1/200.000 ölçekli haritada 4 cm ölçülen iki noktanın yatay uzaklığı kaç km’dir?
- A) 8 km
- B) 2 km
- C) 4 km
- D) 20 km
- E) 80 km
Doğru cevap: A
Çözüm: 4 × 200.000 cm = 800.000 cm = 8 km.
30° doğu ve 45° doğu boylamındaki merkezler arasında yerel saat farkı kaç dakikadır?
- A) 120 dakika
- B) 60 dakika
- C) 15 dakika
- D) 30 dakika
- E) 90 dakika
Doğru cevap: B
Çözüm: 15° fark × 4 dakika = 60 dakikadır.
1/50.000 ve 1/250.000 ölçekli haritalar kıyaslandığında hangisi doğrudur?
- A) 1/50.000 daha küçük ölçektir
- B) Haritanın ölçeği payda ile karşılaştırılamaz
- C) 1/50.000 ölçekli harita daha ayrıntılıdır
- D) 1/250.000 ölçekli harita her zaman daha ayrıntılıdır
- E) İki haritanın ölçeği aynıdır
Doğru cevap: C
Çözüm: Paydası küçük olan kesir daha büyüktür; genellikle daha ayrıntılıdır.
İzohipslerin eş yükselti aralığı hakkında hangisi doğrudur?
- A) Yamaç dikleştikçe değişir
- B) Sadece sıfır metre düzeyinde geçerlidir
- C) Her eğrinin rengine göre değişir
- D) Aynı haritada ardışık eğriler arasında sabittir
- E) Akarsu geçişinde iki katına çıkar
Doğru cevap: D
Çözüm: Eküidistans aynı izohips haritasında sabit seçilir.
İzohipslerin V biçiminde büklüm oluşturduğu bir akarsu vadisinde V’nin ucu genellikle hangi yöne bakar?
- A) Akarsuyun ağzına, alçak kesime
- B) Daima kuzeye
- C) Daima doğuya
- D) Akarsuyun genişliğine göre rastgele
- E) Kaynak yönüne, yüksek kesime
Doğru cevap: E
Çözüm: İzohips V’sinin ucu çoğunlukla yukarı çığır/kaynak tarafını gösterir.
Mercator projeksiyonunun yüksek enlemler üzerindeki belirgin etkisi nedir?
- A) Alanları gerçeğinden büyük göstermesi
- B) Bütün mesafeleri değişmez koruması
- C) Bütün dünya alanını eksiksiz göstermesi
- D) Kutupları tam ölçekte göstermesi
- E) Herhangi bir şekil bozulması oluşturmaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Mercator açıyı korurken yüksek enlemlerde alan bozulması artar.
1/100.000’den 1/50.000’e geçilirse aynı gerçek uzaklığın haritadaki uzunluğu nasıl değişir?
- A) Beş katına çıkar
- B) İki katına çıkar
- C) Yarıya iner
- D) Dörtte bire iner
- E) Değişmez
Doğru cevap: B
Çözüm: Ölçek iki kat büyüyünce aynı gerçek uzaklık iki kat çizilir.
Kuzey Yarım Küre’de Coriolis etkisiyle hareket eden büyük ölçekli hava akımı hareket yönüne göre hangi yana sapar?
- A) Daima ekvatora
- B) Hiçbir koşulda sapmaz
- C) Sağa
- D) Sola
- E) Dik yukarı
Doğru cevap: C
Çözüm: Coriolis sapması kuzeyde sağa, güneyde sola olur.
Hangi olay doğrudan yıllık dolanma ve eksen eğikliğiyle açıklanır?
- A) Günlük doğu-batı görünür Güneş hareketi
- B) Her yerde aynı takvim saatinin kullanılması
- C) Deprem kuşaklarının oluşması
- D) Gündüz süresinin mevsimlere göre değişmesi
- E) Her 24 saatte yerel saat döngüsü
Doğru cevap: D
Çözüm: Gün uzunluğunun mevsimsel değişimi eksen eğikliği ve dolanma ile ilgilidir.
Okyanusal levhanın kıtasal levhanın altına dalmasıyla hangi olay birlikteliği görülebilir?
- A) Yalnız kumul birikimi
- B) Yalnız delta gelişmesi
- C) Hiç deprem olmaması
- D) Karst mağaralarının tek başına ortaya çıkması
- E) Okyanus hendeği ve volkanik yay
Doğru cevap: E
Çözüm: Dalma-batma yakınsak levha sınırlarında hendek ve volkanik yayı destekler.
Transform levha sınırında ağırlıklı hareket türü hangisidir?
- A) Birbirine göre yanal kayma
- B) İki levhanın eşit hızla dik yükselmesi
- C) Okyanus suyunun donması
- D) Buzulun vadi açması
- E) Deltanın ileri büyümesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Transform sınırlar yanal kaymalı levha hareketleriyle ilişkilidir.
Epirojenez kavramının en uygun açıklaması hangisidir?
- A) Kıyıda kordon oluşması
- B) Geniş alanların göreli düşey yükselmesi ve alçalması
- C) Akarsuyun menderes oluşturması
- D) Yalnız sıkışmayla kıvrım dağ oluşması
- E) Rüzgârın kum taşıması
Doğru cevap: B
Çözüm: Epirojenez, geniş yüzeylerin göreli yükselip alçalmasını ifade eder.
Dolin ile traverten arasındaki temel fark nedir?
- A) İkisi de yalnız volkanizmayla oluşur
- B) Dolin delta, traverten akarsu vadisidir
- C) Dolin çözünme, traverten çökelme-birikme şeklidir
- D) İkisi de buzul birikimidir
- E) Dolin dalga, traverten rüzgâr aşınımıdır
Doğru cevap: C
Çözüm: Karst sisteminde dolin çözünen kayaçların oluşturduğu çukur; traverten mineralli suların çökelme ürünüdür.
Tekne (U) vadisinin oluşumunda hangi dış kuvvet öne çıkar?
- A) Dalga birikimi
- B) Karst çökelmesi
- C) Volkanik lav akışı
- D) Buzul aşındırması
- E) Rüzgâr birikimi
Doğru cevap: D
Çözüm: U biçimli geniş tabanlı vadiler tipik buzul aşınım şekillerindendir.
Bitki örtüsünün zayıf olduğu kurak alanlarda kumul oluşumundan birincil olarak hangi etken sorumludur?
- A) Buzul aşındırması
- B) Deprem dalgaları
- C) Karst çözünmesi
- D) Deniz altı volkanizması
- E) Rüzgâr biriktirmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Kumul rüzgârın taşıdığı kumun birikmesiyle gelişir.
Akarsuyun dağ eteğinde taşıma gücü azalınca oluşan yelpaze/konik birikim hangisidir?
- A) Birikinti konisi
- B) Dolin
- C) Falez
- D) Sirk çanağı
- E) Hörgüç kaya
Doğru cevap: A
Çözüm: Eğim ve hız azalmasıyla akarsu dağ eteğinde malzeme biriktirir.
Kıyı oku hangi süreçle doğrudan ilişkilidir?
- A) Akarsu yatağında kazan açılması
- B) Kıyı boyunca taşınan malzemenin dalga-akıntı etkisiyle birikmesi
- C) Levhaların çarpışarak sıradağ oluşturması
- D) Kireçtaşının kimyasal çözünmesi
- E) Buzulun U biçimli vadi açması
Doğru cevap: B
Çözüm: Kıyı oku kıyı boyunca sürüklenen malzemenin biriktirilmesiyle oluşur.
Depremin büyüklüğü ve şiddeti hakkında hangi ifade doğrudur?
- A) Şiddet yalnız fayın toplam uzunluğudur
- B) Büyüklük ve şiddet yalnız harita ölçeğiyle belirlenir
- C) Büyüklük kaynak olayını, şiddet belirli noktadaki etkisini niteler
- D) İkisi de her yerde daima aynı sayıdır
- E) Büyüklük yalnız yıkılan bina sayısıdır
Doğru cevap: C
Çözüm: Deprem büyüklüğü ile yerel şiddet/etki farklı kavramlardır.
Heyelan oluşumunu kolaylaştıran koşulların doğru birleşimi hangisidir?
- A) Yalnız haritanın büyük ölçekli oluşu
- B) Boylamın sıfır derece olması
- C) Dünya’nın eksen eğikliğinin sıfırlanması
- D) Dik eğim, suya doygun zemin ve uygun tabaka koşulları
- E) Yalnız düşük enlem ve uzun gündüz
Doğru cevap: D
Çözüm: Heyelan, zemin ve su koşullarıyla eğimin etkileşimine bağlıdır.
Kutup çevresine yakın alanlarda bir paralelin çevre uzunluğu için hangisi beklenir?
- A) Ekvatorla daima eşit olması
- B) Ekvator paralelinin iki katı olması
- C) Meridyenlerden bağımsız olarak sonsuz olması
- D) Sadece mevsim değiştiğinde uzaması
- E) Ekvator paralelinden daha küçük olması
Doğru cevap: E
Çözüm: Paralel dairelerinin yarıçapı kutuplara doğru azalır.