Bir bölgede yıl başı nüfusu 500.000; doğum 8.000, ölüm 5.000, içeri göç 12.000, dışarı göç 18.000 ise yıl sonu nüfusu kaç olur?
- A) 497.000
- B) 503.000
- C) 509.000
- D) 491.000
- E) 515.000
Doğru cevap: A
Çözüm: Net değişim 8.000−5.000+12.000−18.000 = −3.000; sonuç 497.000.
Bir şehirde 3.000 doğum, 1.800 ölüm vardır; yıl sonu nüfusu yıl başından 700 kişi azalmıştır. Net göç kaçtır?
- A) +1.900 kişi
- B) −3.700 kişi
- C) −1.900 kişi
- D) −500 kişi
- E) +500 kişi
Doğru cevap: C
Çözüm: Toplam −700 = doğal artış +1.200 + net göç; net göç −1.900’dür.
İki ilin nüfusu sırasıyla 400.000 ve 1.000.000; alanları 1.000 ve 5.000 km² ise aritmetik yoğunlukları nasıl sıralanır?
- A) Birinci il 200, ikinci il 400 kişi/km²
- B) İki il de 400 kişi/km²
- C) Birinci il 1.000, ikinci il 5.000 kişi/km²
- D) Birinci il 100, ikinci il 200 kişi/km²
- E) Birinci il 400, ikinci il 200 kişi/km²
Doğru cevap: E
Çözüm: 400.000/1.000 = 400 ve 1.000.000/5.000 = 200 kişi/km².
Toplam nüfusu 1.000.000, tarıma elverişli alanı 500 km², tarımsal nüfusu 100.000 olan yerde fizyolojik ve tarımsal yoğunluk kaçtır?
- A) 2.000 ve 1.000 kişi/km²
- B) 2.000 ve 200 kişi/km²
- C) 200 ve 2.000 kişi/km²
- D) 1.000 ve 1.000 kişi/km²
- E) 500 ve 100 kişi/km²
Doğru cevap: B
Çözüm: Fizyolojik = 1.000.000/500 = 2.000; tarımsal = 100.000/500 = 200.
Yıl ortası nüfusu 160.000, canlı doğum 3.200, ölüm 1.600 olan yerde kaba doğum ve ölüm hızları kaçtır?
- A) 2‰ ve 1‰
- B) 20‰ ve 5‰
- C) 32‰ ve 16‰
- D) 20‰ ve 10‰
- E) 10‰ ve 20‰
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğum 3.200/160.000×1.000=20‰; ölüm 1.600/160.000×1.000=10‰.
0–14 yaş 180.000, 15–64 yaş 600.000 ve 65+ yaş 120.000 olan yerde toplam bağımlılık ve yaşlı bağımlılık oranları kaçtır?
- A) %50 ve %20
- B) %30 ve %20
- C) %50 ve %30
- D) %60 ve %20
- E) %20 ve %50
Doğru cevap: A
Çözüm: Toplam (180+120)/600=%50; yaşlı 120/600=%20.
Bir nüfus piramidinde 20–34 yaş erkek grubunda belirgin eksilme görülüyor. Yalnız piramitten hangi sonuca gidilmemelidir?
- A) Göçün olası açıklamalardan biri olabileceğine
- B) Verinin ölçüm dönemiyle ilişkili olduğuna
- C) Eksilmenin kesin nedeni olarak savaşın kabul edilmesine
- D) Bu yaş-cinsiyet grubunun göreli payının düşük olduğuna
- E) Diğer gruplarla karşılaştırma yapılabileceğine
Doğru cevap: C
Çözüm: Savaş, göç, doğum ve sayım koşulları gibi alternatif nedenleri ek veri olmadan kesinleştirmek doğru değildir.
Bir ülkede doğum hızı azalırken yaşlı nüfus payı artıyorsa uzun dönemde hangi planlama ihtiyacı daha olasıdır?
- A) Bütün okulların anında kapatılması
- B) Kentlerin tamamının otomatik boşalması
- C) Yaş bağımlılığın kesin sıfıra inmesi
- D) Emeklilik hizmetlerinin gereksizleşmesi
- E) Yaşlı bakım ve sağlık hizmeti kapasitesinin yeniden düzenlenmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Yaşlanma hizmet ihtiyacının yapısını değiştirir, ama tek başına tüm sonuçları belirlemez.
Çalışma çağındaki nüfus payı yükselen bir ülkede demografik fırsatın ekonomik kazanca dönüşmesi için hangi koşul kritik olabilir?
- A) Kent-kır tanımının kaldırılması
- B) Nitelikli eğitim ve yeterli üretken istihdam
- C) Yalnız piramidin biçiminin değişmesi
- D) İstihdamın zorunlu azalması
- E) Çalışma çağındakilerin iş gücünden tamamen çekilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Demografik fırsat insan sermayesi ve istihdam koşullarına bağlıdır.
Bir il yılda 30.000 içeri ve 30.000 dışarı göç aldı/verdi. Hangi ifade doğrudur?
- A) Göç hareketi hiç yaşanmamıştır
- B) Net göç −60.000 kişidir
- C) Brüt göç 30.000 kişidir
- D) Net göç 0, brüt göç 60.000 kişidir
- E) Net göç 60.000, brüt göç 0 kişidir
Doğru cevap: D
Çözüm: Net 30.000−30.000=0; brüt toplam 60.000’dir.
Bir işçi yıl boyunca her gün çevre ilçeden kent merkezine gidip akşam aynı evine dönüyor. Hangisi doğrudur?
- A) Günlük hareketlilik vardır; ikamet değişmedikçe göç sayılmaz
- B) Kesin uluslararası göç vardır
- C) Yerleşme yeri kalıcı değişmiştir
- D) Brüt göç tam olarak 365 kişi artmıştır
- E) Doğal artış kesin azalır
Doğru cevap: A
Çözüm: Commuting ikamet değişikliğinden farklı günlük dolaşımdır.
Bir kentte nüfus artışı %2, yapılaşmış alan artışı %8 ise hangi eğilimden kuşkulanılabilir?
- A) Şehrin toplam alanının kesin küçülmesi
- B) Kentin tüm işlevlerinin kırsallaşması
- C) Kişi başına kullanılan kentsel alanın artması ve saçaklanma
- D) Kent yoğunluğunun kesin dört katına çıkması
- E) Yerleşik nüfusun her koşulda azalması
Doğru cevap: C
Çözüm: Alan nüfustan hızlı büyürse kişi başına yapılaşmış alan büyüyebilir; saçaklanma incelenmelidir.
Bir ülkede kentli nüfus 10 milyondan 12 milyona, toplam nüfus 20 milyondan 24 milyona çıktı. Kentleşme oranı nasıl değişti?
- A) %40’a düştü
- B) %60’a çıktı
- C) %20’ye düştü
- D) %75’e çıktı
- E) %50’de kaldı
Doğru cevap: E
Çözüm: Başlangıç 10/20=%50; son 12/24=%50.
Bir uzmanlık hastanesinin az sayıda bölgesel merkezde toplanması merkezî yer kuramında hangi ikiliyle açıklanır?
- A) Tamamen rastgele ve her yerde eşit talep
- B) Yüksek eşik nüfus ve geniş menzil
- C) Düşük eşik nüfus ve dar menzil
- D) Yüksek eşik nüfus ve sıfır menzil
- E) Eşik olmaksızın yalnız günlük göç
Doğru cevap: B
Çözüm: Üst düzey hizmet büyük talep eşiğine ve geniş hizmet alanına ihtiyaç duyabilir.
Nüfus toplamlarına göre en büyük kenti 4 milyon olan bir yerleşim sisteminde sıra-büyüklük kuralına göre ikinci kentin yaklaşık nüfusu kaç olur?
- A) 1 milyon
- B) 3 milyon
- C) 8 milyon
- D) 2 milyon
- E) 0,5 milyon
Doğru cevap: D
Çözüm: İdeal sıra-büyüklük kuralında ikinci kent nüfusu en büyük kentin yaklaşık yarısıdır.
Bir ülkede en büyük kent diğer büyük kentlerden olağanüstü büyük ve işlevleri aşırı merkezileşmişse hangi kavram daha uygundur?
- A) Başat kent (primate city)
- B) Eşit kent hiyerarşisi
- C) Dağınık kır yerleşmesi
- D) Yalnız mevsimlik köy
- E) Kentsizleşme
Doğru cevap: A
Çözüm: Başat kent, şehir sisteminde en büyük kentin ölçüsüz baskınlığını ifade eder.
Bir ildeki kentleşme göstergesi belediye sınırı genişlediği anda artıyor, fakat yeni yapı ve göç gerçekleşmiyor. En güçlü açıklama hangisidir?
- A) Bütün evlerin bir gecede çok katlıya dönüşmesi
- B) Yeryüzü şekillerinin değişmesi
- C) İdari yeniden sınıflandırmanın istatistik oranını değiştirmesi
- D) Doğal artışın aynı gün sıfıra inmesi
- E) Fizyolojik yoğunluğun zorunlu değişmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Kentli olarak sayılan idari nüfus değişebilir; gerçek mekânsal süreç aynı anda değişmeyebilir.
Farklı büyüklükteki illeri ham nüfus sayılarını boyayarak gösteren koroplet haritayla hangi risk doğar?
- A) Her ilin tam olarak aynı alana sahip olması
- B) Yalnız mevsimlik göçün gösterilmesi
- C) Nüfusun mutlaka yanlış sayılmış olması
- D) Tüm oranların kendiliğinden hesaplanması
- E) Alan büyüklüğüyle nüfus yoğunluğunun karıştırılması
Doğru cevap: E
Çözüm: Koroplet haritalarda karşılaştırılabilir yoğunluk/oran kullanmak ham sayılardan daha uygundur.
Mahalle ölçeğinde saptanan yüksek işsizlik oranından o mahalledeki her bireyin işsiz olduğu sonucu çıkarmak hangi yanlıştır?
- A) Eşik nüfus hesabı
- B) Ekolojik yanılgı
- C) Kaba ölüm hızı
- D) Zincirleme göç
- E) Fizyolojik yoğunluk
Doğru cevap: B
Çözüm: Gruplar için hesaplanan oranlar tek tek bireyleri tanımlamaz.
Aynı nüfus verisi ilçeler yerine mahalleler bazında haritalandığında kümelenme deseni değişiyorsa hangi veri sorunu gündeme gelir?
- A) Bebek ölüm hızının sıfırlanması
- B) Dünya’nın dönmemesi
- C) Göçün kesin bittiği
- D) Mekânsal birim değişikliği sorunu (MAUP)
- E) Doğal artışın tanımsızlığı
Doğru cevap: D
Çözüm: Mekânsal birim ve sınır seçimi istatistiksel görünümü değiştirebilir.