Bir örnekte hangi kimyasal türlerin bulunduğunu belirlemeye yönelik analiz türü hangisidir?
- A) Nitel analiz
- B) Nicel analiz
- C) Gravimetrik verim hesabı
- D) Kalibrasyon regresyonu
- E) Belirsizlik bütçesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Nitel analiz türün kimliğini, nicel analiz miktarını araştırır.
Analitik ölçümde doğruluk (accuracy) neyi ifade eder?
- A) Titrantın harcanan hacmini
- B) Cihazın ölçüm hızını
- C) Birim başına ışık gücünü
- D) Sonucun referans değere yakınlığını
- E) Tekrarların birbirine yakınlığını
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğruluk, kabul edilen doğru veya referans değere yakınlıkla ilgilidir.
Aynı numunenin yinelenen ölçümlerinin birbirine yakın olmasına ne ad verilir?
- A) Çözünürlük çarpımı
- B) Kesinlik (precision)
- C) Seçicilik
- D) Doğruluk yanlılığı
- E) Molalite
Doğru cevap: B
Çözüm: Kesinlik, tekrar sonuçlarının saçılmasının küçük olmasıyla ilişkilidir.
Her tartımda gerçek değerden 0,050 g fazla gösteren terazideki hata türü hangisidir?
- A) Yalnız rastgele hata
- B) Duyarlılık artışı
- C) Örnekleme temsil gücü
- D) Hacimsel seyreltme
- E) Sistematik hata
Doğru cevap: E
Çözüm: Sabit yönlü kayma, sistematik yanlılık örneğidir.
Analiz ortamındaki reaktif/cihaz arka plan sinyalini izlemek için hangi örnek kullanılır?
- A) İzotop standardı
- B) Filtre kâğıdı
- C) Kör numune (blank)
- D) Yalnız bilinmeyen numune
- E) Doygun çözelti
Doğru cevap: C
Çözüm: Blank, hedef analit eklenmeden hazırlanan kontrol ile arka planı değerlendirmeye yarar.
Doğrudan tartılarak güvenilir derişimde çözeltisi hazırlanabilen yüksek saflıkta kararlı maddeye ne denir?
- A) Birincil standart
- B) İndikatör
- C) İkincil reaktif
- D) Kör numune
- E) Hareketli faz
Doğru cevap: A
Çözüm: Birincil standart uygun saflık ve kararlılığıyla doğrudan çözelti hazırlama için kullanılabilir.
Belirli son hacimde standart çözelti hazırlamak için en uygun cam malzeme hangisidir?
- A) Saat camı
- B) Beher
- C) Ayırma hunisi
- D) Balonjoje (volumetrik balon)
- E) Erlenmayer
Doğru cevap: D
Çözüm: Balonjoje belirli sıcaklıkta tanımlı son hacme kadar tamamlamak için tasarlanır.
Üç ölçüm sonucu sırasıyla 9,0; 10,0 ve 11,0 birimdir. Aritmetik ortalama kaçtır?
- A) 10,0
- B) 9,0
- C) 9,5
- D) 10,5
- E) 11,0
Doğru cevap: A
Çözüm: x̄=(9+10+11)/3=10,0.
10,0; 12,0 ve 14,0 değerlerinden oluşan örneklemin örnek standart sapması kaçtır?
- A) 1,63
- B) 4,0
- C) 12,0
- D) 2,0
- E) 1,0
Doğru cevap: D
Çözüm: Ortalama 12; kare sapmalar 4+0+4=8; örnek varyansı 8/(3−1)=4, s=2.
Bir ölçüm serisinin ortalaması 20,0 ve standart sapması 1,0 ise bağıl standart sapma yüzde kaçtır?
- A) %50
- B) %5
- C) %1
- D) %10
- E) %20
Doğru cevap: B
Çözüm: RSD=100s/x̄=100·1/20=%5.
0,40 M bir çözeltinin 250 mL’sinde kaç mol çözünen vardır?
- A) 0,010 mol
- B) 0,040 mol
- C) 0,250 mol
- D) 1,000 mol
- E) 0,100 mol
Doğru cevap: E
Çözüm: n=MV=0,40·0,250=0,100 mol.
25,0 mL 2,0 M çözelti suyla 0,50 M’ye seyreltilirse son hacim kaç mL olur?
- A) 50,0 mL
- B) 200 mL
- C) 100 mL
- D) 12,5 mL
- E) 25,0 mL
Doğru cevap: C
Çözüm: M₁V₁=M₂V₂; V₂=2,0·25/0,50=100 mL.
Seyreltik sulu bir çözeltide yoğunluk yaklaşık 1,00 kg/L ise 5 mg/L derişim yaklaşık kaç ppm (mg/kg) olur?
- A) 5 ppm
- B) 0,5 ppm
- C) 1 ppm
- D) 50 ppm
- E) 500 ppm
Doğru cevap: A
Çözüm: Yaklaşık 1 L çözelti 1 kg olduğundan 5 mg/L≈5 mg/kg=5 ppm.
5,0 g çözünen ve 195,0 g çözücüyle hazırlanan çözeltinin kütlece yüzde derişimi kaçtır?
- A) %5,0
- B) %10,0
- C) %25,0
- D) %2,5
- E) %1,0
Doğru cevap: D
Çözüm: Çözeltinin toplam kütlesi 200 g, yüzde=(5/200)·100=%2,5.
Referans değeri 12,0 olan bir örneğin tekrar ölçümleri 9,9; 10,0 ve 10,1 bulunuyor. En doğru değerlendirme hangisidir?
- A) Kesinlik yüksek, doğruluk düşüktür.
- B) Kesinlik ve doğruluk birlikte yüksektir.
- C) Kesinlik düşük, doğruluk yüksektir.
- D) Tekrarlar arasında büyük rastgele hata vardır.
- E) Bu verilerle ölçüm yanlılığı kesinlikle sıfırdır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Ölçümler birbirine çok yakın, ancak referans 12’den yaklaşık 2 birim düşüktür.
Başlangıçta 4,0 mg/L analit içeren örneğe 2,0 mg/L eşdeğer miktarda analit ekleniyor ve yeni sonuç 5,8 mg/L ölçülüyor. Eklenen analit için geri kazanım yüzde kaçtır?
- A) %80
- B) %95
- C) %100
- D) %90
- E) %45
Doğru cevap: D
Çözüm: Geri kazanım=[(5,8−4,0)/2,0]·100=%90.
Bir kalibrasyon grafiğinde sinyal y=0,25c+0,10 bağıntısıyla değişiyor. Bilinmeyenin sinyali 0,85 ise c kaçtır?
- A) 4,0
- B) 3,0
- C) 0,30
- D) 2,0
- E) 3,4
Doğru cevap: B
Çözüm: c=(0,85−0,10)/0,25=3,0.
Örneğin toplam absorbansı 0,65, blank absorbansı 0,15 ölçülüyor. Blank düzeltilmiş duyarlılık 0,20 absorbans/(mg/L) ise analit derişimi kaç mg/L’dir?
- A) 0,5 mg/L
- B) 1,5 mg/L
- C) 3,25 mg/L
- D) 4,0 mg/L
- E) 2,5 mg/L
Doğru cevap: E
Çözüm: Düzeltilmiş A=0,65−0,15=0,50; c=0,50/0,20=2,5 mg/L.
20,0 mL 0,0500 M H₂SO₄, 100,0 mL’ye seyreltiliyor. Bu çözeltinin 25,0 mL’sini tam nötrleştirmek için 0,100 M NaOH’dan kaç mL gerekir?
- A) 20,0 mL
- B) 25,0 mL
- C) 5,00 mL
- D) 2,50 mL
- E) 10,0 mL
Doğru cevap: C
Çözüm: Toplam asit 1,00 mmol, 25/100 alikotta 0,250 mmol asit vardır. 0,500 mmol NaOH gerekir, V=5,00 mL.
0,100 M tek protonlu zayıf asidin dengedeki [H⁺] derişimi yaklaşık 1,00×10⁻³ M ise Ka kaçtır? (Suyun katkısını ihmal edin.)
- A) 1,01×10⁻⁵
- B) 1,00×10⁻³
- C) 1,00×10⁻⁴
- D) 1,00×10⁻⁶
- E) 1,01×10⁻⁷
Doğru cevap: A
Çözüm: Ka=x²/(C−x)=(10⁻³)²/(0,100−0,001)=10⁻⁶/0,099≈1,01×10⁻⁵.