Bir sahabi sözü aktarılırken öğrencinin bunu doğrudan Peygamber sözü diye sunması hangi sınıflandırma hatasını doğurur?
- A) Mütevâtiri âhâd gibi göstermek
- B) Müsnedi sünen gibi göstermek
- C) Haseni mevzû gibi göstermek
- D) Kitâbeti tasnif gibi göstermek
- E) Mevkuf rivayeti merfû gibi göstermek
Doğru cevap: E
Çözüm: Sahabinin sözü mevkuf, Hz. Peygamber’e nispet edilen rivayet merfûdur; burada kaynağa nispet yanlış yapılmıştır.
Bir ravi güvenilir olsa da senedde bir halkaya hiç yer verilmemişse sahihlik için hangi şart öncelikle problemli olur?
- A) Ravinin şöhreti
- B) Senedin ittisali
- C) Metnin uzunluğu
- D) Eserin kapağı
- E) Konu çeşitliliği
Doğru cevap: B
Çözüm: Güvenilir ravi tek başına yeterli değildir; sahih hadiste senedin de kesintisiz olması gerekir.
Bir hadis metnini güzel ve etkileyici bulmak neden onun sahih olduğuna tek başına delil olamaz?
- A) Etkileyici bütün sözler mevzûdur
- B) Bütün kısa metinler sahih sayılır
- C) Sahihlik yalnız metnin uzunluğudur
- D) Sıhhat için ravi zinciri ve diğer tenkit ölçütleri de incelenmelidir
- E) Anlamlı sözlerin ravisi olamaz
Doğru cevap: D
Çözüm: Hadis usulü sened ve metin değerlendirmesini birlikte yürütür; içerik beğenisi tek başına kanıt değildir.
Bir araştırmacı 'Buhârî ve Müslim’in hadis derlemeleri' derken eser türü olarak hangisini öncelemelidir?
- A) Sahih
- B) Müsned
- C) Mu‘cem
- D) Meâl
- E) Tarih kroniği
Doğru cevap: A
Çözüm: Buhârî ve Müslim sahih türü derlemeleriyle tanınır; türün adı diğer eser sınıflamalarından farklıdır.
Ebû Dâvûd’un yaygın bilinen hadis eserinin türü hangisidir?
- A) Müsned
- B) Meâl
- C) Sünen
- D) Dîvân
- E) Tabakat
Doğru cevap: C
Çözüm: Ebû Dâvûd fıkıh/ahkâm konularına göre tertip edilen es-Sünen adlı hadis derlemesiyle tanınır.
Ahmed b. Hanbel’in temel hadis derlemesi hangi adla bilinir?
- A) el-Müsned
- B) el-Muvatta’
- C) es-Sahîh-i Müslim
- D) Riyâzü’s-Sâlihîn
- E) Sünen-i Nesâî
Doğru cevap: A
Çözüm: Ahmed b. Hanbel’in el-Müsned adlı eseri sahabi ravi merkezli tertibiyle tanınır.
Mâlik b. Enes’in erken dönem hadis ve fıkıh malzemesini birleştiren eseri hangisidir?
- A) el-Câmi‘u’s-Sahîh
- B) Sünen-i İbn Mâce
- C) el-Muvatta’
- D) Riyâzü’s-Sâlihîn
- E) el-Müsned
Doğru cevap: C
Çözüm: Mâlik’in el-Muvatta’ı rivayetler ve erken dönem fıkhî uygulamalar açısından önemli bir kaynak olarak bilinir.
Bir ravi için 'dürüst fakat ezberi güçlü değil' değerlendirmesi yapılıyorsa hangi iki ölçüt birbirinden ayrılmalıdır?
- A) İttisal ile tasnif
- B) Mevkuf ile mevzû
- C) Sünen ile müsned
- D) Sened ile fihrist
- E) Adalet ile zabt
Doğru cevap: E
Çözüm: Dürüstlük adaletle; muhafaza ve aktarım isabeti zabtla ilgilidir; birinin olması diğerini otomatik sağlamaz.
Bir rivayetin ravilerinden birinin zabtı sahih derecesine göre daha hafif, diğer temel şartları kabul edilebilir görülüyor. Bu rivayet hangi düzeye daha yakındır?
- A) Mevzû
- B) Hasen
- C) Mu‘dal
- D) Maktû
- E) Muallak
Doğru cevap: B
Çözüm: Hasen hadiste kabul edilebilirlik vardır; sahih düzeyine kıyasla zabt farkı ayırıcı olabilir.
Mütevâtir düzeye ulaşmayan bir rivayet için nakleden sayısına göre kullanılan üst terim hangisidir?
- A) Mevzû
- B) Şâz
- C) Müdrec
- D) Âhâd
- E) Maktû
Doğru cevap: D
Çözüm: Âhâd, nakil sayısı bakımından mütevâtir olmayan haberleri kapsar; bu ifade tek başına zayıflık kararı değildir.
Bir rivayetin belirli bir tabakasında yalnız bir ravi bulunması hangi sayısal alt türle ilişkilidir?
- A) Azîz
- B) Garîb
- C) Meşhur
- D) Mütevâtir
- E) Mu‘dal
Doğru cevap: B
Çözüm: Garîb hadis, rivayet zincirinin bir tabakasında tek raviyle aktarım bakımından ayırt edilir.
Aktarım tabakalarında ravi sayısı ikinin altına düşmeyen, mütevâtir derecesine çıkmamış âhâd türü hangisidir?
- A) Garîb
- B) Mevzû
- C) Mürsel
- D) Azîz
- E) Muallak
Doğru cevap: D
Çözüm: Azîz sınıflamasında hiçbir aktarım tabakasında ravi sayısı ikinin altına düşmez; garîbde bir tabakada tek ravi bulunur.
Bir tabiî 'Resûlullah şöyle buyurdu' diyerek aradaki sahabiyi belirtmiyor. Bu rivayet için uygun terim hangisidir?
- A) Mürsel
- B) Mevkuf
- C) Muallak
- D) Mütevâtir
- E) Musannef
Doğru cevap: A
Çözüm: Mürselin yaygın tanımında tabiî, sahabi halkasını anmadan doğrudan Hz. Peygamber’den nakleder.
Senedin bir yerinden art arda iki ravi çıkarılmışsa hangi kopukluk türü söz konusudur?
- A) Maktû
- B) Hasen
- C) Mu‘dal
- D) Müsned
- E) Mütevâtir
Doğru cevap: C
Çözüm: Mu‘dalın ayırt edici özelliği peş peşe en az iki ravinin senedden düşmesidir.
Bir eser müellifinin kendisine en yakın ilk ravi halkalarını zikretmeden hadisi aktarması hangi türle ilişkilidir?
- A) Mürsel
- B) Maktû
- C) Azîz
- D) Meşhur
- E) Muallak
Doğru cevap: E
Çözüm: Muallak senedin musannif tarafındaki başlangıcından bir veya daha fazla ravinin düşmesiyle ilgilidir.
Öğrencinin elindeki metni hocasına okuyup onay alması hangi tahammül yoludur?
- A) Semâ
- B) Vicâde
- C) Kıraat/arz
- D) İstinsah
- E) Cerh
Doğru cevap: C
Çözüm: Kıraat/arz yönteminde okuma öğrenci tarafından hocaya yapılır; semâda hoca okur, öğrenci dinler.
Bir hocanın belirli rivayetleri aktarmak üzere öğrenciye izin vermesine ne denir?
- A) Vicâde
- B) Müdrec
- C) Mevkuf
- D) İstidrac
- E) İcâzet
Doğru cevap: E
Çözüm: İcâzet nakletme iznidir; metni elde etmek ve rivayet aktarmak için kullanılan diğer yöntemlerden ayrılır.
Bir ravi hakkında olumsuz güvenilirlik değerlendirmelerinin teknik adı hangisidir?
- A) Ta‘dîl
- B) Cerh
- C) Tasnif
- D) Kitâbet
- E) Şerh
Doğru cevap: B
Çözüm: Cerh raviye yönelik gerekçeli olumsuz değerlendirmedir; ta‘dîl güvenilirlik yönünde olumlu hükümdür.
Sahih hadisin şartları açısından 'güvenilir bir ravinin daha güvenilir ravilere aykırı nakli' hangi sorunla ilgilidir?
- A) Kitâbet
- B) İstihsan
- C) Mevkufluk
- D) Şâzlık
- E) Takrir
Doğru cevap: D
Çözüm: Şâz rivayet, güvenilir ravinin daha güçlü rivayetle çelişen nakli bağlamında değerlendirilir.
Bir rivayette ilk bakışta fark edilmeyen, güvenilirliğini olumsuz etkileyen gizli kusur için hangi terim kullanılır?
- A) İllet
- B) Tasnif
- C) Semâ
- D) İcâzet
- E) Tabaka
Doğru cevap: A
Çözüm: Hadis usulünde illet, yüzeyde kolay görünmeyen ve sıhhat değerlendirmesini etkileyen gizli kusurdur.