Fıkhın, diğer İslam ilimlerinden ayrılan temel inceleme alanı hangisidir?
- A) Dinî-amelî hükümlerin deliller çerçevesinde anlaşılması
- B) Ravilerin ezber gücünün araştırılması
- C) Kur'an ayetlerinin yalnız ses özellikleri
- D) Evrenin fiziksel yasalarının deneysel ölçümü
- E) İslam tarihindeki savaşların kronolojisi
Doğru cevap: A
Çözüm: Fıkıh, kişinin davranışlarıyla ilgili şer'î-amelî hükümlerin anlaşılmasını ve uygulanmasını ele alır.
Bir hükme hangi delil ve yöntemle ulaşılacağını inceleyen disiplin hangisidir?
- A) Hadis ricâli
- B) Tecvid
- C) Usul-i fıkıh
- D) Kelam tarihi
- E) Belagat
Doğru cevap: C
Çözüm: Usul-i fıkıh delillerin nasıl kullanılacağını ve hükmün hangi yöntemle çıkarılacağını araştırır.
Fıkıhta asli nas kaynağı olarak kabul edilen iki temel delil hangileridir?
- A) Örf ve istishâb
- B) İstihsan ve maslahat
- C) Kıyas ve sahabi kavli
- D) Sedd-i zerâi ve teamül
- E) Kur'an ve sünnet
Doğru cevap: E
Çözüm: Kur'an ve sünnet temel nas kaynaklarıdır; diğer yöntemler bu kaynaklarla ilişkileri bakımından değerlendirilir.
Hz. Peygamber'in vefatından sonra aynı dönemin müçtehitlerinin şer'î meselede görüş birliğine ne denir?
- A) Kıyas
- B) İcmâ
- C) İstishâb
- D) İstihsan
- E) Tahsis
Doğru cevap: B
Çözüm: İcmâ müçtehitlerin ilgili şer'î konuda görüş birliğidir; sıradan bir topluluğun oy çokluğuna indirgenmez.
Hakkında hüküm bulunan bir meseleyle yeni mesele arasında ortak illet kurarak hüküm taşıma yöntemi hangisidir?
- A) Nesh
- B) Mubah
- C) İcâre
- D) Kıyas
- E) İddet
Doğru cevap: D
Çözüm: Kıyasta asıl meselenin hükmü, etkili ortak illet sebebiyle fer' meseleye uygulanır.
Kıyasın unsurlarından hükmün kendisinden hareketle yeni meseleye aktarıldığı ilk örneğe ne denir?
- A) Fer'
- B) Asıl
- C) Şart
- D) Mâni
- E) Fesat
Doğru cevap: B
Çözüm: Asıl, hakkında hüküm bulunan ilk meseledir; fer' ise ortak illet sebebiyle kıyasa konu edilen yeni meseledir.
Kıyasta asıl ile yeni mesele arasında hüküm açısından etkili ortak gerekçe hangi terimdir?
- A) İddet
- B) Rükün
- C) İcâzet
- D) İllet
- E) Zekât
Doğru cevap: D
Çözüm: İllet iki mesele arasında hükmün taşınmasını mümkün kılan hukuken etkili ortak gerekçedir.
Beden veya elbiseye bulaşan maddî pisliği giderme hangi temizlik türüdür?
- A) Hadesten taharet
- B) İhram
- C) İstishâb
- D) Taklit
- E) Necasetten taharet
Doğru cevap: E
Çözüm: Necasetten taharet maddî pisliği gidermektir; hadesten taharet hükmî kirlilikle ilgilidir.
Hükmî kirlilikten abdest veya gusülle arınma hangi temizlik türüdür?
- A) Necasetten taharet
- B) Hadesten taharet
- C) Zekât
- D) İcâre
- E) Tasnif
Doğru cevap: B
Çözüm: Hadesten taharet hükmî temizliğe; necasetten taharet bedene veya yere bulaşan pisliğe ilişkindir.
Suyun bulunmaması veya meşru mazeretle kullanılamaması durumunda yapılan hükmî temizlik hangisidir?
- A) Sa'y
- B) Tavaf
- C) İstihsan
- D) Teyemmüm
- E) İkrar
Doğru cevap: D
Çözüm: Teyemmüm, şartları oluştuğunda temiz toprak cinsinden bir madde ile yapılan alternatif hükmî temizliktir.
Hanefî fıkhına göre abdestte başın mesh edilmesinde farz sayılan asgarî bölüm hangisidir?
- A) Başın dörtte biri
- B) Başın tamamı
- C) Yalnız alın
- D) Yalnız ense
- E) Başın yarısı
Doğru cevap: A
Çözüm: Hanefî mezhebinde başın en az dörtte birinin mesh edilmesi abdestin farzlarından sayılır.
Namazın başlamadan önce sağlanması gereken vakit veya kıbleye yönelme gibi unsurları hangi başlıkta değerlendirilir?
- A) Namazın sünnetleri
- B) Namazın mekruhları
- C) Namazın şartları
- D) Namazın kıraatleri
- E) Namazın zekâtı
Doğru cevap: C
Çözüm: Vakit, taharet ve kıbleye yönelme gibi gerekler namazın dışındaki şartlarla ilişkilidir.
Namazın içinde gerçekleştirilen secde ve rükû gibi temel unsurlar hangi başlık altında incelenir?
- A) Namazın rükünleri
- B) Namazın vakitleri
- C) Namazın mazeretleri
- D) Namazın menfileri
- E) Namazın sebepleri
Doğru cevap: A
Çözüm: Rükün namazın içindeki temel unsurdur; kıbleye yönelme gibi önkoşullar ise şarttır.
Hanefî fıkhında vitir namazının hükmü nasıl adlandırılır?
- A) Mubah
- B) Haram
- C) Vâcip
- D) Tenzîhen mekruh
- E) Bâtıl
Doğru cevap: C
Çözüm: Hanefîler vitir namazını vâcip sınıfına yerleştirir; diğer mezheplerde hükmün teknik adlandırılması farklılaşır.
Bir malın mülkiyetini değil belirli süre kullanım menfaatini bedel karşılığı verme akdi hangisidir?
- A) Bey'
- B) Karz
- C) Hibe
- D) İcâre
- E) İkrar
Doğru cevap: D
Çözüm: İcâre kira veya hizmet karşılığında menfaatin sağlanmasıdır; malın mülkiyetini devretmek satımdır.
Misliyle geri ödenmek üzere verilen borç hangi akit terimiyle ifade edilir?
- A) Karz
- B) Rehin
- C) Vekâlet
- D) Mudârebe
- E) Murâbaha
Doğru cevap: A
Çözüm: Karz ödünç verilen mislî malın benzeriyle geri verilmesi esasına dayanır; rehin yalnız teminattır.
Bir taraf sermaye diğer taraf emek ve yönetim sağladığında oluşan kâr ortaklığı hangisidir?
- A) Murâbaha
- B) İcâre
- C) Mudârebe
- D) Karz
- E) Rehin
Doğru cevap: C
Çözüm: Mudârebede sermaye ve emek farklı taraflardan sağlanır; kâr önceden kararlaştırılmış paylara göre bölüşülür.
Malın alış maliyeti ve satıcının kârı açıklanarak yapılan satım türü hangisidir?
- A) Mudârebe
- B) Müşâreke
- C) İcâre
- D) İstishâb
- E) Murâbaha
Doğru cevap: E
Çözüm: Murâbaha maliyet ve kârın açıklandığı satımdır; mudârebe ise sermaye-emek ortaklığıdır.
Sözleşmenin konusu veya sonucu bakımından sakıncalı belirsizliği ifade eden kavram hangisidir?
- A) Rehin
- B) Garar
- C) Kaza
- D) İddet
- E) İhram
Doğru cevap: B
Çözüm: Garar, akitte özellikle konusu veya sonucu bakımından önemli belirsizlik riskiyle ilgili terimdir.
Bir işlemde faizli fazlalık veya faiz yasağına konu ilişki fıkıhta hangi başlıkla ele alınır?
- A) İstishâb
- B) Mehir
- C) Sa'y
- D) Nesh
- E) Ribâ
Doğru cevap: E
Çözüm: Ribâ, fıkıh literatüründe belirli borç ve mübadele ilişkilerindeki yasaklanmış faizli fazlalıkla ilgilidir.