Evlerin tarım alanlarına dağılmış biçimde bulunduğu örüntü hangisidir?
- A) Merkezî iş alanı
- B) Metropol çekirdeği
- C) Kentsel hiyerarşi
- D) Dağınık yerleşme
- E) Toplu yerleşme
Doğru cevap: D
Çözüm: Dağınık yerleşmede konutlar birbirinden ayrık dağılır.
Yol veya akarsu boyunca gelişen yerleşme biçimi hangisidir?
- A) Çizgisel yerleşme
- B) Dairesel yerleşme
- C) Toplu çekirdek yerleşme
- D) Dikey kentleşme
- E) Noktasal yoğunlaşma
Doğru cevap: A
Çözüm: Ulaşım veya akarsu hattı boyunca uzanan örüntü çizgiseldir.
Kent nüfusunun toplam nüfus içindeki payının artışı hangi kavramdır?
- A) Fizyolojik yoğunluk
- B) Günlük mobilite
- C) Kentleşme
- D) Doğal nüfus azalması
- E) Tarımsal yoğunluk
Doğru cevap: C
Çözüm: Kentleşme kentli nüfus oranının artmasıyla ilgili demografik süreçtir.
Bir kentin işlevsel olarak bağlandığı çevresiyle birlikte oluşturduğu alana ne denir?
- A) Kırsal nüfus piramidi
- B) Kapalı havza
- C) Su bölümü çizgisi
- D) Sadece belediye binası
- E) Metropoliten alan
Doğru cevap: E
Çözüm: Metropoliten alan çekirdek kent ve çevresindeki işlevsel bütünlüğü kapsar.
Bir hizmetin bir yerde sürdürülebilmesi için gereken asgari talep kavramı hangisidir?
- A) Yaşlılık oranı
- B) Eşik nüfus
- C) Erişim menzili
- D) Brüt göç
- E) Bağımlılık oranı
Doğru cevap: B
Çözüm: Merkezî yer kuramında eşik nüfus hizmetin sürdürülebilirlik için gerekli asgari talebidir.
Günlük işe gidip dönme hareketinin adı hangisidir?
- A) Beyin göçü
- B) Demografik dönüşüm
- C) Kalıcı iskân
- D) İşe gidiş-geliş (commuting)
- E) Zorunlu dış göç
Doğru cevap: D
Çözüm: Günlük işe yolculuk ikamet değişikliği olmadan gerçekleşebilir.
Kent çevresindeki konut alanlarının büyüyüp nüfusun çekirdekten dışa taşınması hangi süreçtir?
- A) Tarımsal yoğunlaşma
- B) Banliyöleşme
- C) İzostazi
- D) Doğal nüfus artışı
- E) Çölleşme
Doğru cevap: B
Çözüm: Banliyöleşme nüfus ve işlevlerin kent çevresine yayılmasıyla ilişkilidir.
Bir mahallede fiziksel yenileme ve artan kira baskısıyla düşük gelirli sakinlerin yerinden edilme riski hangi kavramla ilişkilidir?
- A) Fizyolojik yoğunluk
- B) Geniş tabanlı piramit
- C) Net doğum hızı
- D) Soylulaştırma (gentrification)
- E) Orografik yağış
Doğru cevap: D
Çözüm: Soylulaştırma sosyoekonomik dönüşüm ve yerinden edilme riskini içerebilir.
Merkezî yer kuramında üst düzey uzman sağlık hizmetinin daha az sayıda merkezde bulunması neyle açıklanır?
- A) Daha yüksek eşik talep ve geniş hizmet alanıyla
- B) Daha düşük eşik talep ve en dar menzille
- C) Hizmetin kullanıcıya hiç ihtiyaç duymamasıyla
- D) Bütün merkezlerin aynı uzmanlığa sahip olmasıyla
- E) Ulaşımın her yerde aynı olmasıyla
Doğru cevap: A
Çözüm: Üst düzey hizmet için daha büyük müşteri tabanı ve erişim alanı gerekir.
Kent nüfusu 450.000, toplam nüfus 600.000 ise kentleşme oranı kaçtır?
- A) %60
- B) %90
- C) %75
- D) %25
- E) %50
Doğru cevap: C
Çözüm: 450.000/600.000×100 = %75.
Bir kentin nüfusu büyüdüğü hâlde kentleşme oranının değişmemesi hangi koşulda mümkündür?
- A) Kent nüfusu mutlaka azalırsa
- B) Kır nüfusu tamamen sıfırlanırsa
- C) İç göç zorunlu sıfırsa
- D) Her yerleşim yalnız köyse
- E) Kent ve toplam nüfus aynı oranda büyürse
Doğru cevap: E
Çözüm: Pay ve payda aynı oranda büyürse oran değişmez.
İdari sınırı genişletilen bir büyükşehirde kayıtlı kentli nüfus oranının sıçraması hangi nedenle yanıltıcı olabilir?
- A) Göç olgusunun ölçümü imkânsızlaşır
- B) Sınıflandırma değişikliği fiziksel yerleşmeyi aynı anda değiştirmeyebilir
- C) Bütün köyler bir günde sanayi kentine dönüşmüş olur
- D) Ülkedeki doğumlar aynı gün sıfırlanır
- E) Her hanenin gelir düzeyi aynı anda iki katına çıkar
Doğru cevap: B
Çözüm: Yasal idari yeniden sınıflandırma kent-kır istatistiklerini etkileyebilir.
Eşit büyüklükte iki ilçenin koroplet haritasında yoğunluk oranları farklıysa hangi temel veri gereklidir?
- A) Yalnız ilçe sınır çizgisinin rengi
- B) Yalnız binaların çatı biçimi
- C) Yalnız en uzun caddenin adı
- D) Her ilçenin nüfusunun aynı alan birimine bölünmesi
- E) Yalnız şehirlerin isimlerinin alfabetik sırası
Doğru cevap: D
Çözüm: Nüfus yoğunluğu karşılaştırmasında uygun nüfus/alan oranı gerekir.
Bir uzmanlık hastanesinin az sayıda bölgesel merkezde toplanması merkezî yer kuramında hangi ikiliyle açıklanır?
- A) Tamamen rastgele ve her yerde eşit talep
- B) Yüksek eşik nüfus ve geniş menzil
- C) Düşük eşik nüfus ve dar menzil
- D) Yüksek eşik nüfus ve sıfır menzil
- E) Eşik olmaksızın yalnız günlük göç
Doğru cevap: B
Çözüm: Üst düzey hizmet büyük talep eşiğine ve geniş hizmet alanına ihtiyaç duyabilir.
Nüfus toplamlarına göre en büyük kenti 4 milyon olan bir yerleşim sisteminde sıra-büyüklük kuralına göre ikinci kentin yaklaşık nüfusu kaç olur?
- A) 1 milyon
- B) 3 milyon
- C) 8 milyon
- D) 2 milyon
- E) 0,5 milyon
Doğru cevap: D
Çözüm: İdeal sıra-büyüklük kuralında ikinci kent nüfusu en büyük kentin yaklaşık yarısıdır.
Bir ülkede en büyük kent diğer büyük kentlerden olağanüstü büyük ve işlevleri aşırı merkezileşmişse hangi kavram daha uygundur?
- A) Başat kent (primate city)
- B) Eşit kent hiyerarşisi
- C) Dağınık kır yerleşmesi
- D) Yalnız mevsimlik köy
- E) Kentsizleşme
Doğru cevap: A
Çözüm: Başat kent, şehir sisteminde en büyük kentin ölçüsüz baskınlığını ifade eder.
Bir ildeki kentleşme göstergesi belediye sınırı genişlediği anda artıyor, fakat yeni yapı ve göç gerçekleşmiyor. En güçlü açıklama hangisidir?
- A) Bütün evlerin bir gecede çok katlıya dönüşmesi
- B) Yeryüzü şekillerinin değişmesi
- C) İdari yeniden sınıflandırmanın istatistik oranını değiştirmesi
- D) Doğal artışın aynı gün sıfıra inmesi
- E) Fizyolojik yoğunluğun zorunlu değişmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Kentli olarak sayılan idari nüfus değişebilir; gerçek mekânsal süreç aynı anda değişmeyebilir.
Farklı büyüklükteki illeri ham nüfus sayılarını boyayarak gösteren koroplet haritayla hangi risk doğar?
- A) Her ilin tam olarak aynı alana sahip olması
- B) Yalnız mevsimlik göçün gösterilmesi
- C) Nüfusun mutlaka yanlış sayılmış olması
- D) Tüm oranların kendiliğinden hesaplanması
- E) Alan büyüklüğüyle nüfus yoğunluğunun karıştırılması
Doğru cevap: E
Çözüm: Koroplet haritalarda karşılaştırılabilir yoğunluk/oran kullanmak ham sayılardan daha uygundur.
Mahalle ölçeğinde saptanan yüksek işsizlik oranından o mahalledeki her bireyin işsiz olduğu sonucu çıkarmak hangi yanlıştır?
- A) Eşik nüfus hesabı
- B) Ekolojik yanılgı
- C) Kaba ölüm hızı
- D) Zincirleme göç
- E) Fizyolojik yoğunluk
Doğru cevap: B
Çözüm: Gruplar için hesaplanan oranlar tek tek bireyleri tanımlamaz.
Aynı nüfus verisi ilçeler yerine mahalleler bazında haritalandığında kümelenme deseni değişiyorsa hangi veri sorunu gündeme gelir?
- A) Bebek ölüm hızının sıfırlanması
- B) Dünya’nın dönmemesi
- C) Göçün kesin bittiği
- D) Mekânsal birim değişikliği sorunu (MAUP)
- E) Doğal artışın tanımsızlığı
Doğru cevap: D
Çözüm: Mekânsal birim ve sınır seçimi istatistiksel görünümü değiştirebilir.