Bir ayetin inişine ilişkin olay veya soruları araştıran Kur’an ilmi hangisidir?
- A) Esbâb-ı nüzûl
- B) Garîbü’l-Kur’an
- C) Münasebatü’l-Kur’an
- D) Kıraat
- E) Kalkale
Doğru cevap: A
Çözüm: Esbâb-ı nüzûl, ayetle ilişkilendirilen nüzul sebeplerini inceler.
Bir harfin ağız ve boğazdaki çıkış yerini ifade eden terim hangisidir?
- A) Tertil
- B) Meal
- C) Mahreç
- D) Vakıf
- E) Münasebet
Doğru cevap: C
Çözüm: Mahreç sesin çıkarıldığı yeri belirtir; sıfat ise sesin niteliğini anlatır.
Kur’an’ı harflerin mahreç ve sıfatlarını gözeterek okuma kurallarının adı nedir?
- A) Tefsir
- B) İstinsah
- C) Siyer
- D) Ahkâm
- E) Tecvid
Doğru cevap: E
Çözüm: Tecvid, harflerin doğru sesletimini ve ilgili okuma kurallarını konu alır.
Sakin nun veya tenvinden sonra ب gelirse temel tecvid hükmü hangisidir?
- A) İzhar
- B) İhfa-i şefevî
- C) İklab
- D) Kalkale
- E) Medd-i tabiî
Doğru cevap: C
Çözüm: Nun/tenvinin ardından bâ (ب) gelmesi iklab hükmünü doğurur.
Sakin mim harfinden sonra ب gelirse hangi hüküm uygulanır?
- A) İklab
- B) İdgam-ı bila gunne
- C) Medd-i lâzım
- D) Kalkale
- E) İhfâ-i şefevî
Doğru cevap: E
Çözüm: Sakin mim ile bâ ilişkisi ihfâ-i şefevîdir; iklab sakin nun/tenvinle ilgilidir.
Sakin nun veya tenvinden sonra boğaz harflerinden biri gelirse hangi ana hüküm uygulanır?
- A) İklab
- B) İzhar
- C) İhfa-i şefevî
- D) Medd-i ârız
- E) Kalkale
Doğru cevap: B
Çözüm: İzhar, sakin nun/tenvinden sonra boğaz harfi geldiğinde açık okuma hükmüdür.
ق ط ب ج د harflerinin sakin durumda belirgin titreşimli okunmasıyla ilgili terim hangisidir?
- A) İdgam
- B) İklab
- C) İstinsah
- D) Kalkale
- E) Tevil
Doğru cevap: D
Çözüm: Kalkale, ق ط ب ج د harflerinin sakin durumda çıkış özelliğiyle ilgilidir.
Bir kıraat öğretmeni 'yazılı işaretlerden çok sesin çıkış yeri yanlış' diyor. Öncelikle hangi konuya odaklanmalıdır?
- A) Nüzul sebepleri
- B) Ayette ahkâm çıkarma
- C) Mushafın cem tarihi
- D) Konulu tefsir
- E) Harflerin mahreçleri
Doğru cevap: E
Çözüm: Sesin ağız/boğazdaki çıkış yerinin düzeltilmesi mahreç eğitimidir.
Sakin mimin ardından başka bir mim geldiğinde hangi temel hüküm uygulanır?
- A) İklab
- B) İdgâm-ı misleyn (şefevî)
- C) İhfâ-i şefevî
- D) Medd-i muttasıl
- E) İzhar-ı halkî
Doğru cevap: B
Çözüm: Sakin mim + mim düzeni idgâm-ı misleyn (şefevî) olarak öğretilir.
Bir kelimede med harfinden sonra 'aslen mevcut' sükûn geliyorsa hangi med çeşidi gündeme gelir?
- A) Medd-i ârız
- B) Medd-i munfasıl
- C) Medd-i tabiî
- D) Medd-i lâzım
- E) Medd-i muttasıl
Doğru cevap: D
Çözüm: Medd-i lâzımın ayırıcı koşulu aslı sabit sükûndur.
Bir okur ayetin sonundaki harfi durduğu için sakinleştiriyor; med koşulu oluşuyorsa hangi kavram devreye girer?
- A) Medd-i lâzım
- B) Medd-i ârız
- C) Medd-i munfasıl
- D) İklab
- E) Kalkale
Doğru cevap: B
Çözüm: Medd-i ârız, vakıf nedeniyle ortaya çıkan geçici sükûna bağlıdır.
Bir açıklama Kur’an’ı ağırlıkla Kur’an, sünnet, sahabe ve tabiinden aktarılan nakillerle yorumluyor. Hangi yöntemdir?
- A) Sadece dirayet tefsiri
- B) İşârî tefsir
- C) Salt sözlükbilim
- D) Rivayet tefsiri
- E) Konulu fihrist
Doğru cevap: D
Çözüm: Rivayet tefsiri nakledilen açıklamaları öne çıkarır.
Bir tefsir dil, mantık, usul ve aklî değerlendirmeleri rivayetlerle birlikte kullanıyor. Hangi yaklaşım baskındır?
- A) Dirayet tefsiri
- B) Mushaf istinsahı
- C) Sakin mim tecvidi
- D) Kalkale
- E) Surelerin kronolojik sırası
Doğru cevap: A
Çözüm: Dirayet tefsiri dil ve usul aracılığıyla aklî açıklamaları geliştirmeyi önemser.
Bir ilahiyat araştırmacısı bir ayetin hükmünü önceki ayet ve sonraki ayetle birlikte inceliyor; yalnız tarihî rivayetlere bakmıyor. Hangi ilkeyi özellikle gözetiyor?
- A) Sakin mim gizlemesi
- B) Siyak-sibak bütünlüğü
- C) Kalkale harfleri
- D) Medd-i tabiî süresi
- E) Mushaf çoğaltma tekniği
Doğru cevap: B
Çözüm: Metin öncesi ve sonrasının açıklamaya katılması siyak-sibak ilkesidir.
Tefsir dersinde öğretmen 'bir kelimenin anlamı farklı bağlamlarda değişebilir' diyor. Hangi yöntem daha uygundur?
- A) Yalnız tek sözlük anlamını her yere uygulamak
- B) Bütün nüzul bilgilerini yok saymak
- C) Ayetleri bağlamdan bağımsız tek tek koparmak
- D) Kelimenin bağlam içindeki dilsel kullanımını karşılaştırmak
- E) İfadeyi sadece harf sayısıyla yorumlamak
Doğru cevap: D
Çözüm: Lugavî ve bağlamsal yorum, kelimenin dilsel ve metinsel kullanımını birlikte inceler.
Bir metinde 'nâsih–mensuh' başlığı altında farklı hükümler tartışılıyor. Aşağıdakilerden hangisi bu tartışmanın niteliğini en doğru açıklar?
- A) Hükümlerin zaman içindeki ilişkisine dair usul tartışmasıdır
- B) Ayetlerin kağıt kalitesini inceleme işidir
- C) Harfin mahreç sıralamasıdır
- D) Yalnız duruş işaretlerinin adlarıdır
- E) Bütün surelerin aynı zamanda indiği görüşüdür
Doğru cevap: A
Çözüm: Nâsih–mensuh, hükümlerin kaldırılması/değişmesiyle ilgili usul tartışmalarını konu eder.
Bir öğrenci 'Kur’an'ı anlama' amacıyla yalnız ayetin Türkçe mealini ezberliyor. Hangi geliştirme daha isabetlidir?
- A) Meali her zaman tek ve eksiksiz anlam saymak
- B) Ayetin öncesini ve sonrasını görmezden gelmek
- C) Meali ayetin dil, siyak-sibak ve güvenilir tefsir açıklamalarıyla birlikte değerlendirmek
- D) Metindeki kavramları rastgele değiştirmek
- E) Rivayetlerin kaynağını hiç sorgulamamak
Doğru cevap: C
Çözüm: Meal başlangıç anlamı verir; dil, bağlam ve tefsirle birlikte çalışma daha sağlam yorum sağlar.
Kur’an tarihi anlatılırken 'Hz. Ebû Bekir döneminde 114 ayrı sure yeniden ortaya kondu' ifadesi kullanılıyor. Bu ifadeyi hangi cümle düzeltir?
- A) Cem, mevcut vahiy malzemesinin derlenmesidir; yeni vahiy üretimi değildir
- B) Cem, yeni ayetlerin vahyedilmesidir
- C) Cem, Kur’an’ı başka dile çevirme işlemidir
- D) Cem, med hükümlerini kaldırmaktır
- E) Cem, yalnız farklı kitapların yakılmasıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: Kur’an'ın cem süreci mevcut vahiy metnini bir araya getirme olarak anlaşılır, yeniden vahiy alma değildir.
Bir kıraat örneğinde okuyucu durunca geçici sükûn ortaya çıkıyor. Neden yalnızca 'medd-i lâzım' denmemelidir?
- A) Çünkü lâzım med hiç sükûn gerektirmez
- B) Çünkü bütün med çeşitleri hemze gerektirir
- C) Çünkü ârız sükûn ile aslî sükûn birbirinden farklıdır
- D) Çünkü vakıf tecvid dışında kalır
- E) Çünkü med harfleri bütün ayetlerde yoktur
Doğru cevap: C
Çözüm: Vakıf dolayısıyla oluşan geçici sükûn medd-i ârızın koşuludur; lâzımda asıl sükûn aranır.
Bir öğrenci 'sakin mim + ب' kuralına 'iklab' diyor. Düzeltme için hangi gerekçe doğrudur?
- A) İklab bütün med çeşitlerinin ortak adıdır
- B) İhfa-i şefevî yalnız ayet sıralamasıdır
- C) Sakin mimden sonra ب hiçbir hüküm oluşturmaz
- D) İklab yalnız vakıf işaretini tanımlar
- E) İklab sakin nun/tenvinle; ihfâ-i şefevî sakin mimle ilgilidir
Doğru cevap: E
Çözüm: Bâ harfi aynı olsa da ilk sakin harfin nun mu mim mi oluşu hükmü değiştirir.