Yapılması övülen ancak terkine günah bağlanmayan fiil hangi teklifî hüküm başlığındadır?
- A) Mendup
- B) Haram
- C) Farz
- D) Bâtıl
- E) Mâni
Doğru cevap: A
Çözüm: Mendup veya müstehap, yapılması tavsiye edilen; terk edilmesi zorunlu günah sayılmayan fiildir.
Yapılması ve terk edilmesi bakımından genel olarak serbest bırakılan davranışın hükmü hangisidir?
- A) Farz
- B) Vâcip
- C) Haram
- D) Mubah
- E) Tahrîmen mekruh
Doğru cevap: D
Çözüm: Mubah davranış, tek başına zorunluluk ya da yasaklama ifade etmeyen serbest fiildir.
Hükmün gerçekleşmesi için gerekli olup tek başına hükmü doğurmayan unsur hangisidir?
- A) Şart
- B) İllet
- C) Nesh
- D) Fetva
- E) Kazâ
Doğru cevap: A
Çözüm: Şartın varlığı gerekli olabilir ancak hükmün tek başına meydana gelmesini sağlamaz.
Sebep ve şartlar mevcut olsa bile hükmün gerçekleşmesini engelleyen durum hangisidir?
- A) Rükün
- B) İcma
- C) Mâni
- D) Örf
- E) Emir
Doğru cevap: C
Çözüm: Mâni hükmün gerçekleşmesini önleyen etkendir; sebep ve şartla aynı işlevi görmez.
Bir sözleşmenin kurulma unsurlarının tamamıyla ilgili temel geçerlilik durumunu anlatan terim hangisidir?
- A) Mevzû
- B) Mürsel
- C) Mütevâtir
- D) Mücmel
- E) Sahih
Doğru cevap: E
Çözüm: Sahih işlem, ilgili hukukî kuruluş ve geçerlilik şartlarını yerine getiren işlem olarak değerlendirilir.
Hanefî öğretiminde harama yakın derecede yapılmaması istenen fiil hangisidir?
- A) Mubah
- B) Tahrîmen mekruh
- C) Mendup
- D) Tenzîhen mekruh
- E) İstishâb
Doğru cevap: B
Çözüm: Hanefî fıkhında tahrîmen mekruh kuvvetli keraheti; tenzîhen mekruh daha hafif terk tercihini ifade eder.
Haccı umreden ayıran temel zaman özelliği hangisidir?
- A) Yalnız cuma günü yapılması
- B) Her zaman namazla aynı vakitte başlaması
- C) Belirlenmiş hac mevsiminde yerine getirilmesi
- D) Yalnız Ramazan ayında yapılması
- E) Yalnız kış aylarına bağlı olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Hac belirlenmiş zamanlarda yapılan ibadettir; umre aynı zorunlu hac mevsimi şartına bağlı değildir.
Haccın ayırt edici temel rükünlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Fitre verilmesi
- B) Cuma hutbesi
- C) Teyemmüm
- D) Kurban etinin tartılması
- E) Arafat vakfesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Arafat vakfesi haccın temel rükünlerindendir ve haccın diğer birçok ibadetten ayrılmasını sağlar.
Kâbe çevresinde belirlenmiş biçimde yapılan dönüşlere ne ad verilir?
- A) Sa'y
- B) Vakfe
- C) Tavaf
- D) İmsak
- E) İcma
Doğru cevap: C
Çözüm: Tavaf Kâbe etrafında yapılır; sa'y ise Safâ ve Merve arasındaki gidiş gelişlere denir.
Safâ ile Merve arasında belirlenmiş gidiş gelişleri ifade eden kavram hangisidir?
- A) Tavaf
- B) İhram
- C) Fitre
- D) İcâre
- E) Sa'y
Doğru cevap: E
Çözüm: Sa'y, Safâ ve Merve arasında yapılan ibadettir; Kâbe çevresindeki dönüşlerden farklıdır.
İhramın yalnız belirli bir kıyafetle özdeşleştirilmesi neden doğru değildir?
- A) İhram yalnız zekât hesaplama yöntemidir
- B) İhram niyet ve belirli yasakları olan bir ibadet hâlidir
- C) İhram sadece tavafın başka adıdır
- D) İhram yalnız hutbe okurken giyilir
- E) İhram hiçbir yasak doğurmaz
Doğru cevap: B
Çözüm: İhram belirli ibadet hâline giriş ve yasaklarıyla ilgilidir; yalnızca kumaş parçasının adından ibaret değildir.
Hanefî fıkhında şartları taşıyan kişi için kurban kesmenin teknik hükmü hangisidir?
- A) Mubah
- B) Bâtıl
- C) Haram
- D) Vâcip
- E) Tenzîhen mekruh
Doğru cevap: D
Çözüm: Hanefîlerde gerekli şartları taşıyan kişiye kurban vâcip kabul edilir; diğer mezheplerin hükümleri farklı olabilir.
Alıcı ile satıcı arasında mal ve bedelin değişimini konu alan akdin adı nedir?
- A) Bey' (satım)
- B) İcâre
- C) Karz
- D) Vekâlet
- E) Rehin
Doğru cevap: A
Çözüm: Bey', mal ile karşılığının değişimini düzenleyen satım akdidir; kira menfaat devriyle ilgilidir.
Hanefî muamelat tasnifinde aslı kurulmuş ancak hukukî vasfında kusur taşıyan işlem için hangi teknik terim kullanılır?
- A) Sahih
- B) Fâsit
- C) Mendup
- D) Mevkuf
- E) İcmâ
Doğru cevap: B
Çözüm: Hanefî akit hukukunda fâsit işlem kuruluş bakımından temeli mevcut olsa da bozuk bir vasıf taşır; bâtıl farklıdır.
Bir müçtehit ilk görünen kıyası, daha kuvvetli saydığı usulî gerekçeyle belirli olayda terk ediyorsa hangi yöntemi kullanır?
- A) Taklit
- B) İcma
- C) İstishâb
- D) İstihsan
- E) Mehir
Doğru cevap: D
Çözüm: İstihsan, keyfî beğeni değil delile dayalı ve gerekçeli bir tercih/usul yöntemidir.
Özel bir nasla belirlenmiş olmayan kamu yararını şer'î amaçlarla uyum şartıyla değerlendiren yaklaşım hangisidir?
- A) Rehin
- B) Maslahat-ı mürsele
- C) Kıraat
- D) Nesh
- E) İddet
Doğru cevap: B
Çözüm: Maslahat-ı mürsele belirli şartlar çerçevesinde kamu yararını delil değerlendirmesinde dikkate alır.
Önce kesin biçimde abdestli olduğunu bilen kişi, yalnız kuşkuyla abdestinin bozulduğunu sanıyorsa hangi küllî kaide öncelikle uygulanır?
- A) Âdet muhakkemdir
- B) Zarar izale olunur
- C) Hüküm illete bağlıdır
- D) Yakîn şüphe ile zail olmaz
- E) Ribâ haramdır
Doğru cevap: D
Çözüm: Önceki kesin temizlik durumu sırf şüpheyle ortadan kalkmaz; bu örnek yakîn ile şüphe ayrımını gösterir.
Sürekli güçlük doğuran belli durumlarda hukukî kolaylıkların öngörülebilmesi hangi küllî kaide ile ilişkilidir?
- A) Meşakkat teysîri celbeder
- B) Yakîn şüphe ile zail olmaz
- C) Âdet muhakkemdir
- D) Asıl olan yasaklılıktır
- E) Mürsel hadis zayıftır
Doğru cevap: A
Çözüm: Meşakkat teysîri celbeder kaidesi, şartları bulunduğunda güçlüğün kolaylaştırmaya dayanak olmasını ifade eder.
Hukuken dikkate alınan zararlı bir durumun giderilmesini anlatan genel fıkıh kaidesi hangisidir?
- A) Âdet muhakkemdir
- B) İşler niyetlere göredir
- C) Zarar izale olunur
- D) Kıyas esas değildir
- E) Vakit şart değildir
Doğru cevap: C
Çözüm: Zarar izale olunur kaidesi meşru hukuk düzeninde zararın giderilmesini temel ilke olarak vurgular.
Dinî hükümlerin amaçlarında din, can, akıl, nesil ve malın korunması hangi maslahata öncelikle dâhildir?
- A) Tahsîniyyât
- B) Sadece mubah
- C) İddet
- D) Sadece muâmelât
- E) Zarûriyyât
Doğru cevap: E
Çözüm: Beş temel değerin korunması klasik makâsıd tasnifinde zarûriyyât düzeyiyle ilişkilendirilir.