Hava olaylarının büyük bölümünün gerçekleştiği atmosfer katmanı hangisidir?
- A) Troposfer
- B) Stratosfer
- C) Mezosfer
- D) Termosfer
- E) Ekzosfer
Doğru cevap: A
Çözüm: Hava olaylarının çoğu su buharının büyük bölümünü içeren troposferdedir.
Atmosferde ozonun görece yoğun bulunduğu katman hangisidir?
- A) Mezosfer
- B) Ekzosfer
- C) İyonosfer
- D) Stratosfer
- E) Troposfer
Doğru cevap: D
Çözüm: Stratosferdeki ozon ultraviyole ışınımın önemli bölümünü soğurur.
Yüzeyin gelen Güneş ışınımını yansıtma oranı hangi kavramdır?
- A) Debi
- B) Albedo
- C) Mutlak nem
- D) Basınç gradyanı
- E) Kondansasyon
Doğru cevap: B
Çözüm: Albedo gelen kısa dalga ışınımın yansıtılan bölümüdür.
Kısa süreli atmosfer koşullarına ne ad verilir?
- A) İklim normali
- B) Klimatolojik kuşak
- C) Biyom
- D) Jeolojik devir
- E) Hava durumu
Doğru cevap: E
Çözüm: Hava durumu kısa zamanlı koşuldur; iklim uzun dönem örüntüdür.
Yükseldikçe atmosfer basıncının genel eğilimi nasıldır?
- A) Önce daima sıfırlanır
- B) Yalnız yazın artar
- C) Azalır
- D) Artar
- E) Değişmez
Doğru cevap: C
Çözüm: Üstte kalan hava sütununun kütlesi azaldıkça basınç genel olarak düşer.
Kuzey Yarım Küre’de Coriolis etkisi büyük ölçekli hareketi yönüne göre hangi tarafa saptırır?
- A) Sağa
- B) Sola
- C) Daima ekvatora
- D) Daima kutba
- E) Dikey aşağı
Doğru cevap: A
Çözüm: Coriolis nedeniyle Kuzey Yarım Küre’de hareket yönüne göre sağa sapma olur.
Gündüz görülen deniz melteminin genel yönü hangisidir?
- A) Kuzeyden güney kutbuna
- B) Dağ eteğinden zirveye her iklimde
- C) Yalnız doğudan batıya
- D) Denizden karaya
- E) Karadan denize
Doğru cevap: D
Çözüm: Gündüz kara daha çabuk ısındığından yüzey rüzgârı çoğu kez denizden karaya eser.
Su buharı miktarı değişmeden hava sıcaklığı yükselirse bağıl nem genellikle nasıl değişir?
- A) Azalır
- B) Artar
- C) Yüzde 100 olur
- D) Daima sabit kalır
- E) Sıfırın altına düşer
Doğru cevap: A
Çözüm: Sıcaklığın artması doygunluk kapasitesini artırdığından bağıl nem düşer.
Çiy noktası sıcaklığına ulaşan nemli havanın belirgin özelliği hangisidir?
- A) Basıncının sıfıra inmesi
- B) Ozon tabakasına ulaşması
- C) Coriolis etkisinin yok olması
- D) Doygunluğa ulaşması
- E) Su buharını tümüyle kaybetmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Çiy noktası, sabit su buharı miktarında soğuyan havanın doyuma ulaştığı sıcaklıktır.
İzobarların birbirine çok yaklaştığı bir haritada diğer koşullar benzerken ne beklenir?
- A) Havza sınırının kalkması
- B) Daha güçlü yatay basınç gradyanı
- C) Daha zayıf basınç gradyanı
- D) Mutlak rüzgârsızlık
- E) Basınç farkının sıfır olması
Doğru cevap: B
Çözüm: İzobar sıklaşması basıncın kısa mesafede hızlı değiştiğini gösterir.
Gece karadan denize esen meltemin temel açıklaması hangisidir?
- A) Karanın denizden daha yavaş soğuması
- B) Yalnız Dünya’nın yıllık dolanması
- C) Alizelerin yön değiştirmesi
- D) Okyanus sıcaklığının bir gecede sabit yükselmesi
- E) Karanın denizden hızlı soğuması
Doğru cevap: E
Çözüm: Gece kara hızla soğur; karadan denize yönelen basınç farkı oluşabilir.
Muson dolaşımını meltemden ayıran temel özellik hangisidir?
- A) Sadece dağın tek yamacında oluşması
- B) Basınç farkından etkilenmemesi
- C) Büyük ölçekte mevsimsel yön değişimi
- D) Yalnız birkaç dakikalık sürmesi
- E) Her zaman kutuptan ekvatora esmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Muson mevsimlik, meltem günlük termal dolaşımdır.
Nemli hava dağa tırmanırken soğuyup yağış bırakıyor. Karşı yamaçta alçalırken en olası değişim hangisidir?
- A) Isınıp bağıl neminin azalması
- B) Soğuyup mutlak neminin zorunlu artması
- C) Basıncının mutlaka sıfıra düşmesi
- D) Her koşulda sisin çoğalması
- E) Orografik yükselmenin sürmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Alçalan hava adyabatik ısınır; bağıl nem genellikle azalır.
Yüzeyin kuvvetle ısınmasının oluşturduğu yükselici hava hareketine bağlı yağış türü nedir?
- A) Cephe yağışı
- B) Kırağı
- C) Çiy
- D) Konveksiyonel yağış
- E) Orografik yağış
Doğru cevap: D
Çözüm: Isınan havanın yükselmesi konvektif yağışı doğurabilir.
Hava sıcaklığı artarken gerçek su buharı miktarı değişmiyorsa bağıl nemin azalmasını hangi açıklama en doğru biçimde verir?
- A) Doygunluk buhar basıncı sıcaklıkla arttığından aynı buhar daha düşük oranı temsil eder
- B) Sıcaklık arttığında havadaki bütün su buharı zorunlu yoğuşur
- C) Bağıl nem yalnız basınç merkezinin yönüne bağlıdır
- D) Havanın oksijen kütlesi sıfıra iner
- E) Sıcaklık hiçbir koşulda doygunluk durumunu etkilemez
Doğru cevap: A
Çözüm: Doygunluk kapasitesi artarken gerçek su buharı sabitse bağıl nem oranı düşer.
Düz zemine kıyasla karla kaplı bir arazide albedo yükselirse diğer koşullar eşitken ilk doğrudan enerji etkisi hangisidir?
- A) Yerden çıkan uzun dalga ışınımın sıfırlanması
- B) Atmosferin her katmanında nemin aynı kalması
- C) Dünya eksen eğikliğinin azalması
- D) Yansıtılan kısa dalga radyasyonun artması
- E) Soğurulan kısa dalga radyasyonun kesin artması
Doğru cevap: D
Çözüm: Yüksek albedo daha çok gelen kısa dalga ışınımın yansımasına yol açar.
Alçak seviyede sıcaklık yükseldikçe hava soğumayıp daha sıcak bir katmana giriyor ve kirleticiler yerde birikiyor. Hangi olay açıklayıcıdır?
- A) Çöllerde gece ışınım kaybının tümüyle durması
- B) Sıcaklık inversiyonu
- C) Normal düşey sıcaklık azalması
- D) Orografik yükselme
- E) Kuvvetli dikey karışım
Doğru cevap: B
Çözüm: İnversiyon dikey karışımı sınırlayıp kirleticilerin yüzeye yakın tutulmasına yol açabilir.
Yakın izobarlı ve düşük yüzey sürtünmeli bir alanda rüzgârın yüksek olma olasılığı neden artar?
- A) İzobarların yakınlığı basınç gradyanını sıfırlar
- B) Rüzgâr hızını yalnız Güneş’in uzaklığı belirler
- C) Coriolis kuvveti tamamen yok olur
- D) Havadaki bütün su buharı katılaşır
- E) Basınç gradyan kuvveti güçlü, sürtünmenin yavaşlatıcı etkisi daha zayıftır
Doğru cevap: E
Çözüm: Sık izobar daha büyük yatay gradyan gösterir; düşük sürtünme daha az hız kaybı yaratır.
Ekvator kuşağında Coriolis etkisinin düşük olması ile termik yükselmenin birlikteliği hangi dolaşımla daha uyumludur?
- A) Kutup doğulularının sıfır yükselme ile egemenliği
- B) Okyanus hendeklerindeki levha hareketi
- C) Ekvatoral alçak basınç ve yoğun konveksiyon
- D) Kalıcı kutupsal yüksek basınç
- E) Yalnız gece kara meltemi
Doğru cevap: C
Çözüm: Ekvatoral ısınma ve yakınsama konvektif yükselmeyi ve alçak basıncı destekler.
Denizden gelen nemli hava dağ yamacında yağışını bıraktıktan sonra karşı tarafta alçalıyorsa hangi eşzamanlı durum beklenir?
- A) Adyabatik ısınma ve bağıl nem azalması
- B) Adyabatik soğuma ve bağıl nem artması
- C) Yalnız basınç azalması ve kar yağışının artması
- D) Havanın izotermal kalıp kesin doygun olması
- E) Yalnız Coriolis’in işaret değiştirmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Rüzgâr altı yamaçta hava alçalırken sıkışarak ısınır.