Hz. Muhammed'in hayatının bütününü, toplumsal ve dinî bağlamıyla ele alan disiplinin adı nedir?
- A) Siyer
- B) Megâzî
- C) Fıkıh
- D) Kelam
- E) Kıraat
Doğru cevap: A
Çözüm: Siyer Hz. Peygamber'in yaşamını bütüncül olarak inceler; megâzî ise özellikle sefer ve gazveler çevresinde gelişen yazım geleneğidir.
Erken dönem İslam tarih yazımında gazve ve sefer anlatılarını merkeze alan eser geleneği hangisidir?
- A) Tefsir
- B) Usul-i fıkıh
- C) Megâzî
- D) Tecvid
- E) Akaid
Doğru cevap: C
Çözüm: Megâzî savaş ve sefer rivayetlerini odağa alır; siyer ise bu olayları da içeren daha geniş yaşam anlatısıdır.
İbn İshak'ın siyer rivayetlerinin sonraki yüzyıllara ulaşmasında metni düzenlemesiyle öne çıkan isim kimdir?
- A) Ebû Hanîfe
- B) İmam Mâlik
- C) Fârâbî
- D) Bîrûnî
- E) İbn Hişâm
Doğru cevap: E
Çözüm: İbn Hişâm, İbn İshak'ın siyer malzemesinin önemli bir rivayet ve düzenleme kanalını temsil eder; eserler aynı kişi tarafından yazılmamıştır.
Mekke'de Kureyş ileri gelenlerinin istişare ve yönetim toplantılarıyla ilişkilendirilen yer aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Mescid-i Nebevî
- B) Dârünnedve
- C) Beytülhikme
- D) Nizâmiye Medresesi
- E) Ezher
Doğru cevap: B
Çözüm: Dârünnedve Mekke'nin İslam öncesi danışma mekânıdır; diğer kurumlar farklı dönem ve şehirlerde ortaya çıkmıştır.
İslam öncesi Mekke'de haksızlığa uğrayanların haklarını korumaya yönelik girişim hangi adla bilinir?
- A) Medine Vesikası
- B) Akabe Biatı
- C) Hudeybiye
- D) Hilfü'l-fudûl
- E) Muâhât
Doğru cevap: D
Çözüm: Hilfü'l-fudûl, İslam öncesi Mekke'de haksızlığa karşı dayanışmayı amaçlayan anlaşma ve girişim olarak anılır.
Geleneksel siyer kronolojisinde Hz. Muhammed'e ilk vahiy hangi mekânda gelmiştir?
- A) Sevr mağarası
- B) Hira mağarası
- C) Mescid-i Aksâ
- D) Kubâ Mescidi
- E) Hendek mevkii
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk vahiy Hira ile ilişkilendirilir; Sevr ise hicret esnasındaki sığınma anlatımında geçer, ikisi karıştırılmamalıdır.
Hz. Muhammed'e ilk vahyin geldiği kabul edilen yıl aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 622
- B) 624
- C) 628
- D) 610
- E) 632
Doğru cevap: D
Çözüm: Yerleşik siyer kronolojisinde 610 ilk vahyin, 622 Medine'ye hicretin, 632 ise Hz. Peygamber'in vefatının yılıdır.
Mekkelilerle yapılan Hudeybiye Antlaşması hangi miladî yıldadır?
- A) 622
- B) 625
- C) 630
- D) 632
- E) 628
Doğru cevap: E
Çözüm: Hudeybiye Antlaşması 628'de gerçekleşti; Mekke'nin Fethi ise iki yıl sonra 630'da yaşandı.
Mekke'nin Fethi aşağıdaki hangi yılda gerçekleşmiştir?
- A) 624
- B) 630
- C) 625
- D) 627
- E) 632
Doğru cevap: B
Çözüm: Mekke'nin Fethi 630 yılında gerçekleşti; Bedir, Uhud ve Hendek bu tarihten önceki Medine dönemi olaylarıdır.
Kur'an ayetlerinin yazılı malzemesinin bir araya getirilmesi çalışması hangi halife zamanında başlatılmıştır?
- A) Hz. Ömer
- B) Hz. Osman
- C) Hz. Ali
- D) Hz. Ebû Bekir
- E) Muâviye
Doğru cevap: D
Çözüm: Kur'an'ın yazılı malzemesinin derlenmesi Hz. Ebû Bekir döneminde, mushaf nüshalarının çoğaltılması ise Hz. Osman döneminde yapılmıştır.
Hicrî takvimin devlet işlerinde resmî kullanımının yerleşmesi hangi halife dönemindedir?
- A) Hz. Ömer
- B) Hz. Ebû Bekir
- C) Hz. Osman
- D) Hz. Ali
- E) Ömer b. Abdülazîz
Doğru cevap: A
Çözüm: Hicrî takvim Hz. Ömer döneminde resmîleştirildi; takvimin başlangıcında 622 hicret olayı esas alındı.
Mushaf nüshalarının çoğaltılıp belli merkezlere gönderilmesi hangi halife döneminde yapılmıştır?
- A) Hz. Ebû Bekir
- B) Hz. Ömer
- C) Hz. Osman
- D) Hz. Ali
- E) Abdülmelik b. Mervân
Doğru cevap: C
Çözüm: Hz. Osman dönemi nüshaların çoğaltılması ve kıraat birliğini destekleme çalışmalarıyla ayırt edilir.
Cemel ve Sıffîn gibi iç siyasi mücadeleler özellikle hangi halife dönemiyle ilişkilidir?
- A) Hz. Ali
- B) Hz. Ebû Bekir
- C) Hz. Ömer
- D) Hz. Osman
- E) Muâviye'nin babası Ebû Süfyân
Doğru cevap: A
Çözüm: Cemel, Sıffîn ve Tahkim olayları Hz. Ali'nin halifeliği dönemindeki iç siyasi sorunların başlıca örnekleridir.
Emevî halifeliğinin temel siyasi merkezi hangi şehirdir?
- A) Bağdat
- B) Kahire
- C) Şam
- D) Kurtuba
- E) Semerkant
Doğru cevap: C
Çözüm: Emevîler Şam'ı merkez olarak kullandılar; Bağdat ise Abbâsî idaresinin önemli başkentidir.
Hz. Peygamber dönemine ilişkin “ilk vahiy–hicret–Bedir–Hudeybiye” olayları hangi yıllarla sırasıyla eşleşir?
- A) 622 – 610 – 628 – 624
- B) 610 – 624 – 622 – 630
- C) 624 – 622 – 628 – 610
- D) 610 – 622 – 624 – 628
- E) 628 – 630 – 632 – 624
Doğru cevap: D
Çözüm: İlk vahiy 610, hicret 622, Bedir 624, Hudeybiye 628'dir; önce dört dönüm noktasını doğru sıraya koymak gerekir.
Siyer kaynaklarını değerlendirirken “farklı anlatılar aynı olayın ayrıntısını değişik verir” bilgisi neyi zorunlu kılar?
- A) Rivayetlerin isnadını, metnini ve tarihsel bağlamını birlikte karşılaştırmayı
- B) En uzun anlatının zorunlu olarak doğru kabulünü
- C) Yalnız geç dönemde yazılmış özetlerin kullanımını
- D) Tüm siyer rivayetlerinin reddedilmesini
- E) Savaş anlatılarının vahiy metniyle özdeş sayılmasını
Doğru cevap: A
Çözüm: Tarihsel yöntemde farklı kaynakların aktarımları karşılaştırılır; sadece kronolojik eski ya da uzun oluş kesinlik garantisi vermez.
“Hicret baskılardan kaçıştan ibaret değildir” yargısını desteklemek için en güçlü iki örnek hangileridir?
- A) Bedir ve Uhud savaşlarının Mekke'de yaşanması
- B) Emevî idari Arapçalaşması ve Bağdat'ın kurulması
- C) Muâhâtın kurulması ve Medine Vesikası'nın düzenlenmesi
- D) Endülüs Emirliği ile Kurtuba Halifeliği
- E) Hicrî takvimin Hz. Osman'da, mushafın Hz. Ömer'de yapılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Muâhât ve Medine Vesikası göçün ardından yeni bir toplumun örgütlenmesini gösterir; yalnız göçün coğrafi yönünü anlatmaz.
Uhud'da okçuların yerlerini terk etmesi ile Hendek'te savunma hazırlığı yapılması hangi ortak sorunun iki farklı yönünü gösterir?
- A) Her iki çatışmada Müslümanların Mekke'den hicret etmesini
- B) Her ikisinin 628 barış antlaşması olmasını
- C) İki olayın Abbâsîler dönemine ait olmasını
- D) İki olayda ilk vahyin gelmesini
- E) Askerî disiplin ile savunma planlamasının çatışmanın sonucunu etkileyebilmesini
Doğru cevap: E
Çözüm: Uhud disiplin ihlali; Hendek ise savunma planı ile anılır. İki olay aynı savaş değildir ve farklı dersler taşır.
628 antlaşmasıyla 630 fetih olayı arasındaki ilişkiyi doğru yorumlayan ifade hangisidir?
- A) Fetih 628'de, antlaşma 630'da yapıldı
- B) Hudeybiye barış imkânı oluşturdu, iki yıl sonra Mekke'nin Fethi gerçekleşti
- C) İki olay da ilk dört halife dönemindedir
- D) Hudeybiye Endülüs Emirliği'nin kuruluş belgesidir
- E) Antlaşma yalnız 1258 Bağdat olaylarını düzenledi
Doğru cevap: B
Çözüm: Hudeybiye 628, Mekke'nin Fethi 630'dur. İlişki kronolojiden okunabilir; antlaşmayı fetihle aynı olay saymak yanlıştır.
“Hudeybiye zayıflık işaretiydi ve hiçbir siyasi kazanım sağlamadı” yorumuna en güçlü tarihsel karşı çıkış hangisidir?
- A) Mekke'nin Fethi'nin hicretten önce yapılması
- B) Müslümanların antlaşma günü Bağdat'ı kurması
- C) Veda Haccı'nın 628'de tamamlanması
- D) Hendek Savaşı'nın antlaşma sonrasında başlaması
- E) Barış ve muhataplık koşullarının tebliğ ve diplomasi için imkân genişletmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Antlaşmanın ilk görünümü bazıları için ağır olsa da siyasi muhataplık ve barış koşulları zamanla geniş hareket alanı sağlamıştır.