Ay tutulmasının gerçekleşebileceği evre hangisidir?
- A) Yeni ay
- B) İlk dördün
- C) Hilal
- D) Son dördün
- E) Dolunay
Doğru cevap: E
Çözüm: Ay tutulmasında Dünya, Güneş ile Ay arasına girer; bu geometri dolunayda mümkündür.
Güneş sistemindeki gezegenlerden hangisi karasal gezegen sınıfındadır?
- A) Mars
- B) Jüpiter
- C) Satürn
- D) Uranüs
- E) Neptün
Doğru cevap: A
Çözüm: Merkür, Venüs, Dünya ve Mars kayalık/karasal gezegenlerdir.
Güneş’in enerji üretiminde ana kol dönemindeki başlıca mekanizma hangisidir?
- A) Kömürün yanması
- B) Hidrojen çekirdeklerinin helyuma füzyonu
- C) Uranusun kimyasal oksitlenmesi
- D) Sürtünme ile sürekli ısınma
- E) Güneş ışığının Dünya’dan geri yansıması
Doğru cevap: B
Çözüm: Güneş çekirdeğinde gerçekleşen nükleer füzyon başlıca enerji kaynağıdır.
Güneş sistemini de içine alan galaksinin adı nedir?
- A) Andromeda
- B) Triangulum
- C) Samanyolu
- D) Büyük Macellan Bulutu
- E) Sombrero Galaksisi
Doğru cevap: C
Çözüm: Güneş sistemi Samanyolu Galaksisi içindedir.
Bir gök taşının atmosferde oluşturduğu ışıklı iz için kullanılan terim hangisidir?
- A) Meteorit
- B) Meteoroit
- C) Asteroit kuşağı
- D) Meteor
- E) Kuyruklu yıldız çekirdeği
Doğru cevap: D
Çözüm: Atmosfere girerken parlayarak görülen olaya meteor, yeryüzüne ulaşan parçaya meteorit denir.
Yüzey sıcaklığı açısından genellikle hangi yıldız daha sıcaktır?
- A) Kırmızı yıldız
- B) Turuncu yıldız
- C) Sarı yıldız
- D) Kahverengi cüce
- E) Mavi yıldız
Doğru cevap: E
Çözüm: Sıcak yıldızların görünür renkleri genellikle maviye, daha soğukların renkleri kırmızıya yakındır.
Her yeni ayda Güneş tutulması olmamasının başlıca nedeni hangisidir?
- A) Dünya’nın Güneş’e çok yakın olması
- B) Güneş’in çekiminin Ay’ı tamamen durdurması
- C) Yeni ayda Ay’ın hiç bulunmaması
- D) Ay yörünge düzleminin ekliptiğe eğik olması
- E) Ay’ın ışık kaynağı olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Tutulma için Ay yeni ayda olmalı ve düğüm doğrultusuna yeterince yakın bulunmalıdır.
Yıllık paralaks açısı 0,5 yay saniyesi ölçülen yıldızın uzaklığı kaç parsektir?
- A) 0,5 parsek
- B) 1 parsek
- C) 5 parsek
- D) 10 parsek
- E) 2 parsek
Doğru cevap: E
Çözüm: Parsek bağıntısı d(pc)=1/p(yay saniyesi); 1/0,5=2 pc.
Aşağıdakilerden hangisi ötegezegenlerin geçiş yöntemiyle keşfinde temel gözlemdir?
- A) Yıldız parlaklığında düzenli ve küçük azalmalar
- B) Yıldızın bütün ışığının bir gecede kalıcı kaybolması
- C) Gezegenin Dünya yüzeyine meteor olarak düşmesi
- D) Samanyolu’nun renginin tamamen değişmesi
- E) Güneş lekelerinin bütün yıldızlarda aynı anda artması
Doğru cevap: A
Çözüm: Gezegen yıldız önünden geçerken ölçülen ışık akısında düzenli düşüş oluşturabilir.
Bir yıldızın tayf çizgilerinin sistematik olarak uzun dalga boyuna kayması hangi olguyla adlandırılır?
- A) Paralaks
- B) Kırmızıya kayma
- C) Güneş tutulması
- D) Ekinoks
- E) Kara cisim soğurması
Doğru cevap: B
Çözüm: Spektral çizgilerin kırmızı/uzun dalga boyu yönüne kaymasına kırmızıya kayma denir.
Hertzsprung–Russell diyagramında karşılaştırılan iki temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Gezegenin kütlesi ve halka sayısı
- B) Ay’ın evresi ve tutulma süresi
- C) Yıldızın ışıma gücü ve yüzey sıcaklığı
- D) Dünya’nın yer kabuğu kalınlığı ve sıcaklığı
- E) Meteorun yere çarpma açısı ve boyu
Doğru cevap: C
Çözüm: H–R diyagramı yıldızların ışıma gücü/parlaklığı ve sıcaklık/spektral sınıf ilişkisini gösterir.
Güneş ile Dünya arasındaki yaklaşık ortalama uzaklık hangi birimin tanımına temel oluşturur?
- A) Işık yılı
- B) Parsek
- C) Yay saniyesi
- D) Astronomik birim (AB)
- E) Mutlak kadir
Doğru cevap: D
Çözüm: 1 AB yaklaşık Dünya-Güneş ortalama uzaklığına karşılık gelir.
Kuyruklu yıldızın gaz ve toz kuyruğunun genel olarak Güneş’ten uzağa yönelmesinin nedeni nedir?
- A) Kuyruklu yıldızın hareketinin daima o yönde olması
- B) Jüpiter’in bütün kuyrukları aynı anda çekmesi
- C) Dünya’nın dönüşünün uzayı süpürmesi
- D) Kuyrukların yıldızlararası boşlukta hiç etkilenmemesi
- E) Güneş ışınım basıncı ve Güneş rüzgârının etkisi
Doğru cevap: E
Çözüm: İyon kuyruğu Güneş rüzgârından, toz kuyruğu özellikle ışınım basıncından etkilenir ve genel olarak Güneş’in tersine yönlenir.
İki ana kol yıldızı için yalnız yüzey renginden hangi karşılaştırma genel olarak yapılabilir?
- A) Mavi olanın mutlaka daha yaşlı olduğu
- B) Kırmızı olanın kütlesinin daima daha büyük olduğu
- C) İki yıldızın aynı uzaklıkta olduğu
- D) Mavi olanın yüzey sıcaklığı kırmızı olandan daha yüksektir
- E) Kırmızı yıldızın mutlaka kara deliğe dönüşeceği
Doğru cevap: D
Çözüm: Yıldız rengi sıcaklığın göstergesidir; kütle, yaş ve son evre sadece renkten kesin belirlenmez.
Yıllık paralaksı 0,2 yay saniyesi olan yıldız ile 0,1 yay saniyesi olan yıldızın uzaklıkları oranı d(0,1)/d(0,2) kaçtır?
Doğru cevap: E
Çözüm: d(pc)=1/p olduğundan uzaklıklar 10 pc ve 5 pc; oran 2’dir.
Bir gök cisminin tayfında hidrojen soğurma çizgileri laboratuvar dalga boylarından daha kırmızı tarafta gözleniyorsa en güvenilir ilk yorum hangisidir?
- A) Çizgiler daha uzun dalga boyuna kaymıştır; kırmızıya kayma vardır
- B) Cisim kesinlikle Güneş sisteminde olmalıdır
- C) Cisim ışık yaymayan kara deliktir
- D) Tayf ölçümünde yalnız sıcaklık bulunabilir, kayma ölçülemez
- E) Cismin yüzeyinde hiçbir element yoktur
Doğru cevap: A
Çözüm: Kırmızıya kayma tayfsal çizgi konumu değişimidir; nedeni değerlendirilirken hareket ve kozmolojik etkiler ayrılır.
Ötegezegen geçiş verisinde periyodik ışık azalması gözlense bile neden tüm gezegenler bu yöntemle tespit edilemez?
- A) Bütün gezegenlerin kendiliğinden çok parlak olması
- B) Yörünge düzlemi çoğu sistemde gözlem doğrultusuyla uygun hizalanmaz
- C) Gezegenlerin yıldızlarından bağımsız olarak sabit durması
- D) Yıldızların ışığının boşlukta ilerlememesi
- E) Dünya çevresindeki Ay’ın bütün yıldızları örtebilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Geçiş gözlemi için gezegenin yıldız diski önünden geçiyormuş gibi görünmesi gerekir; geometrik olasılık sınırlıdır.
Kozmik mikrodalga arka plan ışınımı hangi kozmoloji çıkarımını en doğrudan destekler?
- A) Samanyolu’nun tek galaksi olduğunu
- B) Güneş’in evrenin merkezinde hareketsiz durduğunu
- C) Evrenin geçmişte çok daha sıcak ve yoğun bir dönemden geçtiğini
- D) Bütün gezegenlerin aynı yaşta olduğunu
- E) Dünya atmosferinde hiç gaz bulunmadığını
Doğru cevap: C
Çözüm: CMB, erken sıcak evrenin soğuyarak mikrodalga bölgesine kaymış kalıntı ışınımıdır.
Başlangıç kütlesi Güneş’ten çok büyük olan bir yıldızın çekirdek çökmesi süpernovası sonrasında hangi kalıntı oluşabilir?
- A) Yalnızca küçük bir asteroit
- B) Mutlaka Dünya benzeri gezegen
- C) Kesinlikle kuyruklu yıldız
- D) Nötron yıldızı veya kara delik
- E) Sadece gezegenimsi bulutsu ve normal ana kol yıldızı
Doğru cevap: D
Çözüm: Büyük kütleli yıldızlarda çekirdek çökmesi sonrası kalıntı kütlesine göre nötron yıldızı veya kara delik oluşabilir.
Ay’ın yörünge düzlemi ekliptikle tam çakışsaydı, bugünküne göre en doğrudan hangi olay daha sık gerçekleşirdi?
- A) Dünya’daki mevsimlerin tamamen kaybolması
- B) Ay’ın dolanımının durması
- C) Güneş’in hidrojen füzyonunun kesilmesi
- D) Ay’ın Dünya’ya olan çekiminin sıfırlanması
- E) Güneş ve Ay tutulmaları
Doğru cevap: E
Çözüm: Tutulmaların her ay olmamasının temel nedeni yaklaşık 5 derecelik yörünge düzlemi eğikliğidir; hizalanma daha sık olurdu.