Tehzîbü'l-Ahlâk adlı eserle özellikle erdem ve ahlak felsefesi alanında tanınan düşünür hangisidir?
- A) İbn Miskeveyh
- B) İbn Rüşd
- C) Sühreverdî
- D) İbn Sînâ
- E) Kindî
Doğru cevap: A
Çözüm: İbn Miskeveyh'in Tehzîbü'l-Ahlâk eseri erdem, karakter ve ahlakî yetkinleşmeye odaklanan önemli bir metindir.
İslam felsefesinde “varlığın ne olduğu” sorusunun karşılığı olarak kullanılan terim hangisidir?
- A) Nedensellik
- B) Burhan
- C) Mahiyet
- D) İbadet
- E) Sudûr
Doğru cevap: C
Çözüm: Mahiyet bir şeyin ne olduğu sorusuna yönelir; varlık ise o şeyin var oluşuna ilişkin ayrı bir sorgudur.
İbn Sînâ'nın “uçan adam” düşünce deneyi en çok hangi problemle ilişkilidir?
- A) Gök cisimlerinin hızlarının ölçülmesi
- B) Toplumda siyasal erdemin dağılımı
- C) Öğretimde soru yazma teknikleri
- D) Mantıkta kıyas türlerinin sayısı
- E) Nefsin ve benlik farkındalığının mahiyeti
Doğru cevap: E
Çözüm: Uçan adam deneyi, duyusal verilerden bağımsız olarak öz farkındalık ve nefsin anlaşılması sorununu tartışmaya açar.
Örgün din eğitiminin tipik örneği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Aile sofrasında kendiliğinden öğrenilen dua
- B) Arkadaş ortamında duyulan bir deyim
- C) Okulda onaylı program çerçevesinde yürütülen din kültürü dersi
- D) Plansız sosyal medya karşılaşması
- E) Günlük hayat içinde gelişen rastlantısal alışkanlık
Doğru cevap: C
Çözüm: Okulun programlı ve kurumsal öğretimi örgün eğitimdir; diğer örnekler genellikle informal öğrenmeyle ilgilidir.
Okul sistemi dışında düzenli planlanmış yetişkin din eğitimi etkinliği hangi kategoriye daha uygundur?
- A) Örgün okul eğitimi
- B) Tamamen informal öğrenme
- C) Ölçme geçerliği
- D) Gizil program
- E) Yaygın eğitim
Doğru cevap: E
Çözüm: Okulun dışında planlı yürütülen kurs ve benzeri faaliyetler yaygın eğitim; kendiliğinden yaşanan öğrenme ise informal niteliktedir.
Bir çocuğun aile sohbetlerinden herhangi bir program olmadan dinî kavramlar öğrenmesi hangi öğrenme türüdür?
- A) Yalnız örgün eğitim
- B) İnformal dinî öğrenme
- C) Yaygın kurs eğitimi
- D) Standartlaştırılmış sınav
- E) Planlı hizmet içi eğitim
Doğru cevap: B
Çözüm: Aile ve günlük çevrede plansız gerçekleşen öğrenmeler informal süreçlerdir; örgün ve yaygın planlı eğitimle karıştırılmamalıdır.
Öğrencinin ön bilgi ve gelişim düzeyinin ders başında dikkate alınması hangi kavramla ilişkilidir?
- A) Sonuç değerlendirmesi
- B) Tesadüfi eşleşme
- C) Mutlak notlandırma
- D) Hazırbulunuşluk
- E) Soyutlama yasağı
Doğru cevap: D
Çözüm: Hazırbulunuşluk, öğrencinin bir öğrenmeye başlayabilmesi için mevcut bilgi, deneyim ve gelişim özelliklerini kapsar.
İslam felsefesinde nur ve aydınlanma merkezli yaklaşım özellikle hangi ekolü nitelendirir?
- A) Meşşâîlik
- B) Kıraat ilmi
- C) Fıkıh mezhebi
- D) Dil bilgisi geleneği
- E) İşrâkîlik
Doğru cevap: E
Çözüm: İşrâkîlik, Sühreverdî'nin temsil ettiği nur metafiziği ve aydınlanma vurgusuyla ayırt edilir.
İbn Sînâ'nın öğretisinde başka nedenlere bağlı olmadan var olan varlık için hangi ifade kullanılır?
- A) Mümkinü'l-vücûd
- B) Vâcibü'l-vücûd
- C) Mümteniü'l-vücûd
- D) Mahiyet-i tür
- E) Rastlantısal varlık
Doğru cevap: B
Çözüm: Vâcibü'l-vücûd varlığı zorunlu olan demektir; mümkinü'l-vücûd kendi başına varlığı zorunlu olmayanı anlatır.
“Filozofların tutarsızlığına dair tartışma” ile doğrudan ilişkili iki eser hangi ikilide doğru verilmiştir?
- A) İhsâü'l-Ulûm ve Tehzîbü'l-Ahlâk
- B) El-Medînetü'l-Fâzıla ve en-Necât
- C) Hikmetü'l-İşrâk ve el-Kānûn
- D) Tehâfütü'l-Felâsife ve Tehâfütü't-Tehâfüt
- E) Faslü'l-Makāl ve Mukaddime
Doğru cevap: D
Çözüm: Tehâfütü'l-Felâsife Gazzâlî'ye, Tehâfütü't-Tehâfüt ise bu eleştiriye cevap yazan İbn Rüşd'e aittir.
Öğretim başında öğrencilerin hangi kavramları yanlış bildiğini öğrenmek için yapılan kısa yoklama hangi amaçla kullanılır?
- A) Ünite sonu nihai puanlama
- B) Tanılayıcı değerlendirme
- C) Yalnız norm verme
- D) Gizil program oluşturma
- E) Mezhep sınıflandırma
Doğru cevap: B
Çözüm: Tanılayıcı değerlendirme öğrenme öncesinde hazırbulunuşluğu, ön bilgileri ve olası kavram yanılgılarını saptamak için kullanılır.
Tecvid ve doğru telaffuz becerisini öğretirken hangi yöntem birleşimi en uygun olur?
- A) Yalnız yazılı tanım ezberletme
- B) Sadece çoktan seçmeli sınavla seslendirmeyi puanlama
- C) Beceriyi hiç uygulamadan anlatım yapma
- D) Doğru model sunma, öğrenci uygulaması, anlık dönüt ve gözlem
- E) Öğrencinin sesini hiç dinlememe
Doğru cevap: D
Çözüm: Telaffuz bir performans becerisidir; model, uygulama, anlık düzeltici dönüt ve gözlemle değerlendirme, yalnız kuramsal ezberden daha uygundur.
Sınıfta farklı dinî ve kültürel geçmişlere sahip öğrenciler varsa öğretmenin yaklaşımı nasıl olmalıdır?
- A) Kaynakları doğru sunup farklılıklara saygılı ve kapsayıcı bir tartışma yürütmek
- B) Bir öğrenciyi tüm geleneğin sözcüsü olarak zorlamak
- C) Kendi görüşünü not verme ölçütü yapmak
- D) Farklı inançları aşağılayıcı ifadeleri serbest bırakmak
- E) Soruları hiç gerekçe istemeden susturmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Din eğitimi ortamında akademik doğruluk, ayrımcılıktan kaçınma ve öğrencilerin onurunu koruma birlikte gözetilmelidir.
Felsefî bir metin “varlığın ne olduğu” ile “var olup olmadığı” sorularını ayırıyorsa hangi ayrım öne çıkar?
- A) Tecvid ile kıraat ayrımı
- B) Mahiyet ile varlık ayrımı
- C) Siyer ile tarih ayrımı
- D) Eğitimde süreç ile sonuç ayrımı
- E) Rivayet ile dirayet tefsiri ayrımı
Doğru cevap: B
Çözüm: Mahiyet bir şeyin ne olduğu; varlık ise onun var olması meselesidir ve bu ayrım İbn Sînâ'nın ontolojisinde önem taşır.
İbn Rüşd'ün Faslü'l-Makāl yaklaşımını soru kökünde tanıtan ayırt edici problem hangisidir?
- A) Örgün eğitimde dönem sonu notlarının hesaplanması
- B) Tanah ve Talmud'un tarihî oluşumu
- C) İbn Miskeveyh'in erdem sınıflandırması
- D) Dinî metinlerin yorumu ile burhanî akıl yürütmenin ilişkisinin temellendirilmesi
- E) Okuma yazma öğretiminde harf ses eşleştirmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Faslü'l-Makāl, hikmet ve dinî metin yorumunun ilişkisini, özellikle yetkin yorum ve aklî kanıt bağlamında tartışır.
Kindî için “hakikatin farklı kültürlerden gelmesi değersizleştirme gerekçesi değildir” ifadesinin işaret ettiği tutum hangisidir?
- A) Kaynağa değil bilginin doğruluğuna önem verme
- B) Felsefeyi yalnız tek bir millete ait sayma
- C) Geçmiş düşünürlerin bütün görüşlerini tartışmasız reddetme
- D) Tercüme faaliyetlerini gereksiz görme
- E) Akıl yürütmenin bütün biçimlerini yasaklama
Doğru cevap: A
Çözüm: Kindî'nin hakikat arayışında düşüncenin geldiği kültürden ziyade doğruluğu üzerinde durması ayırt edici bir ilkedir.
Bir sınav sorusu “kişinin ahlaki karakterinin geliştirilmesi, erdemlerin huy hâline gelmesi”ni bir eserle ilişkilendiriyorsa hangi eşleştirme doğrudur?
- A) İbn Rüşd — Tehâfütü'l-Felâsife
- B) Sühreverdî — İhsâü'l-Ulûm
- C) İbn Miskeveyh — Tehzîbü'l-Ahlâk
- D) Gazzâlî — Faslü'l-Makāl
- E) Fârâbî — Hikmetü'l-İşrâk
Doğru cevap: C
Çözüm: İbn Miskeveyh'in Tehzîbü'l-Ahlâk'ı erdem ve karakter gelişimiyle ilgilidir; diğer seçenekler eser ve filozofları yanlış eşleştirir.
Bir ölçme aracının hedeflenen beceriyi gerçekten ölçüp ölçmediğini tartışmak hangi niteliğe ilişkindir?
- A) Geçerlik
- B) Yalnız güvenirlik
- C) Öğrenme hızı
- D) Gizil program
- E) Metin türü
Doğru cevap: A
Çözüm: Geçerlik, ölçme sonucunun amaçlanan beceri veya bilgiyi yansıtma derecesidir; güvenirlik sonuçların tutarlılığıyla ilgilidir.
Özel öğrenme gereksinimi bulunan öğrencinin öğrenme materyaline erişmesi için öğretmenin ne yapması uygundur?
- A) Öğrencinin derse katılmasını tümüyle kaldırmak
- B) Her öğrenciyi aynı formatta zorlamak
- C) Kazanımı koruyarak uygun sunum, katılım ve değerlendirme uyarlaması yapmak
- D) Öğrencinin ihtiyacını sınıf önünde ifşa etmek
- E) Bütün ölçütleri açıklamadan rastgele değiştirmek
Doğru cevap: C
Çözüm: Kapsayıcı öğretimde erişim ve katılım için uygun uyarlamalar yapılırken hedef kazanım ve adil değerlendirme gözetilir.
Din kültürü dersinde öğretmen öğrencilerden bir görüşü yalnız tekrar etmelerini değil farklı kaynaklarla karşılaştırmalarını istiyor. En güçlü öğrenme kanıtı hangisidir?
- A) Öğrencinin konuyla ilgisiz uzun bir listeyi ezberlemesi
- B) Öğrencinin öğretmeni taklit edip soru sormaması
- C) Öğrencinin grup içinde sessiz kalması
- D) Öğrencinin yalnız sınav gününü hatırlaması
- E) Öğrencinin kaynakları ve çıkarımlarını gerekçeleriyle açıklayan karşılaştırması
Doğru cevap: E
Çözüm: Kaynakları karşılaştırma kazanımı, kanıtların ve çıkarımların gerekçeli şekilde ilişkilendirilmesini gerektirir; salt tekrar yeterli değildir.