Hz. Peygamber'in hayatında güvenilir oluşuyla tanınmasını ifade eden lakabı hangisidir?
- A) El-Emîn
- B) El-Fârûk
- C) Zinnûreyn
- D) Seyfullah
- E) Ebü't-Türâb
Doğru cevap: A
Çözüm: El-Emîn güvenilir anlamına gelir; diğer lakaplar farklı sahabe veya bağlamlarla ilişkilendirilir.
Mekke dönemindeki baskılar sebebiyle Müslümanların güvenli sığınma aradığı ilk dış bölge neresidir?
- A) Endülüs
- B) Horasan
- C) Habeşistan
- D) Anadolu
- E) Mısır
Doğru cevap: C
Çözüm: Habeşistan hicretleri dinî baskıdan korunma amacıyla gerçekleşti; 622'deki Medine hicreti bundan farklıdır.
Habeşistan hicretleri anlatılırken Müslüman muhacirleri himaye etmesiyle tanınan hükümdar kimdir?
- A) Herakleios
- B) Kisrâ
- C) Mukavkıs
- D) Ebû Süfyân
- E) Necâşî
Doğru cevap: E
Çözüm: Necâşî Habeşistan hükümdarı için kullanılan unvandır; siyer anlatımında göç eden Müslümanlara sağlanan korumayla anılır.
Mekke döneminde Hz. Hatice ve Ebû Tâlib'in vefatlarının yer aldığı dönem yaygın olarak nasıl adlandırılır?
- A) Heyetler Yılı
- B) Fetih Yılı
- C) Hüzün Yılı
- D) Hicrî Yıl
- E) Mütareke Yılı
Doğru cevap: C
Çözüm: Hüzün Yılı ifadesi iki önemli destekçinin kaybedildiği dönemi anlatır; Heyetler Yılı ise Medine dönemine ilişkindir.
Yesribli Müslümanların Hz. Peygamber'e destek ve bağlılık bildirdiği görüşmeler hangi adla bilinir?
- A) Hudeybiye Antlaşması
- B) Veda Hutbesi
- C) Sıffîn Tahkimi
- D) Hilfü'l-fudûl
- E) Akabe Biatları
Doğru cevap: E
Çözüm: Akabe Biatları Medine'ye göç ve toplumsal desteğin zeminini oluşturmuştur; Hudeybiye ise Mekkelilerle daha sonraki antlaşmadır.
Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye hicreti hangi yılda gerçekleşmiştir?
- A) 610
- B) 622
- C) 624
- D) 627
- E) 630
Doğru cevap: B
Çözüm: Hicretin miladî tarihi 622'dir; hicrî takvim bu olayı başlangıç kabul eder ancak takvim resmîleştirmesi sonraki dönemdedir.
Mekke'den Medine'ye göç eden Müslümanları ifade eden kavram hangisidir?
- A) Ensâr
- B) Tâbiîn
- C) Mevâlî
- D) Muhâcir
- E) Müellefe-i kulûb
Doğru cevap: D
Çözüm: Muhâcir Mekke'den göç edenleri, Ensâr ise Medine'de onları destekleyen Müslümanları ifade eder.
Abbâsîlerin Emevî yönetiminin yerini aldığı yıl hangisidir?
- A) 661
- B) 711
- C) 929
- D) 1258
- E) 750
Doğru cevap: E
Çözüm: 750 Abbâsî iktidarının başlangıcıdır; Emevî halifeliği 661'den itibaren hüküm sürmüştür.
Tercüme ve bilimsel faaliyetlerle Abbâsî döneminde özdeşleşen kurum hangisidir?
- A) Dârünnedve
- B) Beytülhikme
- C) Dârü'l-Erkam
- D) Mescid-i Nebevî
- E) Hilfü'l-fudûl
Doğru cevap: B
Çözüm: Beytülhikme özellikle Abbâsî ilim ve tercüme hareketiyle anılır; diğerleri farklı tarihsel işlevlere sahiptir.
1187 yılında Hıttîn zaferi ve Kudüs'ün geri alınması ile ilişkilendirilen hükümdar kimdir?
- A) Târık b. Ziyâd
- B) Muâviye
- C) Sultan Melikşah
- D) Selâhaddîn Eyyûbî
- E) Hârûnürreşîd
Doğru cevap: D
Çözüm: Selâhaddîn Eyyûbî 1187'de Hıttîn'de Haçlıları yenmiş ve Kudüs'ü geri almıştır.
Aşağıdakilerden hangisi erken siyer rivayetlerini eleştirel okumanın gereğine en uygun gerekçedir?
- A) Bütün eski rivayetlerin tarihî doğruluğunun eşit olması
- B) Aynı olay farklı rivayetlerde ayrıntı bakımından değişebildiği için karşılaştırma yapılması
- C) Sadece bir rivayetin tarih kaynağı kabul edilmesi
- D) Siyerin yalnız fetihleri ele alması
- E) Hadis ve Kur'an'ın hiçbir tarihî bağlam sağlamaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Kaynak eleştirisi rivayetlerin aktarım zincirini ve metin farklarını dikkate alır; bütün anlatılar eşit kesinlikte kabul edilemez.
Habeşistan'a göç ile 622 Medine hicreti arasındaki temel amaç ve sonuç farkı nasıl açıklanır?
- A) İlki Abbâsîlerin kuruluşu, ikincisi Emevîlerin yıkılışıdır
- B) İlki 630'da, ikincisi 610'da gerçekleşmiştir
- C) İki göç de yalnız ticari fırsat arayışıdır
- D) İlki baskılardan korunmak için sığınma, ikincisi yeni toplumsal düzenin kuruluş sürecidir
- E) Her ikisi de Hudeybiye sonrasında başlamıştır
Doğru cevap: D
Çözüm: Habeşistan'a göçler koruma arayışıyla öne çıkar; 622 hicreti Medine'de kurumsallaşmaya açılan yeni bir aşamadır.
Akabe Biatlarının Medine Vesikası'ndan önce gerçekleşmesi hangi tarihsel ilişkiyi gösterir?
- A) Medine'de destek zemininin oluşmasının toplumsal düzenlemeyi öncelemesini
- B) Mekke'nin Fethi'nin hicretten önce olmasını
- C) Dört Halife'nin biatları başlatmasını
- D) Emevî idaresinin Medine Vesikası'nı yazmasını
- E) Biatların Abbâsî bilim faaliyetleriyle doğrudan bağını
Doğru cevap: A
Çözüm: Akabe Biatları Medineli desteğin oluşumunu, Medine Vesikası hicret sonrasında ilişki düzenlemelerini ifade eder.
“Ridde ile mücadele, divan düzeni ve mushafların çoğaltılması” faaliyetlerinin doğru halife sırası hangisidir?
- A) Ömer – Osman – Ali
- B) Ebû Bekir – Ömer – Osman
- C) Osman – Ebû Bekir – Ömer
- D) Ali – Ömer – Ebû Bekir
- E) Ebû Bekir – Osman – Ali
Doğru cevap: B
Çözüm: Ridde mücadeleleri Ebû Bekir, divan düzeni Ömer, çoğaltma faaliyetleri Osman ile ilişkilidir; amaç aynı kurumun aşamaları değildir.
“Hicrî takvim Hz. Peygamber'in sağlığında resmen yürürlüğe kondu” iddiası neden doğru değildir?
- A) Takvim hiçbir zaman hicreti esas almamıştır
- B) Hicret Hz. Osman döneminde yaşanmıştır
- C) Takvimin başlangıcı 1258 Bağdat olayıdır
- D) Başlangıç yılı hicret olsa da takvimin resmîleştirilmesi Hz. Ömer döneminde gerçekleşmiştir
- E) Hicrî yıl tamamen miladî yıl ile aynıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: Takvim başlangıç olayının 622 olması, resmî takvim düzenlemesinin de 622'de yapıldığı anlamına gelmez.
Sıffîn sonrasında hakemlere başvurulması süreci ve bir grubun ayrışması hangi tarihsel bağlamla en doğrudan bağlantılıdır?
- A) Hz. Ali dönemi Tahkim tartışmaları ve Hâricîliğin belirginleşmesi
- B) Hz. Ebû Bekir dönemi Habeşistan hicreti
- C) Hz. Ömer dönemi Endülüs Emirliği
- D) Hz. Osman dönemi Nizâmiye medreseleri
- E) Emevî dönemi Kur'an derlemesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Tahkim tartışması Hz. Ali döneminde yaşandı; Hâricîliğin oluşumu bu iç siyasi çatışmalarla ilişkilendirilir.
Dört Halife döneminde devlet teşkilatlanmasının artışını açıklarken hangi iki gelişme en doğrudan ilişkilidir?
- A) Hira vahyinin başlaması ve Abbâsî tercüme faaliyeti
- B) Kurtuba'nın başkent olması ve 1258 Moğol istilası
- C) Fetihlerin genişlemesi ve Hz. Ömer döneminde divan teşkilatının düzenlenmesi
- D) Selâhaddîn'in Kudüs'ü alması ve Endülüs Halifeliği
- E) Mekke'de Dârünnedve'nin kurulması ve Hudeybiye
Doğru cevap: C
Çözüm: Fetihlerle büyüyen topluluğun idari ve mali ihtiyaçları arttı; divan kayıtlarının düzenlenmesi buna yanıt olarak gelişti.
Bir tarihçi “Emevîler döneminde merkezî idarenin Arapçalaştırılması”nı “Abbâsî ilim faaliyetleri”nden ayırırken hangi örnekleri kullanmalıdır?
- A) Abdülmelik'in reformları ve Beytülhikme çevresindeki tercüme faaliyetleri
- B) Mescid-i Nebevî ve Hudeybiye
- C) Hilfü'l-fudûl ve Akabe
- D) Bedir ve Uhud
- E) Sıffîn ve Tahkim
Doğru cevap: A
Çözüm: İlk örnek Emevî idaresinin reformlarına, ikinci örnek Abbâsî dönemi ilim ve tercüme hareketine ilişkindir.
711 fetih hareketi ile 929 Kurtuba Halifeliği'nin ilanını aynı olay olarak gösteren yaklaşımın sorunu nedir?
- A) Kurtuba Halifeliği'nin 622 hicreti olması
- B) 711'in 1258 Moğol istilası anlamına gelmesi
- C) İki gelişme arasında farklı siyasi aşamalar ve yaklaşık iki asırlık zaman bulunması
- D) İki olayın da Mekke'de yaşanması
- E) 929'un Emevî Devleti'nin Şam'da kurulması anlamına gelmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: 711 İberya'ya geçişin, 929 Kurtuba'da halifelik statüsünün yılıdır; siyasi yapı ve zaman bakımından farklıdır.
Abbâsî dönemi Bağdat'ını Emevî dönemi Şam'ından ayıran ilmî kurum örneği hangisidir?
- A) Dârünnedve'de Kureyş'in toplanması
- B) Hira'daki ilk vahiy
- C) Medine Vesikası'nın düzenlenmesi
- D) Bedir Savaşı'nın gerçekleşmesi
- E) Beytülhikme'nin tercüme çalışmalarıyla ilişkilendirilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Beytülhikme Abbâsî tarihindeki tercüme ve bilim çevreleriyle anılır; diğer olaylar erken siyer bağlamındadır.