Mekkelilerle yapılan Hudeybiye Antlaşması hangi miladî yıldadır?
- A) 622
- B) 625
- C) 630
- D) 632
- E) 628
Doğru cevap: E
Çözüm: Hudeybiye Antlaşması 628'de gerçekleşti; Mekke'nin Fethi ise iki yıl sonra 630'da yaşandı.
Mekke'nin Fethi aşağıdaki hangi yılda gerçekleşmiştir?
- A) 624
- B) 630
- C) 625
- D) 627
- E) 632
Doğru cevap: B
Çözüm: Mekke'nin Fethi 630 yılında gerçekleşti; Bedir, Uhud ve Hendek bu tarihten önceki Medine dönemi olaylarıdır.
Kur'an ayetlerinin yazılı malzemesinin bir araya getirilmesi çalışması hangi halife zamanında başlatılmıştır?
- A) Hz. Ömer
- B) Hz. Osman
- C) Hz. Ali
- D) Hz. Ebû Bekir
- E) Muâviye
Doğru cevap: D
Çözüm: Kur'an'ın yazılı malzemesinin derlenmesi Hz. Ebû Bekir döneminde, mushaf nüshalarının çoğaltılması ise Hz. Osman döneminde yapılmıştır.
Hicrî takvimin devlet işlerinde resmî kullanımının yerleşmesi hangi halife dönemindedir?
- A) Hz. Ömer
- B) Hz. Ebû Bekir
- C) Hz. Osman
- D) Hz. Ali
- E) Ömer b. Abdülazîz
Doğru cevap: A
Çözüm: Hicrî takvim Hz. Ömer döneminde resmîleştirildi; takvimin başlangıcında 622 hicret olayı esas alındı.
Mushaf nüshalarının çoğaltılıp belli merkezlere gönderilmesi hangi halife döneminde yapılmıştır?
- A) Hz. Ebû Bekir
- B) Hz. Ömer
- C) Hz. Osman
- D) Hz. Ali
- E) Abdülmelik b. Mervân
Doğru cevap: C
Çözüm: Hz. Osman dönemi nüshaların çoğaltılması ve kıraat birliğini destekleme çalışmalarıyla ayırt edilir.
Cemel ve Sıffîn gibi iç siyasi mücadeleler özellikle hangi halife dönemiyle ilişkilidir?
- A) Hz. Ali
- B) Hz. Ebû Bekir
- C) Hz. Ömer
- D) Hz. Osman
- E) Muâviye'nin babası Ebû Süfyân
Doğru cevap: A
Çözüm: Cemel, Sıffîn ve Tahkim olayları Hz. Ali'nin halifeliği dönemindeki iç siyasi sorunların başlıca örnekleridir.
Emevî halifeliğinin temel siyasi merkezi hangi şehirdir?
- A) Bağdat
- B) Kahire
- C) Şam
- D) Kurtuba
- E) Semerkant
Doğru cevap: C
Çözüm: Emevîler Şam'ı merkez olarak kullandılar; Bağdat ise Abbâsî idaresinin önemli başkentidir.
Abbâsîlerin Emevî yönetiminin yerini aldığı yıl hangisidir?
- A) 661
- B) 711
- C) 929
- D) 1258
- E) 750
Doğru cevap: E
Çözüm: 750 Abbâsî iktidarının başlangıcıdır; Emevî halifeliği 661'den itibaren hüküm sürmüştür.
Tercüme ve bilimsel faaliyetlerle Abbâsî döneminde özdeşleşen kurum hangisidir?
- A) Dârünnedve
- B) Beytülhikme
- C) Dârü'l-Erkam
- D) Mescid-i Nebevî
- E) Hilfü'l-fudûl
Doğru cevap: B
Çözüm: Beytülhikme özellikle Abbâsî ilim ve tercüme hareketiyle anılır; diğerleri farklı tarihsel işlevlere sahiptir.
1187 yılında Hıttîn zaferi ve Kudüs'ün geri alınması ile ilişkilendirilen hükümdar kimdir?
- A) Târık b. Ziyâd
- B) Muâviye
- C) Sultan Melikşah
- D) Selâhaddîn Eyyûbî
- E) Hârûnürreşîd
Doğru cevap: D
Çözüm: Selâhaddîn Eyyûbî 1187'de Hıttîn'de Haçlıları yenmiş ve Kudüs'ü geri almıştır.
Aşağıdakilerden hangisi erken siyer rivayetlerini eleştirel okumanın gereğine en uygun gerekçedir?
- A) Bütün eski rivayetlerin tarihî doğruluğunun eşit olması
- B) Aynı olay farklı rivayetlerde ayrıntı bakımından değişebildiği için karşılaştırma yapılması
- C) Sadece bir rivayetin tarih kaynağı kabul edilmesi
- D) Siyerin yalnız fetihleri ele alması
- E) Hadis ve Kur'an'ın hiçbir tarihî bağlam sağlamaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Kaynak eleştirisi rivayetlerin aktarım zincirini ve metin farklarını dikkate alır; bütün anlatılar eşit kesinlikte kabul edilemez.
Habeşistan'a göç ile 622 Medine hicreti arasındaki temel amaç ve sonuç farkı nasıl açıklanır?
- A) İlki Abbâsîlerin kuruluşu, ikincisi Emevîlerin yıkılışıdır
- B) İlki 630'da, ikincisi 610'da gerçekleşmiştir
- C) İki göç de yalnız ticari fırsat arayışıdır
- D) İlki baskılardan korunmak için sığınma, ikincisi yeni toplumsal düzenin kuruluş sürecidir
- E) Her ikisi de Hudeybiye sonrasında başlamıştır
Doğru cevap: D
Çözüm: Habeşistan'a göçler koruma arayışıyla öne çıkar; 622 hicreti Medine'de kurumsallaşmaya açılan yeni bir aşamadır.
Akabe Biatlarının Medine Vesikası'ndan önce gerçekleşmesi hangi tarihsel ilişkiyi gösterir?
- A) Medine'de destek zemininin oluşmasının toplumsal düzenlemeyi öncelemesini
- B) Mekke'nin Fethi'nin hicretten önce olmasını
- C) Dört Halife'nin biatları başlatmasını
- D) Emevî idaresinin Medine Vesikası'nı yazmasını
- E) Biatların Abbâsî bilim faaliyetleriyle doğrudan bağını
Doğru cevap: A
Çözüm: Akabe Biatları Medineli desteğin oluşumunu, Medine Vesikası hicret sonrasında ilişki düzenlemelerini ifade eder.
Bedir, Uhud ve Hendek savaşları için aşağıdaki hangi kronoloji doğrudur?
- A) Uhud 624 → Bedir 625 → Hendek 627
- B) Hendek 624 → Bedir 627 → Uhud 628
- C) Bedir 624 → Uhud 625 → Hendek 627
- D) Bedir 622 → Hendek 625 → Uhud 630
- E) Uhud 628 → Hendek 630 → Bedir 632
Doğru cevap: C
Çözüm: Bedir 624, Uhud 625, Hendek 627 olarak sıralanır; kronoloji hem askerî hem siyasi gelişmeleri ayırt ettirir.
Hicrî takvimin başlangıç olayı ile takvimi resmîleştiren yönetici birlikte sorulursa doğru eşleştirme hangisidir?
- A) 630 fetih – Hz. Osman
- B) 610 ilk vahiy – Hz. Ali
- C) 624 Bedir – Hz. Ebû Bekir
- D) 632 vefat – Muâviye
- E) 622 hicreti – Hz. Ömer
Doğru cevap: E
Çözüm: Hicrî takvim 622 hicretini başlangıç alır; devlet işlerinde resmî kullanım Hz. Ömer döneminde yerleşmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi Emevî idaresiyle Abbâsî idaresi arasındaki genel ayrımı doğru kurar?
- A) Bağdat'ın kuruluşu – 622 hicreti
- B) Nizâmiye medreseleri – Hüzün Yılı
- C) Şam merkezli yönetim ve Arapçalaşma – Bağdat merkezli ilim/tercüme gelişimi
- D) Hendek savunması – Akabe Biatları
- E) Ridde savaşları – Bedir Savaşı
Doğru cevap: C
Çözüm: Emevîler Şam, Abbâsîler Bağdat ve Beytülhikme ile özdeşleşir; ikisinin faaliyetleri tek alanla sınırlı değildir.
“762'de yeni başkentin kurulması” ile “Me'mûn döneminde tercüme hareketinin güçlenmesi” hangi devletin tarihine aittir?
- A) Emevîler
- B) Karahanlılar
- C) Endülüs Emevîleri
- D) Eyyûbîler
- E) Abbâsîler
Doğru cevap: E
Çözüm: Bağdat'ın Mansûr döneminde kuruluşu ve Me'mûn devrindeki ilim hareketi Abbâsî tarihinin farklı evreleridir.
711, 756 ve 929 yıllarının Endülüs tarihi bakımından doğru sırası hangisidir?
- A) Kurtuba Halifeliği – İberya'ya geçiş – Emevî Emirliği
- B) İberya'ya geçiş – Endülüs Emevî Emirliği – Kurtuba Halifeliği
- C) Endülüs Emevî Emirliği – Kurtuba Halifeliği – İberya'ya geçiş
- D) İberya'ya geçiş – Kurtuba Halifeliği – Emevî Emirliği
- E) Kurtuba Halifeliği – Emevî Emirliği – İberya'ya geçiş
Doğru cevap: B
Çözüm: 711 askerî geçişi, 756 Emevî Emirliği'ni, 929 Kurtuba Halifeliği'ni ifade eder; aynı siyasi statü değildir.
Fâtımîler ile Eyyûbîleri ayırt eden hangi eşleştirme doğrudur?
- A) Fâtımîler – Nizâmiye; Eyyûbîler – Bedir
- B) Fâtımîler – Hira; Eyyûbîler – Dârünnedve
- C) Fâtımîler – hicrî takvim; Eyyûbîler – mushaf derleme
- D) Fâtımîler – Kahire ve Ezher; Eyyûbîler – Selâhaddîn ve Kudüs
- E) Fâtımîler – 622 hicreti; Eyyûbîler – 711 İberya'ya geçiş
Doğru cevap: D
Çözüm: Fâtımîler Kahire/Ezher, Eyyûbîler Selâhaddîn'in 1187 Kudüs gelişmeleriyle anılır; diğer eşleştirmeler kronolojik olarak yanlıştır.
İslam bilim tarihindeki dârüşşifâ, rasathane ve Beytülhikme kurumlarının temel işlev sırası hangisidir?
- A) Sağlık – astronomik gözlem – tercüme ve bilim
- B) Ticaret – yargı – askerlik
- C) Astronomi – sağlık – kamu maliyesi
- D) Hukuk – vergi – saray muhafızlığı
- E) Hac – ordu – idari Arapçalaşma
Doğru cevap: A
Çözüm: Dârüşşifâ sağlık, rasathane astronomik gözlem, Beytülhikme tercüme ve ilmî çalışmalarla ilişkilidir.