Compton saçılması hangi olaydır?
- A) Mıknatısın kutup değiştirmesi
- B) Fotonun elektronla etkileşerek dalga boyu değiştirmesi
- C) Çekirdeğin alfa yayması
- D) Durgun sıvıda basınç artması
- E) Elektronun yalnız ısı nedeniyle çıkması
Doğru cevap: B
Çözüm: Compton olayı fotonun enerji ve momentum alışverişiyle saçılmasıdır.
Heisenberg belirsizlik ilkesi hangi büyüklüklerin birlikte kesinleştirilmesini sınırlar?
- A) Kütle numarası ve proton sayısı
- B) Elektrik yükü ve parçacık türü
- C) Atom numarası ve element adı
- D) Işık hızı ve Planck sabiti
- E) Konum ve momentum
Doğru cevap: E
Çözüm: ΔxΔp≥ℏ/2 bağıntısı konum-momentum belirsizliklerini bağlar.
Pauli dışarlama ilkesine göre bir uzaysal orbitalde en çok kaç elektron bulunabilir?
Doğru cevap: C
Çözüm: Bir orbitalde iki elektron ancak zıt spin durumlarında bulunabilir.
Özel görelilikte boşluktaki ışık hızı için doğru ifade hangisidir?
- A) Tüm eylemsiz gözlemciler için aynıdır
- B) Gözlemcinin hızına basitçe eklenir
- C) Işığın rengine göre değişir
- D) Sadece durgun gözlemcide c olur
- E) Kütlesiyle orantılıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: Einstein’ın özel görelilik postülatı c’nin eylemsiz sistemlerde değişmezliğidir.
Bir çekirdeğin atom numarası Z neyi gösterir?
- A) Nötron sayısını
- B) Elektronun enerji düzeyini
- C) Yarı ömür sayısını
- D) Proton sayısını
- E) Proton+nötron toplamını
Doğru cevap: D
Çözüm: Z çekirdekteki proton sayısıdır.
Bir çekirdeğin kütle numarası A hangisidir?
- A) Yalnız bağlanma enerjisi
- B) Proton ve nötron sayılarının toplamı
- C) Yalnız proton sayısı
- D) Yalnız elektron sayısı
- E) Nötron sayısından proton sayısı çıkarımı
Doğru cevap: B
Çözüm: A=Z+N toplam nükleon sayısıdır.
İzotop çekirdekler için hangi özellik aynıdır?
- A) Nötron sayısı
- B) Kütle numarası
- C) Çekirdek kütlesi
- D) Radyoaktif yarı ömür
- E) Proton sayısı
Doğru cevap: E
Çözüm: İzotoplarda atom numarası aynı, nötron sayıları farklıdır.
Fotonun dalga boyu iki katına çıktığında momentumu nasıl değişir?
- A) Sıfır olur
- B) Yarıya düşer
- C) İki katına çıkar
- D) Dört katına çıkar
- E) Değişmez
Doğru cevap: B
Çözüm: p=h/λ; λ iki kat olursa p yarıya iner.
Görelilik dışı aynı parçacığın momentumu iki katına çıkarılırsa de Broglie dalga boyu ne olur?
- A) İki katına çıkar
- B) Dört katına çıkar
- C) Değişmez
- D) Negatif olur
- E) Yarıya iner
Doğru cevap: E
Çözüm: λ=h/p olduğundan momentumla ters orantılıdır.
Compton saçılmasında foton dalga boyundaki artış hangi saçılma açısında en büyüktür?
- A) 60°
- B) 90°
- C) 180°
- D) 0°
- E) 30°
Doğru cevap: C
Çözüm: Δλ=(h/mc)(1−cosθ); θ=180° için 1−cosθ=2 maksimumdur.
Hızı 0,6c olan bir sistemin Lorentz çarpanı γ kaçtır?
- A) 1,25
- B) 0,8
- C) 1
- D) 1,5
- E) 2
Doğru cevap: A
Çözüm: γ=1/√(1−0,6²)=1/0,8=1,25.
Lorentz çarpanı γ=1,25 ise öz zamanı 8 s olan olay aralığı laboratuvarda kaç saniye ölçülür?
- A) 8
- B) 12,5
- C) 16
- D) 10
- E) 6,4
Doğru cevap: D
Çözüm: Δt=γΔτ=1,25·8=10 s.
Öz uzunluğu 12 m olan çubuk, hareket doğrultusunda γ=1,25 olan gözlemciye kaç metre görünür?
- A) 15
- B) 9,6
- C) 8
- D) 10
- E) 12
Doğru cevap: B
Çözüm: L=L₀/γ=12/1,25=9,6 m.
Dalga boyu 500 nm olan 10¹⁵ fotonun toplam enerjisi yaklaşık kaç J’dür? hc=1240 eV·nm, 1 eV=1,60×10⁻¹⁹ J.
- A) 2,48×10⁻⁴
- B) 1,60×10⁻³
- C) 3,97×10⁻¹
- D) 3,97×10⁻⁴
- E) 3,97×10⁻⁷
Doğru cevap: D
Çözüm: Bir foton 2,48 eV’dur; 10¹⁵ foton için 2,48·10¹⁵·1,60·10⁻¹⁹≈3,97×10⁻⁴ J.
Görelilik dışı bir elektron durgun hâlden V potansiyel farkıyla hızlandırılıyor. Potansiyel farkı 4V olursa de Broglie dalga boyu nasıl değişir?
- A) Değişmez
- B) İlk değerinin yarısına iner
- C) İlk değerinin dörtte birine iner
- D) İki katına çıkar
- E) Dört katına çıkar
Doğru cevap: B
Çözüm: K=eV=p²/(2m), p∝√V ve λ=h/p∝1/√V.
Dalga boyu 1 nm olan bir elektronun momentum büyüklüğü yaklaşık kaç kg·m/s’dir? h=6,63×10⁻³⁴ J·s.
- A) 6,63×10⁻³⁴
- B) 6,63×10⁻²⁸
- C) 6,63×10⁻¹⁶
- D) 6,63×10⁻⁴³
- E) 6,63×10⁻²⁵
Doğru cevap: E
Çözüm: p=h/λ=6,63×10⁻³⁴/(10⁻⁹)=6,63×10⁻²⁵ kg·m/s.
Bir parçacığın konum belirsizliği 1,0×10⁻¹⁰ m ise momentum belirsizliğinin alt sınırı yaklaşık kaç kg·m/s’dir? ℏ=1,05×10⁻³⁴ J·s.
- A) 1,05×10⁻³⁴
- B) 5,25×10⁻¹⁵
- C) 5,25×10⁻²⁵
- D) 1,05×10⁻²⁴
- E) 2,10×10⁻⁴⁴
Doğru cevap: C
Çözüm: Δp≥ℏ/(2Δx)=1,05×10⁻³⁴/(2×10⁻¹⁰)=5,25×10⁻²⁵.
Hızı 0,8c olan gemide öz zaman 6 s ölçülüyor. Durgun gözlemci aynı iki olay arasını kaç s olarak ölçer?
- A) 10
- B) 3,6
- C) 6
- D) 8
- E) 16,7
Doğru cevap: A
Çözüm: γ=1/√(1−0,64)=5/3; Δt=γΔτ=(5/3)·6=10 s.
Lorentz çarpanının γ=2 olabilmesi için hızın c cinsinden büyüklüğü yaklaşık kaç olmalıdır?
- A) 0,667c
- B) 0,750c
- C) 0,950c
- D) 0,866c
- E) 0,500c
Doğru cevap: D
Çözüm: 2=1/√(1−β²) ⇒ 1−β²=1/4 ⇒ β=√3/2≈0,866.
Öz uzunluğu 15 m olan çubuk 0,8c hızıyla uzunluğu yönünde hareket ediyor. Durgun gözlemci uzunluğu kaç m ölçer?
Doğru cevap: B
Çözüm: γ=5/3; L=L₀/γ=15·3/5=9 m.