Dinî geleneklerin tarihsel ortaya çıkışını, kutsal metinlerini ve ritüellerini karşılaştıran disiplin hangisidir?
- A) Dinler tarihi
- B) Din psikolojisi
- C) Kelam
- D) İslam hukuku
- E) Mantık
Doğru cevap: A
Çözüm: Dinler tarihi farklı dinlerin gelişimini tarihî kaynaklar ve karşılaştırmalı yöntemle inceler; bireysel deneyimi merkez alan psikolojiyle aynı odakta değildir.
İnançların bireyin duygu, tutum ve deneyimleri üzerindeki etkisini inceleyen alan hangisidir?
- A) Din sosyolojisi
- B) Dinler tarihi
- C) Din psikolojisi
- D) Fıkıh usulü
- E) Paleografi
Doğru cevap: C
Çözüm: Din psikolojisi bireysel algı ve dinî yaşantıları inceler; din sosyolojisi ise toplumsal yapı, kurum ve gruplara ağırlık verir.
Yahudilikte Tora, Neviim ve Ketuvim'den oluşan kutsal metin külliyatı nedir?
- A) Talmud
- B) Mişna
- C) Yeni Ahit
- D) Avesta
- E) Tanah
Doğru cevap: E
Çözüm: Tanah, Tora, Neviim ve Ketuvim bölümlerini içerir; Talmud ise Mişna ve Gemara çevresindeki yorum ve tartışma geleneğiyle ilişkilidir.
Yahudi geleneğinde haftalık dinlenme ve ibadet günü olarak bilinen zaman diliminin adı nedir?
- A) Paskalya
- B) Şabat
- C) Vesak
- D) Diwali
- E) Ramazan Bayramı
Doğru cevap: B
Çözüm: Şabat, Yahudi geleneğinde haftalık dinlenme ve ibadetin belirgin zamanıdır; diğer seçenekler farklı din ve geleneklerin kutlamalarıdır.
Hristiyan kutsal metin külliyatında dört İncil'i de içinde barındıran daha geniş bölümün adı nedir?
- A) Tora
- B) Talmud
- C) Vedalar
- D) Yeni Ahit
- E) Avesta
Doğru cevap: D
Çözüm: Yeni Ahit, dört İncil'in yanı sıra Elçilerin İşleri, mektuplar ve Vahiy gibi başka kitapları da kapsar; sadece İncil metinlerinden oluşmaz.
Ana akım Hristiyanlıkta Baba, Oğul ve Kutsal Ruh'a ilişkin öğreti hangi isimle bilinir?
- A) Samsara
- B) Teslis
- C) Tenasüh
- D) İmamet
- E) Mokşa
Doğru cevap: B
Çözüm: Teslis ana akım Hristiyan teolojisinde tek Tanrı'nın üç kişisi olarak ifade edilir; bu öğreti üç bağımsız tanrı kabulü biçiminde özetlenemez.
Karma, samsara ve mokşa kavramlarının birlikte yer aldığı dinî gelenekler hangisidir?
- A) Yahudilik
- B) Zerdüştlük
- C) Şinto
- D) Hindu gelenekleri
- E) Hristiyanlık
Doğru cevap: D
Çözüm: Karma eylem-sonuç, samsara yeniden doğuş döngüsü, mokşa döngüden kurtuluş kavramıdır; Hindu geleneklerinde birlikte önemli yer tutarlar.
Dört Yüce Hakikat ve Sekiz Aşamalı Yol öğretileri hangi geleneğin temel kavramlarıdır?
- A) Budizm
- B) Sihizm
- C) Yahudilik
- D) Taoizm
- E) Zerdüştlük
Doğru cevap: A
Çözüm: Budizm, Dört Yüce Hakikat ve Sekiz Aşamalı Yol ile bilinir; acının kaynağı ve giderilmesine ilişkin öğretinin yapı taşlarıdır.
Ahimsa, yani canlıya zarar vermeme ilkesini özellikle öne çıkaran Hint kökenli din hangisidir?
- A) Şinto
- B) Hristiyanlık
- C) Caynizm
- D) Zerdüştlük
- E) Yahudilik
Doğru cevap: C
Çözüm: Ahimsa farklı Hint geleneklerinde de bulunabilir ancak Caynizmde özellikle merkezi ve katı etik ilkelerden biridir.
Guru Nanak adı ve Guru geleneğiyle özdeşleşen din aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Budizm
- B) Taoizm
- C) Yahudilik
- D) Şinto
- E) Sihizm
Doğru cevap: E
Çözüm: Sihizmin kurucu öğreticisi Guru Nanak olarak kabul edilir; gelenek daha sonra dokuz Guru ile gelişerek önemli bir tarihî süreklilik oluşturmuştur.
Avesta adlı metin külliyatıyla ilişkilendirilen dinî gelenek hangisidir?
- A) Yahudilik
- B) Sihizm
- C) Zerdüştlük
- D) Hristiyanlık
- E) Budizm
Doğru cevap: C
Çözüm: Avesta, Zerdüştlük geleneğinin kutsal metin külliyatıdır; başka dinlerin temel kutsal kitaplarıyla karıştırılmamalıdır.
Şinto geleneğindeki kutsallık ve ruhani varlıklara ilişkin temel kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Nirvana
- B) Mokşa
- C) Şabat
- D) Teodise
- E) Kami
Doğru cevap: E
Çözüm: Kami, Şinto inancındaki kutsal varlık ve kutsallıkla ilgili bir kavramdır; kavramı tek başına başka geleneklerin tanrı anlayışına eşitlemek doğru olmaz.
Hz. Ali ve Ehl-i Beyt'in dinî-siyasi otoritesini imamet öğretisi çevresinde yorumlayan genel gelenek hangisidir?
- A) Hanbelîlik
- B) Şiîlik
- C) Şâfiîlik
- D) Mâlikîlik
- E) Hanefîlik
Doğru cevap: B
Çözüm: Şiîlik, imamet ve Ehl-i Beyt vurgusu çevresinde farklı tarihî kollara ayrılmış bir gelenektir; diğer seçenekler çoğunlukla fıkhî mezhep adlarıdır.
On iki imam ve son imamın gaybeti öğretisiyle tanınan Şiî mezhep hangisidir?
- A) Zeydiyye
- B) İbâdiyye
- C) Mu'tezile
- D) İmâmiyye
- E) Hanefîlik
Doğru cevap: D
Çözüm: İmâmiyye veya On İki İmam Şiîliği on iki imam silsilesi ve son imamın gaybeti inancıyla ayırt edilir.
Zeyd b. Ali çevresinde gelişen Şiî gelenek hangisidir?
- A) Zeydiyye
- B) İsmâiliyye
- C) Mâtürîdîlik
- D) Hanbelîlik
- E) Eş'arîlik
Doğru cevap: A
Çözüm: Zeydiyye, Zeyd b. Ali'yle ilişkilendirilen Şiî yorum geleneğidir; İmâmiyye ve İsmâiliyye'den tarihî ve öğretisel bakımdan ayrılır.
Hanefî, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinin ortak sınıflandırması hangisidir?
- A) Yalnızca siyasi hareketler
- B) Hristiyan mezhepleri
- C) Hint kökenli dinler
- D) Fıkhî mezhepler
- E) Tasavvuf tarikatları
Doğru cevap: D
Çözüm: Bu dört mezhep Sünnî fıkıh yorum gelenekleridir; siyasi-itikadî mezheplerle aynı sınıfa yerleştirilmemelidir.
Nedensellik ve evrenin varlığından hareketle Tanrı'nın varlığını tartışan argüman türü hangisidir?
- A) Kozmolojik argüman
- B) Ontolojik argüman
- C) Estetik görecilik
- D) Dilsel determinizm
- E) Sekülerleşme kuramı
Doğru cevap: A
Çözüm: Kozmolojik argüman neden, ilk neden veya olumsallık gibi öncülleri kullanır; kavram merkezli ontolojik ve düzen merkezli teleolojik argümandan ayrılır.
Evrendeki düzen ve amaçlılık izleniminden hareketle Tanrı'nın varlığını savunan argüman hangisidir?
- A) Kozmolojik argüman
- B) Ontolojik argüman
- C) Teleolojik argüman
- D) Agnostisizm
- E) Sekülerleşme
Doğru cevap: C
Çözüm: Teleolojik argüman düzen ve amaç/uygunluk öncüllerine dayanır; sonucun doğruluğu farklı bir felsefî tartışma konusudur.
Dinî törenler ve kutsal-profana ilişkin ayrımı toplumsal dayanışmayla birlikte ele alan sosyolog kimdir?
- A) William James
- B) Gordon Allport
- C) Kenneth Pargament
- D) Siddhartha Gautama
- E) Émile Durkheim
Doğru cevap: E
Çözüm: Durkheim kutsal-profan ayrımı, ritüeller ve toplumsal dayanışmayı tartışmıştır; James, Allport ve Pargament daha çok din psikolojisiyle ilişkilidir.
İç güdümlü ve dış güdümlü dinî yönelim kavramlarını araştırmalarıyla öne çıkan bilim insanı kimdir?
- A) Max Weber
- B) Gordon Allport
- C) Émile Durkheim
- D) İbn Haldûn
- E) Rudolf Otto
Doğru cevap: B
Çözüm: Allport'un iç ve dış güdümlü dinî yönelim ayrımı, dinin amaç olarak içselleştirilmesi ile araçsal kullanımını karşılaştırır.