Yüksekten alçalan havanın adyabatik ısınmasıyla ilgili yerel rüzgâr hangisidir?
- A) Jet akımı
- B) Föhn
- C) Deniz meltemi
- D) Kutup doğulusu
- E) Alize
Doğru cevap: B
Çözüm: Föhn rüzgârı alçalırken sıkışan ve ısınan hava ile ilişkilidir.
Havadaki mevcut su buharının doygunluk miktarına oranı hangi nem türüdür?
- A) Mutlak nem
- B) Özgül ağırlık
- C) Yağış şiddeti
- D) Albedo
- E) Bağıl nem
Doğru cevap: E
Çözüm: Bağıl nem yüzde olarak ifade edilen doyma oranıdır.
Nemli havanın dağ yamacında zorunlu yükselmesine bağlı yağış türü hangisidir?
- A) Kırağı
- B) Çiy
- C) Orografik yağış
- D) Konveksiyonel yağış
- E) Cephe yağışı
Doğru cevap: C
Çözüm: Dağ engelinin zorladığı yükselme orografik yağış mekanizmasıdır.
Yazları kurak, kışları yağışlı iklim tipi hangisidir?
- A) Akdeniz iklimi
- B) Ekvatoral iklim
- C) Tundra iklimi
- D) Muson iklimi
- E) Kutup iklimi
Doğru cevap: A
Çözüm: Akdeniz ikliminin ayırt edici özelliği yaz kuraklığıdır.
Türkiye’de yağışın genellikle yıl içine daha dengeli dağıldığı kıyı bölgesi hangisidir?
- A) Mersin kıyıları
- B) İç Anadolu platosu
- C) Güneydoğu Anadolu içleri
- D) Karadeniz kıyıları
- E) Antalya kıyıları
Doğru cevap: D
Çözüm: Karadeniz kıyılarında yağış bütün mevsimlerde görülebilir.
Akarsuyun belirli kesitinden saniyede geçen su hacmi hangi kavramdır?
- A) Drenaj yoğunluğu
- B) Debi
- C) Rejim
- D) Havza
- E) Mecra
Doğru cevap: B
Çözüm: Debi birimi sıklıkla m³/s olan akış hacmidir.
Bir akarsuyun yıl içindeki akım değişim düzenine ne denir?
- A) Debi birimi
- B) Mutlak nem
- C) Bakı
- D) Albedo
- E) Rejim
Doğru cevap: E
Çözüm: Rejim akımın zamansal dağılımıdır, tek bir anda ölçülen debi değildir.
Farklı sıcaklık ve nemdeki hava kütlelerinin karşılaşmasında gelişen yağış hangisidir?
- A) Kıraçlaşma
- B) Cephe yağışı
- C) Yalnız orografik yağış
- D) Yalnız konveksiyonel yağış
- E) Kırağı
Doğru cevap: B
Çözüm: Frontal yükselme, cephe yağışı mekanizmasıdır.
Denizelliğin belirgin olduğu kıyı yerlerinde karasal iç kesime göre genel olarak hangisi daha küçüktür?
- A) Havadaki oksijen oranı
- B) Dünya’nın eksen eğikliği
- C) Güneş’in görünür yarıçapı
- D) Boylam derecelerinin sayısı
- E) Yıllık sıcaklık farkı
Doğru cevap: E
Çözüm: Denizlerin yüksek ısı kapasitesi mevsimsel sıcaklık değişimini dengeler.
Kuzey Yarım Küre’de güneye dönük bir yamaç, koşulları benzer kuzey yamaçtan genellikle neden sıcaktır?
- A) Yer altı suyu hiçbir zaman bulunmadığı için
- B) Her ay daha çok yağış aldığı için
- C) Daha fazla güneş ışınımı aldığı için
- D) Boylamı her zaman daha doğuda olduğu için
- E) Atmosfer basıncı daima sıfır olduğu için
Doğru cevap: C
Çözüm: Bakı Güneş’ten alınan enerji miktarını etkiler.
Akdeniz iklimi ile ılıman okyanusal iklim arasında tipik ayrım hangisidir?
- A) Akdeniz ikliminde yaz kuraklığının belirgin olması
- B) Okyanusal iklimde yıl boyu yağışın hiç görülmemesi
- C) Akdeniz ikliminde kışın sıcaklığın her zaman −30 °C olması
- D) Okyanusal iklimin yalnız ekvatorda görülmesi
- E) Her ikisinin tüm aylarının yağışlarının aynı olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Akdeniz iklimi yaz kuraklığıyla ayırt edilir.
Karadeniz kıyısında nemli havanın dağa çarparak yükselmesi hangi yağış mekanizmasını güçlendirir?
- A) Deniz suyunun tuzlulaşması
- B) Buzul aşındırması
- C) Sıcaklık inversiyonunun zorunlu oluşması
- D) Orografik yükselme
- E) Termik çökme
Doğru cevap: D
Çözüm: Kıyıya paralel dağlar gelen nemli havayı yükseltebilir.
Kışın yüksek basıncın etkisindeki soğuk karasal alanda en olası düşey hareket hangisidir?
- A) Yalnız orografik tırmanma
- B) Alçalıcı hava hareketi
- C) Şiddetli konvektif yükselme
- D) Her koşulda cephe geçişi
- E) Sürekli okyanus akıntısı
Doğru cevap: B
Çözüm: Soğuk ve yoğun havanın alçalması termik yüksek basıncı destekler.
Bir iklim grafiğinde en yüksek sıcaklıklar temmuz–ağustosta, yağış en fazla kışın, yazın çok azdır. Hangi iklim yorumu en uygundur?
- A) Kuzey Yarım Küre’de bütün yıl kutup iklimi
- B) Ekvatoral sürekli yağışlı iklim
- C) Yazı yağışlı sert karasal iklim
- D) Kuzey Yarım Küre’de Akdeniz iklimine benzer düzen
- E) Güney Yarım Küre’de tipik muson yaz yağışı
Doğru cevap: D
Çözüm: Kuzeyde yaz sıcaklığının temmuzda yükselmesi ve kış yağışı yaz kuraklığı Akdeniz tipine uyar.
Yıllık yağış toplamı aynı olan iki merkezden birinde yağış kışa, diğerinde yaza yığılıyorsa hangi çıkarım güvenlidir?
- A) Yıllık toplam eşitliği sel riskini tamamen kaldırır
- B) Yağışın mevsimsel dağılışı farklı olduğundan su yönetimi ve bitki dönemleri farklı etkilenebilir
- C) İki merkezin bütün iklim özellikleri aynıdır
- D) İki merkezde debi her ay kesin eşittir
- E) İki merkezin sıcaklıkları aynı olmak zorundadır
Doğru cevap: B
Çözüm: Yağışın zamanı tarım, akış ve su depolaması açısından önemlidir.
Deniz kıyısında soğuk akıntının üstündeki hava kararlılaşırken yakın sahada kıyı çölü oluşumuna hangi mekanizma katkı sunabilir?
- A) Yüzeyde zorunlu sürekli konvektif fırtına
- B) Soğuk akıntının bütün yağışı tek başına artırması
- C) Günlük dönmenin tamamen durması
- D) Her sahada kar erimesinin hızlanması
- E) Kararlı hava ve sınırlı dikey yükselme koşulları
Doğru cevap: E
Çözüm: Soğuk akıntı üstündeki kararlılık bazı subtropikal kıyılarda yağış oluşumunu sınırlamaya katkı sağlar.
Bir havzada yağış artmıyor, ancak bitki örtüsü kaldırılıp zemin geçirimsizleşiyorsa sağanak sonrasında hangisi beklenebilir?
- A) Yağış miktarının her durumda iki katına çıkması
- B) Havzanın denizle doğrudan bağlantı kazanması
- C) Yüzey akış payının ve ani taşkın olasılığının artması
- D) Sızmanın zorunlu olarak artması
- E) Buharlaşmanın bütün mevsimlerde sıfırlanması
Doğru cevap: C
Çözüm: Geçirimsizleşme sızmayı azaltıp hızlı yüzey akışını güçlendirebilir.
Bir havzada yıllık yağış 900 mm, toplam evapotranspirasyon 500 mm, dışa akış 300 mm ise diğer giriş-çıkışlar ihmal edildiğinde yıllık depolama değişimi kaç mm’dir?
- A) +100 mm
- B) −100 mm
- C) +400 mm
- D) −400 mm
- E) 0 mm
Doğru cevap: A
Çözüm: Su bütçesi: ΔS = P − ET − Q = 900 − 500 − 300 = +100 mm.
Aynı akarsuda bir gün ölçülen 80 m³/s değeri ile uzun yıllık ilkbahar maksimumunun karşılaştırılması hangi ayrımı gerektirir?
- A) Debi sadece yıllık toplam yağıştır
- B) Rejim yalnız havzanın alanıdır
- C) İki nicelik mutlaka aynı ayda eşit olur
- D) 80 m³/s anlık debidir; ilkbahar maksimumu rejimin zamansal özelliğidir
- E) 80 m³/s rejimin birimidir; maksimum debi değildir
Doğru cevap: D
Çözüm: Debi akım hacmi birimidir; rejim akışın yıl içi değişim düzenidir.
Benzer yağış alan iki akarsuyun birinde geçirgen kayaçlar yaygın ve yer altı beslenimi güçlü. Hangi fark beklenebilir?
- A) Rejim yalnız boylama bağlıdır
- B) Yer altı depolaması akımı geciktirip daha dengeli akışa katkı verebilir
- C) Geçirgenlik bütün kaynakları kurutur ve akış her zaman sıfır olur
- D) Geçirgen zemin bütün yağışı anında yüzey akışına çevirir
- E) Havza sınırı zorunlu olarak yok olur
Doğru cevap: B
Çözüm: Sızma ve taban akımı akarsuya gecikmeli su sağlayabilir.