Önceki hukukî durumun aksi kanıtlanana dek sürmesi hangi delil yöntemiyle ifade edilir?
- A) İstishâb
- B) İcmâ
- C) Tasnif
- D) Nesh
- E) Takrir
Doğru cevap: A
Çözüm: İstishâb, kesinleşmiş veya bilinen bir durumun değiştiği kanıtlanmadıkça devam ettiği varsayımıdır.
Meşru hükümlere aykırı olmayan yerleşmiş toplumsal uygulamanın dikkate alınmasına hangi ad verilir?
- A) Kıyas
- B) Sened
- C) Örf
- D) İdrac
- E) Tahrim
Doğru cevap: C
Çözüm: Örf, geçerli sınırlar içinde toplumsal uygulamanın yorumda ve bazı hukukî işlemlerde dikkate alınmasıdır.
Sakıncalı sonuçlara götürebilecek araçların engellenmesi yaklaşımı hangisidir?
- A) İstishâb
- B) İcâre
- C) İcâzet
- D) Tavsiye
- E) Sedd-i zerâi
Doğru cevap: E
Çözüm: Sedd-i zerâi, zarar veya yasak sonucu doğuran yolların belirli şartlarda kapatılmasını konu alır.
Fıkhî bir soruya ehil kişi tarafından delile dayalı verilen görüş hangisidir?
- A) Kazâ
- B) İcmâ
- C) Fetva
- D) Tasnif
- E) İhram
Doğru cevap: C
Çözüm: Fetva bir hukukî-dinî soruya cevap niteliğindedir; mahkemece verilen bağlayıcı yargı hükmü kazâdır.
Delillerden doğrudan hüküm çıkarma yeterliliği bulunan hukuk âlimine ne denir?
- A) Mukallit
- B) Ravi
- C) Mürettil
- D) Müverrih
- E) Müçtehit
Doğru cevap: E
Çözüm: Müçtehit, içtihat yöntemlerini kullanarak delillerden hüküm çıkarabilecek ilmî yeterliliğe sahip kişidir.
Hanefî terminolojisinde kat'î delille sabit zorunlu fiilin adı nedir?
- A) Vâcip
- B) Farz
- C) Mendup
- D) Mubah
- E) Mekruh
Doğru cevap: B
Çözüm: Hanefîlerin teknik ayrımında farz kat'î; vâcip ise zannî delille sabit zorunluluğu ifade eder.
Hanefî terminolojisinde zannî delille sabit zorunlu fiilin adı nedir?
- A) Mendup
- B) Mubah
- C) Mekruh
- D) Vâcip
- E) Müfsit
Doğru cevap: D
Çözüm: Hanefîlerde vâcip zannî delille sabit yükümlülüktür; farzdan delilin kesinliği bakımından ayrılır.
Ramazan ayında yükümlülük şartlarını taşıyan Müslümanın oruç tutmasının hükmü nedir?
- A) Mubah
- B) Mendup
- C) Mekruh
- D) Sadece örf
- E) Farz
Doğru cevap: E
Çözüm: Ramazan orucu şartları taşıyan Müslüman için farzdır; mazeret ve telafi hükümleri ayrıca düzenlenir.
Oruç ibadetinin günlük başlangıç sınırını ifade eden kavram hangisidir?
- A) İftar
- B) İmsak
- C) İhram
- D) Vakfe
- E) Tavaf
Doğru cevap: B
Çözüm: İmsak orucun günlük başlangıcına; iftar ise orucu açma vaktine işaret eder.
Yükümlülük şartları bulunan orucun vaktinde tutulamayıp daha sonra tutulmasına ne denir?
- A) Fidye
- B) Fitre
- C) Kefaret
- D) Kaza
- E) İcâre
Doğru cevap: D
Çözüm: Kaza, yerine getirilemeyen ibadetin sonradan ifasıdır; fidye ve kefaret farklı telafi türleridir.
Kalıcı mazeret sebebiyle oruç tutamayan kişiye şartları altında öngörülen malî karşılık hangisidir?
- A) Kaza
- B) Fidye
- C) Tevekkül
- D) Kıyas
- E) Nafaka
Doğru cevap: B
Çözüm: Fidye, kalıcı mazeret gibi belirli şartlarda oruca karşılık malî yükümlülük olarak ele alınır.
Şartları taşıyan para ve ticaret malı için yaygın zekât oranı hangisidir?
- A) Onda bir (%10)
- B) Yirmide bir (%5)
- C) Beşte bir (%20)
- D) Kırkta bir (%2,5)
- E) Yüzde elli (%50)
Doğru cevap: D
Çözüm: Para ve ticaret malına ilişkin yaygın zekât oranı uygun koşullarda kırkta birdir; diğer mal türlerinin oranları farklı olabilir.
Hanefî fıkhında fıtır sadakasının teknik hükmü hangi terimle ifade edilir?
- A) Vâcip
- B) Mubah
- C) Haram
- D) Tahrîmen mekruh
- E) Bâtıl
Doğru cevap: A
Çözüm: Hanefîlerde fitre şartları gerçekleştiğinde vâcip kabul edilir; zekâttan ayrı bir malî yükümlülüktür.
Evlilik akdiyle bağlantılı olarak kadının hakkı olan malî edim hangi terimdir?
- A) İddet
- B) Mehir
- C) Nafaka
- D) Zekât
- E) Rehin
Doğru cevap: B
Çözüm: Mehir kadının evlilikle bağlantılı malî hakkıdır; iddet belirli hâllerde bekleme süresidir.
Evliliğin sona ermesini izleyen belirli hâllerde öngörülen bekleme süresi hangisidir?
- A) Mehir
- B) İcâre
- C) Kıyas
- D) İddet
- E) Tavaf
Doğru cevap: D
Çözüm: İddet, evliliğin sona ermesinin ardından bazı durumlarda uyulması gereken bekleme süresidir.
Miras hukukunda payları nasla belirlenmiş mirasçı sınıfı hangisidir?
- A) Ashâbü'l-ferâiz
- B) Raviler
- C) Muhaddisler
- D) Müçtehitler
- E) Mürettiller
Doğru cevap: A
Çözüm: Ashâbü'l-ferâiz, mirastan belirlenmiş pay alan mirasçılardır; asabe başka mirasçı sınıfıdır.
Nesih kavramı usul-i fıkıhta hangi durumu ifade eder?
- A) Bir lafzın sırf eş anlamlıya çevrilmesini
- B) Herhangi bir görüşün toplumda yayılmasını
- C) Önceki şer'î hükmün sonraki şer'î delille kaldırılmasını
- D) Ravi zincirindeki eksik halkanın bulunmasını
- E) Bir satış sözleşmesinin kiraya dönüşmesini
Doğru cevap: C
Çözüm: Nesh, şer'î hükmün sonraki şer'î delil ile yürürlükten kaldırılmasıdır; basit yorum farkı nesh değildir.
Genel lafzın kapsamından belirli bir kesimin uygun delille çıkarılmasına hangi usul işlemi denir?
- A) Tahsis
- B) Takyid
- C) Nesh
- D) İstishâb
- E) Kazâ
Doğru cevap: A
Çözüm: Tahsis âmm ifadenin kapsamını daraltır; takyid mutlak ifadeye bir kayıt bağlamakla ilgilidir.
Mutlak bir lafzın belirli bir özellik veya şartla sınırlandırılması hangi usul işlemiyle ilgilidir?
- A) Tahsis
- B) İcmâ
- C) Takyid
- D) Tevekkül
- E) İcâre
Doğru cevap: C
Çözüm: Takyid mutlak ifadeyi kayıtla sınırlar; tahsis genel ifadenin kapsadığı bireylerden bazılarını ayırır.
İlk bakışta açıklama gerektiren bir lafzın hükmünün başka delille anlaşılır hâle getirilmesinde hangi eşleştirme doğrudur?
- A) Mubah ve haram
- B) Rükün ve mekruh
- C) Rehin ve karz
- D) Mudârebe ve murâbaha
- E) Mücmel ve mübeyyen
Doğru cevap: E
Çözüm: Mücmel açıklama gerektiren ifadedir; mübeyyen ise açıklığa kavuşmuş lafızla ilgilidir.