Denize doğrudan çıkışı olmayan drenaj alanı nasıl adlandırılır?
- A) Okyanus sırtı
- B) Fiyort
- C) Kapalı havza
- D) Açık havza
- E) Delta ovası
Doğru cevap: C
Çözüm: Kapalı havzanın suları denize doğrudan ulaşmaz.
Akarsu tarafından taşınıp yeni bir yerde biriktirilen genç toprak hangisidir?
- A) Alüvyal toprak
- B) Podzol
- C) Çernezyom
- D) Laterit
- E) Terra rossa
Doğru cevap: A
Çözüm: Taşınmış genç alüvyon topraklar azonal gruptadır.
Organik maddece zengin, koyu renkli çayır–step toprağı hangisidir?
- A) Podzol
- B) Regosol
- C) Tuzlu toprak
- D) Çernezyom
- E) Laterit
Doğru cevap: D
Çözüm: Çernezyom çayır kökenli yüksek humusuyla tanınır.
Geniş ölçekli iklim–bitki topluluklarıyla tanımlanan ekolojik bölgeye ne denir?
- A) Anakaya
- B) Biyom
- C) Meridyen
- D) Havza ağzı
- E) İzobar
Doğru cevap: B
Çözüm: Biyom, benzer iklim koşullarındaki büyük ekolojik birliktir.
İklim-bitki örtüsünün gelişiminde temel belirleyici olduğu olgun toprak grubu hangisidir?
- A) Azonal toprak
- B) Alüvyal toprak
- C) Kolüvyal birikinti
- D) Volkanik kül
- E) Zonal toprak
Doğru cevap: E
Çözüm: Zonal toprakta iklim ve biyolojik koşullar uzun dönem profil gelişimini yönlendirir.
Kurak ve yarı kurak sahalarda görülen arazi bozulması süreci hangisidir?
- A) Orojenez
- B) Gelgit
- C) Çölleşme
- D) Ekinoks
- E) Deniz meltemi
Doğru cevap: C
Çözüm: Çölleşme kurak kuşaklardaki arazi bozulumudur.
Kar erimesiyle beslenen akarsularda hangi dönemde debi artışı görülebilir?
- A) Yalnız deniz melteminin estiği gecelerde
- B) Her yıl tam aynı saatte
- C) Sadece güz ekinoksunda
- D) Yalnız yağışsız kış ortasında
- E) İlkbahar ve yaz başında
Doğru cevap: E
Çözüm: Kar erime döneminde akarsu beslenimi güçlenebilir.
İki komşu akarsu havzasını ayıran topoğrafik çizgi hangisidir?
- A) Okyanus hendeği
- B) İzoterm eğrisi
- C) Su bölümü çizgisi
- D) Çiy noktası
- E) Sıcaklık inversiyonu
Doğru cevap: C
Çözüm: Su bölümü çizgisi yüzey drenajının komşu havzalara ayrıldığı çizgidir.
Buharlaşmanın güçlü, dışa akışın sınırlı olduğu kapalı gölde hangisi daha olasıdır?
- A) Çözünmüş tuz derişiminin artması
- B) Tuzluluğun zorunlu sıfıra düşmesi
- C) Gölün okyanusa akış kazanması
- D) Yağışın bütün aylarda eşitlenmesi
- E) Tüm tortulların buharlaşması
Doğru cevap: A
Çözüm: Buharlaşma suyunu uzaklaştırır; çözünmüş mineraller birikebilir.
Podzol gelişiminin daha tipik olduğu koşullar hangisidir?
- A) Sürekli tuzlu kapalı göl tabanı
- B) Aktif akarsu yatağında yeni alüvyon
- C) Kıyıdaki güncel kum barı
- D) Serin-nemli iğne yapraklı orman ortamı
- E) Sıcak ve çok kurak çöl çekirdeği
Doğru cevap: D
Çözüm: Podzol serin-nemli asidik orman ortamlarında yıkanmayla ilişkilidir.
Terra rossa türü kızıl toprağın yaygın ilişkisi hangisidir?
- A) Yalnız volkan bacasında kül çökelimi
- B) Akdeniz koşullarında kireçtaşı üzerinde topraklaşma
- C) Kutup buz tabakasında organik birikim
- D) Yalnız akarsu ağzında genç alüvyon
- E) Sıcak çöl kumullarında podzollaşma
Doğru cevap: B
Çözüm: Terra rossa Akdeniz çevresinin karbonatlı ana maddeli kızıl topraklarıyla ilişkilidir.
Tuzluluk ya da yüksek yer altı suyu düzeyinin gelişimi yönlendirdiği topraklar hangi gruba örnektir?
- A) Mutlaka zonal topraklar
- B) Yalnız azonal alüvyonlar
- C) Her durumda podzollar
- D) Sadece çernezyomlar
- E) İntrazonal topraklar
Doğru cevap: E
Çözüm: İntrazonal topraklarda yerel drenaj, tuzluluk ve ana madde etkisi öne çıkar.
Kuraklık ile çölleşme arasındaki doğru ayrım hangisidir?
- A) Kuraklık sadece fay hareketidir
- B) Çölleşme yalnız kutup enlemlerinde görülür
- C) Kuraklık su yetersizliği dönemi, çölleşme kurak kuşaklarda arazi bozulmasıdır
- D) İki kavram tüm koşullarda eş anlamlıdır
- E) Çölleşme yalnız bir günlük sıcaklık artışıdır
Doğru cevap: C
Çözüm: Kuraklık ve arazi bozulumunun zaman ölçeği ve mekanizması farklıdır.
Kapalı gölde yüksek buharlaşmaya rağmen düşük tuzluluk ölçülüyorsa hangisi önce araştırılmalıdır?
- A) Gölün yalnız enlemi
- B) Dünya’nın kutuplardan basık olması
- C) Okyanus dalgalarının periyodu
- D) Meridyenlerin başlangıç noktası
- E) Tatlı su girişleri, yer altı suyu çıkışı ve tuz bütçesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Tuzluluk giriş, çıkış, çözünmüş yük ve su bütçesinin sonucudur; tek başına kapalı havza olması yeterli değildir.
Farklı ana kayalarda aynı iklimde oluşmuş iki toprakta yerel farklılık belirginse hangi değerlendirme daha uygundur?
- A) Toprak oluşumunda zamanın rolü yoktur
- B) Bitki örtüsü hiçbir horizon üzerinde etkili değildir
- C) Ana materyal ve drenaj koşulları pedojenezi değiştiriyor olabilir
- D) İklim aynıysa bütün horizonlar zorunlu aynıdır
- E) Ana kaya toprak bileşimini hiçbir zaman etkilemez
Doğru cevap: C
Çözüm: Toprak oluşumunda iklim kadar ana materyal, canlı, topoğrafya ve zaman da etkilidir.
Genç akarsu alüvyonu üzerinde birikmiş, belirgin olgun horizonları zayıf bir toprak için hangi sınıflama gerekçelidir?
- A) Taşınmış genç materyal nedeniyle azonal toprak
- B) Yalnız tropikal yıkanma nedeniyle laterit
- C) Her durumda podzol
- D) Yalnız tuzlu göl koşulunda intrazonal
- E) Kutup tundrası nedeniyle çernezyom
Doğru cevap: A
Çözüm: Alüvyal genç topraklarda olgun profil gelişimi sınırlı olduğundan azonal sınıflama uygundur.
Sıcak ve sürekli nemli tropikal bölgede güçlü kimyasal ayrışma ile yıkanma hangi zonal toprak gelişimini destekler?
- A) Podzollaşma
- B) Çöl kumulunun aynen korunması
- C) Yalnız donmuş toprak oluşumu
- D) Lateritleşme
- E) Çernezyomlaşma
Doğru cevap: D
Çözüm: Sıcak-nemli tropikal koşullar kuvvetli ayrışma ve yıkanmayla lateritleşmeyi destekler.
Yükselti boyunca sıcaklık ve yağış koşulları değiştikçe kısa yatay mesafede bitki kuşakları değişiyorsa hangisi açıklayıcıdır?
- A) Biyomların yalnız boylama bağlı olması
- B) Yükseltiye bağlı iklimsel kuşaklanma
- C) Bütün yamaçlarda tek tip sıcaklık
- D) Bakı ve yükseltinin hiç etkisi olmaması
- E) Toprak ile bitki arasında hiçbir ilişki olmaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Yükselti sıcaklığı, yağışı ve ekosistem koşullarını değiştirerek kuşaklanmaya yol açar.
Kurak bir bölgede aşırı otlatma, bitki kaybı ve toprak erozyonu birlikte ilerliyorsa hangisi en doğru süreç tanımıdır?
- A) Doğal çölün zorunlu olarak her gün birkaç kilometre ilerlemesi
- B) Yalnız tek günlük hava durumu değişimi
- C) Föhn rüzgârının her durumda çölleşmeyi durdurması
- D) Toprak kaybının su döngüsünü hiç etkilememesi
- E) Arazi bozulumunun çölleşme riskini artırması
Doğru cevap: E
Çözüm: Aşırı otlatma ve erozyon kurak bölgelerde kalıcı toprak verimliliği kaybına katkı yapabilir.
İki biyomda yıllık ortalama sıcaklık eşit fakat yağış farkı büyükse bitki örtüsü neden farklı olabilir?
- A) Su bütçesi yalnız okyanus tabanında işler
- B) Yalnız enlemleri aynıysa biyom zorunlu aynıdır
- C) Kullanılabilir su ve mevsimsel yağış dağılışı bitki üretimini değiştirir
- D) Sıcaklık eşitse her zaman aynı biyom oluşur
- E) Yağış bitki topluluklarının dağılışını etkilemez
Doğru cevap: C
Çözüm: Bitki dağılışında yağış ve suyun zamanlaması kritik rol oynar.