Bir ekosistemde üreticilerde depolanan 20.000 kJ enerjinin birincil tüketicilere %10u, oradan ikincil tüketicilere %10u aktarılıyorsa ikincil tüketicilere kaç kJ ulaşır?
- A) 20
- B) 2.000
- C) 10.000
- D) 20.000
- E) 200
Doğru cevap: E
Çözüm: 20.000×0,1×0,1=200 kJ. Yüzdeler soru varsayımıdır.
Üreticiden birincil tüketiciye 400 kJ, birincil tüketiciden ikincile bunun %15i aktarılıyorsa ikincil tüketiciye kaç kJ ulaşır?
- A) 40
- B) 80
- C) 100
- D) 60
- E) 150
Doğru cevap: D
Çözüm: 400×0,15=60 kJ olur.
Bir besin zincirinde üretici 5.000 kJ, birincil tüketici 500 kJ, ikincil tüketici 50 kJ enerji taşıyorsa üreticiden ikincil tüketiciye toplam aktarım yüzdesi kaçtır?
- A) %5
- B) %1
- C) %10
- D) %20
- E) %50
Doğru cevap: B
Çözüm: 50/5.000×100=%1.
100 bireylik kapalı bir popülasyonda dönem içinde 25 doğum ve 10 ölüm varsa, göç de yoksa yeni büyüklük kaçtır?
- A) 85
- B) 110
- C) 115
- D) 125
- E) 135
Doğru cevap: C
Çözüm: 100+25−10=115 birey.
200 bireylik bir popülasyonda 30 doğum, 15 ölüm, 5 iç göç ve 10 dış göç gerçekleşirse son büyüklük kaçtır?
- A) 205
- B) 215
- C) 220
- D) 230
- E) 210
Doğru cevap: E
Çözüm: 200+30−15+5−10=210 birey.
Bir popülasyonun birey sayısı 80den 100e çıkmışsa bu dönemde göreli artış yüzdesi kaçtır?
- A) %20
- B) %30
- C) %25
- D) %40
- E) %80
Doğru cevap: C
Çözüm: Artış 20; başlangıca oran 20/80=%25tir.
Bir akvaryumda ışık dışında sıcaklık, CO₂ ve bitki miktarı aynı tutulmuş; farklı ışık şiddetlerinde dakikadaki O₂ kabarcığı sayılmıştır. Bağımlı değişken hangisidir?
- A) Işık şiddeti
- B) Sabit tutulan sıcaklık
- C) Dakikadaki O₂ kabarcığı sayısı
- D) Sabit tutulan CO₂ miktarı
- E) Bitki türünün etiketi
Doğru cevap: C
Çözüm: Bağımlı değişken ölçülen oksijen kabarcığı sayısıdır.
Sıcaklığın enzim hızına etkisi incelenirken pH ve enzim miktarı da rastgele değişiyorsa temel tasarım hatası nedir?
- A) Kontrol değişkenlerinin sabit tutulmaması
- B) Bağımlı değişkenin bulunması
- C) Verinin sayısal ölçülmesi
- D) Hipotezin sınanabilir olması
- E) Sonuçların tabloya yazılması
Doğru cevap: A
Çözüm: Sıcaklık etkisini tek başına ayırt etmek için diğer değişkenler kontrol edilmelidir.
Bir öğrencinin 'ağır nesneler hafiflerden daha hızlı düşer' düşüncesini test ettirmek isteyen öğretmenin en uygun ilk adımı hangisidir?
- A) Öğrenciyi düşüncesini açıklamadan ezber listesine yönlendirmek
- B) Öğrenciden tahmin ve gerekçesini alıp kontrollü düşme deneyini planlatmak
- C) Yanlış yanıt verdi diye deney yapmamak
- D) Yalnız sınav notunu artırmayı hedeflemek
- E) Gözlem verilerini gizlemek
Doğru cevap: B
Çözüm: TGA ve sorgulama yaklaşımı öğrencinin ön düşüncesini kanıtla sınatır.
Bir öğretmen kavram yanılgısını tanımak için aynı olaya ilişkin farklı karakterlerin düşüncelerini gösteriyor. Bu araç hangisidir?
- A) Dereceli puanlama anahtarı
- B) Standart kronometre
- C) Kontrol düzeneği
- D) Kavram karikatürü
- E) Tek sütunlu frekans tablosu
Doğru cevap: D
Çözüm: Kavram karikatürleri farklı açıklamaları görünür kılar ve tartışmaya açar.
Aynı ölçme aracı tekrarlandığında çok tutarlı sonuçlar veriyor fakat hedeflenen bilimsel süreç becerisini ölçmüyorsa en doğru yorum nedir?
- A) Geçerlik her durumda mükemmeldir
- B) Tutarlılık hiç önemli değildir
- C) Araç mutlaka biçimlendiricidir
- D) Güvenirlik yüksek, geçerlik düşük olabilir
- E) Ölçülen özellik aniden değişmiştir
Doğru cevap: D
Çözüm: Tutarlılık güvenirlikle, hedef niteliği ölçme geçerlikle ilgilidir.
Öğrencilerin laboratuvarda güvenli deney kurma ve araç kullanma becerilerini doğrudan gözlemlemek için hangisi daha uygundur?
- A) Yalnız tanım ezberi testi
- B) Performans görevi ve ölçütlü gözlem rubriği
- C) Rastgele tek soruluk anket
- D) Öğrencinin devamsızlık listesi
- E) Sadece testteki doğru sayısı
Doğru cevap: B
Çözüm: Uygulamalı beceriler doğrudan performans ve açık ölçütlerle değerlendirilebilir.
Bir öğrenci karanlıkta bekletilen bitkinin fotosentez hızını ışıkta tutulanla karşılaştırırken iki grubun sulama miktarını farklı tutuyor. Hangi değişken karıştırıcı etkendir?
- A) Işık koşulu
- B) Fotosentez hızı
- C) Ölçülen O₂ miktarı
- D) Örneklerin adları
- E) Sulama miktarı
Doğru cevap: E
Çözüm: Sulama kontrol edilmezse ışık etkisiyle karışabilir.
Güneş, Dünya ve Ay sırasıyla aynı doğrultudaysa Dünya Ayı hangi tür tutulmayla gölgeleyebilir?
- A) Güneş tutulması
- B) Ay tutulması
- C) Venüs geçişi
- D) Merkür geçişi
- E) Hiçbir durumda tutulma
Doğru cevap: B
Çözüm: Güneş–Dünya–Ay dizilimi Ay tutulması koşuludur.
Dünya, Ay ve Güneş sırasıyla aynı doğrultudaysa Ay hangi tutulmaya neden olabilir?
- A) Güneş tutulması
- B) Ay tutulması
- C) Mevsim değişimi
- D) Kutup ışığı
- E) Meteor yağmuru
Doğru cevap: A
Çözüm: Dünya–Ay–Güneş diziliminde Ay Güneşi örtebilir; Güneş tutulmasıdır.
Biri 'Dünya Güneşe yaklaştığında yaz olur' diyorsa mevsimlerin asıl nedeni hangisidir?
- A) Yalnız Dünya-Ay uzaklığının artması
- B) Ay tutulmalarının çoğalması
- C) Eksen eğikliği ve dolanım boyunca ışın açısının değişmesi
- D) Dünyanın dönme yönünün her mevsim değişmesi
- E) Gezegen sayısının artması
Doğru cevap: C
Çözüm: Mevsimlerin temel nedeni eksen eğikliği ve yörüngedeki konuma bağlı güneşlenmedir.
Yaşam alanı açılan bir kayalığın üzerinde henüz gelişmiş toprak yokken ilk öncü türlerle topluluk oluşuyorsa hangi süreç örneklenir?
- A) İkincil süksesyon
- B) Biyobüyütme
- C) Döllenme
- D) Nitrifikasyon
- E) Birincil süksesyon
Doğru cevap: E
Çözüm: Topraksız çıplak yüzeyde başlayan gelişme birincil süksesyondur.
Bir bölgede 40 yıl boyunca ortalama sıcaklık ve yağış eğilimleri inceleniyorsa asıl araştırılan hangisidir?
- A) İklim
- B) Anlık hava durumu
- C) Tek gün rüzgârı
- D) Sadece bir yıldırım
- E) Günlük bulut geçişi
Doğru cevap: A
Çözüm: On yıllar boyunca istatistiksel koşullar iklim olarak incelenir.
Azot döngüsünde NH₄⁺ iyonlarının oksitlenerek NO₂⁻ ve sonra NO₃⁻ iyonlarına dönüşmesi hangi süreçtir?
- A) Denitrifikasyon
- B) Azot bağlanması
- C) Fotosentez
- D) Nitrifikasyon
- E) Transpirasyon
Doğru cevap: D
Çözüm: Nitrifikasyon amonyumun nitrit ve nitrata oksidasyonudur.
Bir araştırmada 5E modelinin keşfetme aşaması tamamlandıktan sonra öğrencilerin kanıtları kullanarak açıklama oluşturması hangi evredir?
- A) Açıklama
- B) Dikkat çekme
- C) Değerlendirme
- D) Derinleştirme
- E) Ölçüt belirleme
Doğru cevap: A
Çözüm: 5Ede keşfetme sonrasında açıklama evresinde bulgular kavramlarla ilişkilendirilir.