Hadis ilminde bir haberin Hz. Peygamber’e nispet edilen söz veya uygulamasını ifade eden temel kavram hangisidir?
- A) Hadis
- B) Kıyas
- C) İcma
- D) İstihsan
- E) İstishab
Doğru cevap: A
Çözüm: Hadis, Hz. Peygamber’e nispet edilen söz, fiil, onay ve nitelikleriyle ilgili rivayetlerin genel adıdır.
Hz. Peygamber’in sözlü açıklamalarına dayanan sünnet türü hangisidir?
- A) Fiilî sünnet
- B) Takrirî sünnet
- C) Kavlî sünnet
- D) Örfî uygulama
- E) Sahabi içtihadı
Doğru cevap: C
Çözüm: Kavlî sünnet sözlü beyanı ifade eder; fiilî sünnet davranış, takrirî sünnet ise onayla ilgilidir.
Hz. Peygamber’in bizzat yerine getirdiği bir ibadetin örnek alınması hangi sünnet türüdür?
- A) Kavlî sünnet
- B) Takrirî sünnet
- C) Kıyasa dayalı hüküm
- D) Tarihî rivayet tenkidi
- E) Fiilî sünnet
Doğru cevap: E
Çözüm: Fiilî sünnette davranış ve uygulama esastır; sözlü açıklama kavlî sünnet kapsamında ele alınır.
Hz. Peygamber’in bilgisi dahilindeki bir davranışı uygun görerek itiraz etmemesi hangi sünnet türüyle ifade edilir?
- A) Kavlî sünnet
- B) Takrirî sünnet
- C) Fiilî sünnet
- D) Mevkuf haber
- E) Maktû haber
Doğru cevap: B
Çözüm: Takrirî sünnet onay veya itiraz etmeyerek kabul anlamındaki uygulamaları ifade eder.
Hadiste ravilerin birbirini izleyen aktarım zincirine ne ad verilir?
- A) Metin
- B) Şerh
- C) Meâl
- D) Sened
- E) Fihrist
Doğru cevap: D
Çözüm: Sened, rivayetin kimden kim tarafından alındığını gösteren zincirdir; metin ise haberin sözlü içeriğidir.
Bir rivayette ravi zincirinden sonra gelen sözlerin oluşturduğu bölüm hangisidir?
- A) Sened
- B) Metin
- C) İcâzet
- D) Tabaka
- E) Cerh
Doğru cevap: B
Çözüm: Metin, nakledilen haberin ifade bölümüdür; zincirin aktarım halkaları senedi oluşturur.
Hadisi bir hocadan veya başka bir raviden alıp aktaran kişiye ne denir?
- A) Müfessir
- B) Müctehid
- C) Müverrih
- D) Ravi
- E) Müellif
Doğru cevap: D
Çözüm: Ravi rivayet eden kişidir; onun güvenilirliğini değerlendirmek ayrı bir hadis usulü çalışmasıdır.
Hadislerin yazılı biçimde kaydedilmesi anlamına gelen terim hangisidir?
- A) Kitâbet
- B) Tedvin
- C) Tasnif
- D) Tercüme
- E) İstinbat
Doğru cevap: A
Çözüm: Kitâbet yazıya geçirmedir; tedvin sistemli derleme, tasnif ise belli düzende sınıflandırmadır.
Hadislerin dağınık kayıt ve rivayetlerden daha sistemli biçimde bir araya getirilmesi hangi süreçtir?
- A) Kitâbet
- B) Cerh
- C) Tedvin
- D) Tevil
- E) Tahriç
Doğru cevap: C
Çözüm: Tedvin derleme/toplama sürecini ifade eder; hadislerin konu veya ravi temelli kitaplarda düzenlenmesi tasniftir.
Hadislerin konularına veya ravi adlarına göre kitaplarda düzenlenmesi hangi kavramdır?
- A) Kitâbet
- B) Tedvin
- C) Mülakat
- D) Tashif
- E) Tasnif
Doğru cevap: E
Çözüm: Tasnif hadislerin belirli bir tertiple sınıflandırılmasıdır; sadece kâğıda yazılması kitâbettir.
Ravinin ahlakî dürüstlük ve güvenilirlik niteliğine hadis usulünde ne ad verilir?
- A) Zabt
- B) İttisal
- C) Adalet
- D) Şâzlık
- E) İdrac
Doğru cevap: C
Çözüm: Adalet ravinin dürüstlük ve dinî güvenilirlik yönünü; zabt ise rivayeti doğru koruma ve aktarma gücünü anlatır.
Ravinin öğrendiği rivayeti doğru koruyup aktarma gücü hangi kavramla ifade edilir?
- A) Adalet
- B) İttisal
- C) Mürsel
- D) Mevkuf
- E) Zabt
Doğru cevap: E
Çözüm: Zabt, rivayetin hafızada veya yazıda doğru muhafazası ve nakliyle ilgilidir; adalet güvenilirlik özelliğidir.
Ravi zincirinin kopuksuz olması hangi hadis usulü şartıdır?
- A) İdrac
- B) İttisal
- C) İrsal
- D) Tedlis
- E) İstinsah
Doğru cevap: B
Çözüm: İttisal sened halkaları arasında aktarım bağının bulunmasını ifade eder; zincir kopuksa bu şart gerçekleşmez.
Kaynağı Hz. Peygamber’e nispet edilen haber hangi terimle sınıflandırılır?
- A) Mevkuf
- B) Maktû
- C) Müdrec
- D) Merfû
- E) Munkatı‘
Doğru cevap: D
Çözüm: Merfû kaynağa nispeti anlatır; sahabiye nispet edilen mevkuf, tabiîne nispet edilen maktûdur.
Bir sahabinin kendi sözüne nispet edilen haber hangi türdedir?
- A) Mevkuf
- B) Merfû
- C) Maktû
- D) Mevzû
- E) Mürsel
Doğru cevap: A
Çözüm: Mevkuf rivayet sahabiye nispet edilir; bu niteleme tek başına rivayetin sıhhat derecesini bildirmez.
Bir tabiînin kendi sözünü aktaran haber için hangi terim kullanılır?
- A) Merfû
- B) Mevkuf
- C) Munkatı‘
- D) Maktû
- E) Mütevâtir
Doğru cevap: D
Çözüm: Maktû tabiîne nispet edilen haberdir; benzer sesli munkatı‘ ise senedde kopukluğa işaret eder.
Ravi zinciri kesintisiz ve diğer sıhhat şartları sağlanan hadislerin temel sıhhat sınıfı hangisidir?
- A) Sahih
- B) Mevzû
- C) Münker
- D) Mu‘dal
- E) Muallak
Doğru cevap: A
Çözüm: Sahih için ittisal, adalet, zabt, şâz olmama ve illet bulunmaması gibi şartlar birlikte aranır.
Hz. Peygamber’e kasıtlı olarak uydurulup isnat edilen söz hangi sınıftadır?
- A) Hasen
- B) Mevkuf
- C) Mevzû
- D) Garîb
- E) Mütevâtir
Doğru cevap: C
Çözüm: Mevzû, uydurma rivayeti tanımlar; her zayıf rivayetin uydurma olduğu sonucu çıkarılamaz.
Hocanın okuduğu hadisi öğrencinin dinleyerek alması hangi tahammül yoludur?
- A) Kıraat
- B) Münâvele
- C) İcâzet
- D) Vicâde
- E) Semâ
Doğru cevap: E
Çözüm: Semâ hocadan işitmedir; kıraat/arzda ise öğrenci metni hocaya okur ve kontrol ettirir.
Hadisleri çoğunlukla sahabi ravilerin adlarına göre düzenleyen eser türü hangisidir?
- A) Sünen
- B) Müsned
- C) Sözlük
- D) Tefsir
- E) Meâl
Doğru cevap: B
Çözüm: Müsned derlemelerde temel tertip çoğu zaman sahabi raviler esas alınarak yapılır; sünen genelde fıkıh başlıklarına göre düzenlenir.