Dünya’nın iç yapısında hangi katman sıvı hâldedir?
- A) Dış çekirdek
- B) İç çekirdek
- C) Kıtasal kabuk
- D) Litosfer
- E) Üst mantonun tamamı
Doğru cevap: A
Çözüm: Dış çekirdek büyük ölçüde sıvıdır; iç çekirdek ise yüksek basınç nedeniyle katıdır.
Yer kabuğunu ve üst mantonun en üstteki rijit bölümünü birlikte kapsayan katman hangisidir?
- A) Astenosfer
- B) Litosfer
- C) Dış çekirdek
- D) Mezosfer
- E) İyonosfer
Doğru cevap: B
Çözüm: Litosfer mekanik bir katmandır ve kabukla birlikte üst mantonun rijit üst kısmını içerir.
Magmanın yeryüzüne çıkıp hızlı soğumasıyla oluşan yaygın kayaç aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Mermer
- B) Gnays
- C) Bazalt
- D) Kireç taşı
- E) Arduvaz
Doğru cevap: C
Çözüm: Bazalt yüzeysel magmatik kayaçtır; hızlı soğuma genellikle ince kristalli doku oluşturur.
Kireç taşının ısı ve basınç etkisiyle erimeden dönüşmesi sonucunda hangi kayaç oluşur?
- A) Bazalt
- B) Granit
- C) Kumtaşı
- D) Mermer
- E) Obsidiyen
Doğru cevap: D
Çözüm: Kireç taşı metamorfizma geçirerek mermer oluşturabilir.
Levhaların birbirinden uzaklaştığı sınırda en belirgin oluşumlardan biri hangisidir?
- A) Kıta-kıta çarpışma kuşağı
- B) Dalma-batma hendeği
- C) Bindirme fayı kuşağı
- D) Kıtasal çarpışma platosu
- E) Okyanus ortası sırtı
Doğru cevap: E
Çözüm: Iraksak sınırlarda yeni okyanusal kabuk oluşumu ve okyanus ortası sırtları yaygındır.
Bir depremin kırılmasının yer içinde başladığı noktaya ne ad verilir?
- A) Odak (hiposantr)
- B) Merkez üssü (episantr)
- C) Gelgit merkezi
- D) Manyetik kutup
- E) Jeolojik zaman sınırı
Doğru cevap: A
Çözüm: Odak, kırılmanın yer içindeki başlangıç yeridir; merkez üssü bunun yeryüzündeki izdüşümüdür.
Deprem dalgalarından hangisi sıvı dış çekirdekten geçemez?
- A) P (birincil) dalgası
- B) S (ikincil) dalgası
- C) Elektromanyetik dalga
- D) Sesin havadaki boyuna dalgası
- E) Işık dalgası
Doğru cevap: B
Çözüm: Sismik S dalgaları kayma dalgalarıdır ve sıvı ortamda yayılmaz.
Kayaçların bulundukları yerde kimyasal değişime uğraması veya parçalanmasına ne denir?
- A) Birikme
- B) Taşınma
- C) Ayrışma
- D) Çökelme
- E) Kıvrımlanma
Doğru cevap: C
Çözüm: Ayrışma yerinde gerçekleşir; aşınan malzemenin taşınması erozyondur.
Kayaçların çizilmeye karşı direncini sıralamak için kullanılan ölçek hangisidir?
- A) Beaufort ölçeği
- B) Richter büyüklük ölçeği
- C) Saffir–Simpson ölçeği
- D) Mohs sertlik ölçeği
- E) Celsius sıcaklık ölçeği
Doğru cevap: D
Çözüm: Mohs ölçeği minerallerin göreli çizilme sertliğini sıralar.
Bitki ve hayvan fosillerinin genellikle en iyi korunduğu kayaç grubu hangisidir?
- A) Derinlik magmatik kayaçları
- B) Yüzey magmatik kayaçları
- C) Yüksek dereceli metamorfik kayaçlar
- D) Lav akıntısının camlaşmış bölümleri
- E) Tortul kayaçlar
Doğru cevap: E
Çözüm: Tortullaşma süreçleri canlı kalıntılarını örtebilir; erime ve yüksek metamorfizma ise onları çoğunlukla bozar.
Işık yılı aşağıdakilerden hangisinin birimidir?
- A) Uzaklık
- B) Zaman
- C) Sıcaklık
- D) Kütle
- E) Açısal hız
Doğru cevap: A
Çözüm: Işık yılı, ışığın boşlukta bir yılda aldığı yolu belirtir; uzunluk birimidir.
Dünya’da gece ve gündüzün oluşmasının temel nedeni nedir?
- A) Dünya’nın Güneş’e uzaklığının değişmesi
- B) Dünya’nın kendi ekseni çevresinde dönmesi
- C) Ay’ın Dünya çevresinde dolanması
- D) Dünya’nın eksen eğikliğinin yılda değişmesi
- E) Güneş’in Samanyolu çevresindeki hareketi
Doğru cevap: B
Çözüm: Gece ve gündüz, Dünya’nın ekseni etrafındaki dönüşü nedeniyle Güneş’in ufuk üstü ve altı konumlarının değişmesidir.
Dünya’daki mevsimlerin temel nedeni hangisidir?
- A) Güneş’in yazın Dünya’ya çok yaklaşması
- B) Ay’ın evrelerinin değişmesi
- C) Eksen eğikliğiyle birlikte Güneş çevresinde dolanma
- D) Dünya’nın günlük dönüş hızının yıl boyunca değişmesi
- E) Dünya’nın kütlesinin mevsimsel artması
Doğru cevap: C
Çözüm: Eksen eğikliği ve dolanma, gelen ışığın açı ve gündüz süresini mevsimsel değiştirir.
Güneş tutulması hangi Ay evresinde meydana gelebilir?
- A) Dolunay
- B) İlk dördün
- C) Son dördün
- D) Yeni ay
- E) Her evrede eşit olasılıkla
Doğru cevap: D
Çözüm: Güneş tutulmasında Ay Dünya ile Güneş arasındadır; bu hizalanma yeni ay evresinde olabilir.
Ay tutulmasının gerçekleşebileceği evre hangisidir?
- A) Yeni ay
- B) İlk dördün
- C) Hilal
- D) Son dördün
- E) Dolunay
Doğru cevap: E
Çözüm: Ay tutulmasında Dünya, Güneş ile Ay arasına girer; bu geometri dolunayda mümkündür.
Güneş sistemindeki gezegenlerden hangisi karasal gezegen sınıfındadır?
- A) Mars
- B) Jüpiter
- C) Satürn
- D) Uranüs
- E) Neptün
Doğru cevap: A
Çözüm: Merkür, Venüs, Dünya ve Mars kayalık/karasal gezegenlerdir.
Güneş’in enerji üretiminde ana kol dönemindeki başlıca mekanizma hangisidir?
- A) Kömürün yanması
- B) Hidrojen çekirdeklerinin helyuma füzyonu
- C) Uranusun kimyasal oksitlenmesi
- D) Sürtünme ile sürekli ısınma
- E) Güneş ışığının Dünya’dan geri yansıması
Doğru cevap: B
Çözüm: Güneş çekirdeğinde gerçekleşen nükleer füzyon başlıca enerji kaynağıdır.
Güneş sistemini de içine alan galaksinin adı nedir?
- A) Andromeda
- B) Triangulum
- C) Samanyolu
- D) Büyük Macellan Bulutu
- E) Sombrero Galaksisi
Doğru cevap: C
Çözüm: Güneş sistemi Samanyolu Galaksisi içindedir.
Bir gök taşının atmosferde oluşturduğu ışıklı iz için kullanılan terim hangisidir?
- A) Meteorit
- B) Meteoroit
- C) Asteroit kuşağı
- D) Meteor
- E) Kuyruklu yıldız çekirdeği
Doğru cevap: D
Çözüm: Atmosfere girerken parlayarak görülen olaya meteor, yeryüzüne ulaşan parçaya meteorit denir.
Yüzey sıcaklığı açısından genellikle hangi yıldız daha sıcaktır?
- A) Kırmızı yıldız
- B) Turuncu yıldız
- C) Sarı yıldız
- D) Kahverengi cüce
- E) Mavi yıldız
Doğru cevap: E
Çözüm: Sıcak yıldızların görünür renkleri genellikle maviye, daha soğukların renkleri kırmızıya yakındır.