E) Falez
Doğru cevap: B
Çözüm: Dolin bir karstik çözünme şeklidir.
Buzulların taşıyıp biriktirdiği malzemeye verilen ad hangisidir?
- A) Kıyı oku
- B) Lapya
- C) Moren
- D) Traverten
- E) Lös
Doğru cevap: C
Çözüm: Moren buzul birikimi ürünüdür.
Akarsuyun deniz veya göl kıyısında biriktirme yoluyla oluşturabileceği şekil nedir?
- A) Falez
- B) Dolin
- C) Hörgüç kaya
- D) Delta
- E) Sirk
Doğru cevap: D
Çözüm: Delta, akarsuyun taşıdığı malzemenin uygun kıyı şartlarında birikmesidir.
Dalga aşındırması sonucu kıyıda oluşan dik yamaç hangi terimle adlandırılır?
- A) Traverten
- B) Kumul
- C) Polye
- D) Moren
- E) Falez
Doğru cevap: E
Çözüm: Falez, dalga aşındırmasının belirgin bir kıyı şeklidir.
Tekne (U) vadisinin oluşumunda hangi dış kuvvet öne çıkar?
- A) Dalga birikimi
- B) Karst çökelmesi
- C) Volkanik lav akışı
- D) Buzul aşındırması
- E) Rüzgâr birikimi
Doğru cevap: D
Çözüm: U biçimli geniş tabanlı vadiler tipik buzul aşınım şekillerindendir.
Bitki örtüsünün zayıf olduğu kurak alanlarda kumul oluşumundan birincil olarak hangi etken sorumludur?
- A) Buzul aşındırması
- B) Deprem dalgaları
- C) Karst çözünmesi
- D) Deniz altı volkanizması
- E) Rüzgâr biriktirmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Kumul rüzgârın taşıdığı kumun birikmesiyle gelişir.
Akarsuyun dağ eteğinde taşıma gücü azalınca oluşan yelpaze/konik birikim hangisidir?
- A) Birikinti konisi
- B) Dolin
- C) Falez
- D) Sirk çanağı
- E) Hörgüç kaya
Doğru cevap: A
Çözüm: Eğim ve hız azalmasıyla akarsu dağ eteğinde malzeme biriktirir.
Kıyı oku hangi süreçle doğrudan ilişkilidir?
- A) Akarsu yatağında kazan açılması
- B) Kıyı boyunca taşınan malzemenin dalga-akıntı etkisiyle birikmesi
- C) Levhaların çarpışarak sıradağ oluşturması
- D) Kireçtaşının kimyasal çözünmesi
- E) Buzulun U biçimli vadi açması
Doğru cevap: B
Çözüm: Kıyı oku kıyı boyunca sürüklenen malzemenin biriktirilmesiyle oluşur.
Depremin büyüklüğü ve şiddeti hakkında hangi ifade doğrudur?
- A) Şiddet yalnız fayın toplam uzunluğudur
- B) Büyüklük ve şiddet yalnız harita ölçeğiyle belirlenir
- C) Büyüklük kaynak olayını, şiddet belirli noktadaki etkisini niteler
- D) İkisi de her yerde daima aynı sayıdır
- E) Büyüklük yalnız yıkılan bina sayısıdır
Doğru cevap: C
Çözüm: Deprem büyüklüğü ile yerel şiddet/etki farklı kavramlardır.
Heyelan oluşumunu kolaylaştıran koşulların doğru birleşimi hangisidir?
- A) Yalnız haritanın büyük ölçekli oluşu
- B) Boylamın sıfır derece olması
- C) Dünya’nın eksen eğikliğinin sıfırlanması
- D) Dik eğim, suya doygun zemin ve uygun tabaka koşulları
- E) Yalnız düşük enlem ve uzun gündüz
Doğru cevap: D
Çözüm: Heyelan, zemin ve su koşullarıyla eğimin etkileşimine bağlıdır.
Kutup çevresine yakın alanlarda bir paralelin çevre uzunluğu için hangisi beklenir?
- A) Ekvatorla daima eşit olması
- B) Ekvator paralelinin iki katı olması
- C) Meridyenlerden bağımsız olarak sonsuz olması
- D) Sadece mevsim değiştiğinde uzaması
- E) Ekvator paralelinden daha küçük olması
Doğru cevap: E
Çözüm: Paralel dairelerinin yarıçapı kutuplara doğru azalır.
Traverten basamakları ile sarkıt/dikitlerin ortak oluşum mekanizması hangisidir?
- A) Buzulun yatağı oyup moren taşıması
- B) Fay kırığının kıvrım oluşturması
- C) Dalga aşındırmasıyla falez yapması
- D) Kalsiyum karbonatın sudan çökelmesi
- E) Rüzgârın kuvars kumunu taşıması
Doğru cevap: D
Çözüm: Traverten ve mağara damlataşları karbonat çökelimiyle gelişir.
Aynı akarsu yatağının yukarı ve aşağı çığırında aşındırma ve biriktirme güçlerinin farklı olması neyle açıklanır?
- A) Yalnız boylamın doğuya artmasıyla
- B) Dünya’nın dönme ekseninin olmamasıyla
- C) Her akarsuyun tüm kesimlerinde sabit hızla akmasıyla
- D) Suyun yalnız denize yakın yerde bulunmasıyla
- E) Eğim, akış enerjisi, taşınan yük ve debinin mekânsal değişimiyle
Doğru cevap: E
Çözüm: Taşıma kapasitesi değiştikçe aşındırma ve biriktirme dengesi değişir.
Bir kıyıda falez gerilerken kıyı önünde dalga aşındırma düzlüğü gelişiyor. Hangisi doğrudur?
- A) Her iki şekil de dalga aşındırma süreciyle ilişkilidir
- B) Falez yalnız buzul birikimidir
- C) Dalga aşındırma düzlüğü bir kireçtaşı mağarasıdır
- D) Falez yalnız levha ıraksamasıyla oluşur
- E) Bu iki şeklin hiçbir ortak etkeni yoktur
Doğru cevap: A
Çözüm: Falez ve önündeki abrazyon platformu kıyı aşınımının birbirini tamamlayan şekilleridir.
Hangi şekil–oluşum eşleştirmesi diğerlerinden farklı olarak birikim sürecini gösterir?
- A) Mantar kaya – rüzgâr aşındırması
- B) Moren – buzul birikimi
- C) Falez – dalga aşındırması
- D) Dolin – karst çözünmesi
- E) Sirk – buzul aşındırması
Doğru cevap: B
Çözüm: Moren birikimdir; diğer dört seçenek aşınma/çözünme biçimidir.
Risk değerlendirmesinde aynı büyüklükte deprem üreten iki yerleşimin zararının farklı çıkmasını en güçlü açıklayan hangisidir?
- A) Ekinoks tarihinin değişmesi
- B) Harita renginin farklı seçilmesi
- C) Yapı stoğu, yerel zemin, maruziyet ve kırılganlığın farklı olması
- D) Yerel boylamların eşit olmaması tek başına
- E) İki şehrin her zaman aynı yükseklikte olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Zarar yalnız tehlikenin büyüklüğüne bağlı değildir; maruziyet ve kırılganlık önemlidir.
Heyelan ve çığ tehlikesini karşılaştıran hangi ifade daha yerindedir?
- A) İkisi de aynı isimli akarsu birikimidir
- B) Çığ yalnız ekvator kıyısında görülür
- C) Heyelan sadece sıfır eğimli düzlükte oluşur
- D) Heyelanda zemin/kaya kütlesi; çığda kar kütlesi yamaç aşağı hareket eder
- E) İkisi de yalnız deniz altı volkanizmasıyla olur
Doğru cevap: D
Çözüm: Heyelan zemin veya kayanın kütle hareketi; çığ kar kütlesinin ani inişidir.
Bir haritadaki izohips aralığı 20 m iken aralarında 4 yükselti basamağı bulunan iki eğri arasındaki fark kaç metredir?
- A) 20 m
- B) 40 m
- C) 60 m
- D) 100 m
- E) 80 m
Doğru cevap: E
Çözüm: Yükselti basamağı 4 × 20 = 80 metredir; basamak sayısı eğri sayısından farklı olabilir.