Nüfus piramidinin tabanı öncelikle hangi yaş grubuyla ilgilidir?
- A) Yalnız 65+ grubuyla
- B) Yalnız emeklilik geliriyle
- C) Yalnız göçmenlerin mesleğiyle
- D) Yalnız ortalama yükseltiyle
- E) Çocuk yaş gruplarıyla
Doğru cevap: E
Çözüm: Piramit tabanında genç yaş grupları yer alır.
Toplam yaş bağımlılık oranının paydasında hangi yaş aralığı kullanılır?
- A) Bütün yaş grupları toplamı
- B) 15–64 yaş nüfusu
- C) 0–14 yaş nüfusu
- D) 65+ yaş nüfusu
- E) Yalnız 20–24 yaş nüfusu
Doğru cevap: B
Çözüm: Geleneksel yaş bağımlılık oranında 15–64 potansiyel çalışma çağını temsil eder.
Nüfusu iki eşit parçaya ayıran yaş ölçüsü hangisidir?
- A) Toplam doğurganlık hızı
- B) Kaba ölüm hızı
- C) Maksimum yaş
- D) Ortanca yaş
- E) Aritmetik yoğunluk
Doğru cevap: D
Çözüm: Ortanca yaş nüfusun yarısının altında ve üstünde kaldığı yaştır.
İşsizlik ve güvenlik sorunu göç açısından hangi faktör türüdür?
- A) İtici faktör
- B) Çekici faktör
- C) Kentsel menzil
- D) Toprak verimliliği katsayısı
- E) Eşik nüfus
Doğru cevap: A
Çözüm: İşsizlik ve güvensizlik kaynak yerden ayrılma isteğini artırabilir.
İş ve eğitim olanaklarının fazlalığı göç açısından hangisidir?
- A) Bebek ölüm oranı
- B) Yerleşme morfolojisi
- C) Çekici faktör
- D) İtici faktör
- E) Aritmetik yoğunluk
Doğru cevap: C
Çözüm: İş ve eğitim olanakları bir varış yerini çekici kılabilir.
Daha önce göç edenlerin sosyal ağlarıyla sonraki göçleri kolaylaştırması hangisidir?
- A) Günlük işe gidip gelme
- B) Doğal artış
- C) Termik basınç
- D) Nüfus sayımı
- E) Zincirleme göç
Doğru cevap: E
Çözüm: Göçmen ağlarının yeni göçlere katkısı zincirleme göçtür.
Evlerin birbirine yakın kümelendiği kırsal yerleşme türü hangisidir?
- A) Uydu kentleşmesi
- B) Toplu yerleşme
- C) Dağınık yerleşme
- D) Çizgisel yayılma
- E) Banliyöleşme
Doğru cevap: B
Çözüm: Toplu yerleşmede konutlar mekânda birbirine yakındır.
Geniş tabanlı dar tepeli nüfus piramidi öncelikle hangi yapıyla bağdaşır?
- A) Yaşlı nüfusun çoğunluğu oluşturmasıyla
- B) Doğumların hiç gerçekleşmemesiyle
- C) Herkesin çalışma çağında bulunmasıyla
- D) Yalnız göç yokluğuyla
- E) Çocuk nüfus payının yüksek olmasıyla
Doğru cevap: E
Çözüm: Geniş taban genç nüfus payının yüksekliğine işaret eder.
Bir toplumda ölüm hızının düşmesi, doğum hızının bir süre yüksek kalması hangi sürece yol açabilir?
- A) Aritmetik yoğunluğun ölçülemez olmasına
- B) Doğal artışın hızlanmasına
- C) Doğal artışın zorunlu sıfırlanmasına
- D) Nüfusun anında yaşlanmasına
- E) Her koşulda net göçün eksiye dönmesine
Doğru cevap: B
Çözüm: Demografik dönüşümün erken evrelerinde ölüm düşerken doğum yüksek kalır, doğal artış hızlanabilir.
Beyin göçünün ayırt edici özelliği hangisidir?
- A) Gündüz işe gidip akşam dönme
- B) Sadece emeklilik amaçlı iç hareketlilik
- C) Konutların çizgisel dizilişi
- D) Nitelikli iş gücünün yer değiştirmesi
- E) Yalnız kırsal tarım işçilerinin mevsimlik dolaşımı
Doğru cevap: D
Çözüm: Beyin göçü, eğitimli/nitelikli iş gücünün hareketini ifade eder.
Savaş nedeniyle güvenlik arayışıyla ülke sınırını aşan kişinin hareketi öncelikle nasıl sınıflanır?
- A) Zorunlu dış göç
- B) Gönüllü iç göç
- C) Günlük commuting
- D) Yalnız mevsimlik turizm
- E) Banliyöleşme
Doğru cevap: A
Çözüm: Çatışma nedeniyle sınır aşan hareket zorunlu uluslararası göç örneğidir.
Mevsimlik tarım işçilerinin yılın belirli dönemlerinde yer değiştirmesi hangisine örnektir?
- A) Yerel saat kaymasına
- B) Havza bölünmesine
- C) Mevsimlik göçe
- D) Kalıcı metropolleşmeye
- E) Kaba doğum hızına
Doğru cevap: C
Çözüm: Mevsimlik istihdam kaynaklı dönemsel ikamet/hareket mevsimlik göç kapsamındadır.
Kırsalda güvenlik ve suya erişimin belirli bir merkezde bulunması hangi yerleşme örüntüsünü destekleyebilir?
- A) Dağınık yerleşmeyi zorunlu kılar
- B) Her koşulda banliyöleşmeyi
- C) Yalnız liman kentini
- D) Sadece çok katlı iş merkezini
- E) Toplu yerleşmeyi
Doğru cevap: E
Çözüm: Güvenlik ve ortak su kaynakları konutların bir arada toplanmasına katkı sağlayabilir.
Bir nüfus piramidinde 20–34 yaş erkek grubunda belirgin eksilme görülüyor. Yalnız piramitten hangi sonuca gidilmemelidir?
- A) Göçün olası açıklamalardan biri olabileceğine
- B) Verinin ölçüm dönemiyle ilişkili olduğuna
- C) Eksilmenin kesin nedeni olarak savaşın kabul edilmesine
- D) Bu yaş-cinsiyet grubunun göreli payının düşük olduğuna
- E) Diğer gruplarla karşılaştırma yapılabileceğine
Doğru cevap: C
Çözüm: Savaş, göç, doğum ve sayım koşulları gibi alternatif nedenleri ek veri olmadan kesinleştirmek doğru değildir.
Bir ülkede doğum hızı azalırken yaşlı nüfus payı artıyorsa uzun dönemde hangi planlama ihtiyacı daha olasıdır?
- A) Bütün okulların anında kapatılması
- B) Kentlerin tamamının otomatik boşalması
- C) Yaş bağımlılığın kesin sıfıra inmesi
- D) Emeklilik hizmetlerinin gereksizleşmesi
- E) Yaşlı bakım ve sağlık hizmeti kapasitesinin yeniden düzenlenmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Yaşlanma hizmet ihtiyacının yapısını değiştirir, ama tek başına tüm sonuçları belirlemez.
Çalışma çağındaki nüfus payı yükselen bir ülkede demografik fırsatın ekonomik kazanca dönüşmesi için hangi koşul kritik olabilir?
- A) Kent-kır tanımının kaldırılması
- B) Nitelikli eğitim ve yeterli üretken istihdam
- C) Yalnız piramidin biçiminin değişmesi
- D) İstihdamın zorunlu azalması
- E) Çalışma çağındakilerin iş gücünden tamamen çekilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Demografik fırsat insan sermayesi ve istihdam koşullarına bağlıdır.
Bir il yılda 30.000 içeri ve 30.000 dışarı göç aldı/verdi. Hangi ifade doğrudur?
- A) Göç hareketi hiç yaşanmamıştır
- B) Net göç −60.000 kişidir
- C) Brüt göç 30.000 kişidir
- D) Net göç 0, brüt göç 60.000 kişidir
- E) Net göç 60.000, brüt göç 0 kişidir
Doğru cevap: D
Çözüm: Net 30.000−30.000=0; brüt toplam 60.000’dir.
Bir işçi yıl boyunca her gün çevre ilçeden kent merkezine gidip akşam aynı evine dönüyor. Hangisi doğrudur?
- A) Günlük hareketlilik vardır; ikamet değişmedikçe göç sayılmaz
- B) Kesin uluslararası göç vardır
- C) Yerleşme yeri kalıcı değişmiştir
- D) Brüt göç tam olarak 365 kişi artmıştır
- E) Doğal artış kesin azalır
Doğru cevap: A
Çözüm: Commuting ikamet değişikliğinden farklı günlük dolaşımdır.
Bir kentte nüfus artışı %2, yapılaşmış alan artışı %8 ise hangi eğilimden kuşkulanılabilir?
- A) Şehrin toplam alanının kesin küçülmesi
- B) Kentin tüm işlevlerinin kırsallaşması
- C) Kişi başına kullanılan kentsel alanın artması ve saçaklanma
- D) Kent yoğunluğunun kesin dört katına çıkması
- E) Yerleşik nüfusun her koşulda azalması
Doğru cevap: C
Çözüm: Alan nüfustan hızlı büyürse kişi başına yapılaşmış alan büyüyebilir; saçaklanma incelenmelidir.
Bir ülkede kentli nüfus 10 milyondan 12 milyona, toplam nüfus 20 milyondan 24 milyona çıktı. Kentleşme oranı nasıl değişti?
- A) %40’a düştü
- B) %60’a çıktı
- C) %20’ye düştü
- D) %75’e çıktı
- E) %50’de kaldı
Doğru cevap: E
Çözüm: Başlangıç 10/20=%50; son 12/24=%50.