Aynı elementin katyonu, nötr atomuna kıyasla genellikle nasıl bir yarıçapa sahiptir?
- A) Daha küçük
- B) Daha büyük
- C) Kesinlikle eşit
- D) Sonsuz
- E) Proton sayısına bağlı olmaksızın daima iki kat
Doğru cevap: A
Çözüm: Elektron kaybı ve kalan elektronların çekirdekle etkileşimi nedeniyle katyon genellikle küçülür.
Aynı sayıda elektrona sahip izoelektronik iyonlardan hangisinin yarıçapı genel olarak daha küçüktür?
- A) Kütle numarası daha küçük olanın
- B) Proton sayısı daha küçük olanın
- C) İyonlaşma enerjisi ölçülmeyenin
- D) Proton sayısı daha büyük olanın
- E) Nötron sayısı daha büyük olanın
Doğru cevap: D
Çözüm: Aynı elektron sayısında çekirdek yükünün artması elektronları daha güçlü çeker.
Aşağıdakilerden hangisi tipik asidik oksit örneğidir?
- A) K₂O
- B) SO₃
- C) Na₂O
- D) CaO
- E) MgO
Doğru cevap: B
Çözüm: SO₃ ametal oksididir ve suyla sülfürik asit oluşturabilir.
Asitlerle ve uygun güçlü bazlarla tepkime gösterebilen amfoter oksit hangisidir?
- A) Na₂O
- B) CaO
- C) SO₃
- D) K₂O
- E) Al₂O₃
Doğru cevap: E
Çözüm: Al₂O₃ amfoter karakterlidir.
BF₃ molekülünün Lewis asidi olarak davranmasının temel nedeni nedir?
- A) Elektron çifti zorunlu olarak vermesi
- B) Yalnız iyonik örgü oluşturması
- C) Elektron çifti kabul edebilmesi
- D) Proton vermek zorunda olması
- E) Nötron alması
Doğru cevap: C
Çözüm: Bor elektronca eksik merkez olarak uygun donörden elektron çifti kabul edebilir.
1. grup alkali metal sodyumun yaygın iyon yükü hangisidir?
- A) +1
- B) +2
- C) −1
- D) −2
- E) +3
Doğru cevap: A
Çözüm: Na değerlik elektronunu kaybederek Na⁺ oluşturur.
2. grup magnezyumun yaygın katyon yükü hangisidir?
- A) −1
- B) −2
- C) +4
- D) +2
- E) +1
Doğru cevap: D
Çözüm: Mg çoğunlukla iki elektron kaybederek Mg²⁺ olur.
Fe³⁺ iyonunun d elektron sayısı kaçtır?
Doğru cevap: A
Çözüm: Fe grubu 8, oksidasyon basamağı +3 olduğundan d sayısı 8−3=5.
Cu²⁺ iyonunun temel hâl d elektron sayısı kaçtır?
Doğru cevap: D
Çözüm: Cu [Ar]3d¹⁰4s¹; Cu²⁺ oluşurken 4s ve bir 3d elektronu kaybolur: d⁹.
Sc³⁺ iyonunun temel hâl d elektron sayısı kaçtır?
Doğru cevap: B
Çözüm: Sc [Ar]3d¹4s²; Sc³⁺ [Ar] olur, d⁰.
Cr³⁺ iyonunun d elektron sayısı kaçtır?
Doğru cevap: E
Çözüm: Cr [Ar]3d⁵4s¹; üç elektron ayrılınca Cr³⁺ [Ar]3d³ olur.
MnO₄⁻ iyonunda manganezin yükseltgenme basamağı kaçtır?
- A) +6
- B) −1
- C) +7
- D) +2
- E) +4
Doğru cevap: C
Çözüm: x+4(−2)=−1; x=+7.
Cr₂O₇²⁻ iyonunda kromun yükseltgenme basamağı kaçtır?
- A) +6
- B) +2
- C) +3
- D) +4
- E) +7
Doğru cevap: A
Çözüm: 2x+7(−2)=−2; 2x=12 ve x=+6.
[Fe(CN)₆]⁴⁻ kompleksinde Fe’nin oksidasyon basamağı kaçtır?
Doğru cevap: D
Çözüm: Altı CN⁻ toplam −6 yük taşır; x−6=−4 olduğundan Fe=+2.
O²⁻, F⁻, Ne, Na⁺ ve Mg²⁺ türleri izoelektroniktir. En büyük yarıçapa sahip olan hangisidir?
- A) O²⁻
- B) F⁻
- C) Ne
- D) Na⁺
- E) Mg²⁺
Doğru cevap: A
Çözüm: Hepsinde 10 elektron vardır; Z en küçük olan O (8 proton) elektronları en zayıf çeker ve yarıçapı en büyüktür.
Fe atomunun temel hâl düzeni [Ar]3d⁶4s² ise Fe³⁺ iyonunun elektron dizilimi hangisidir?
- A) [Ar]3d⁶4s¹
- B) [Ar]3d⁷
- C) [Ar]3d⁶
- D) [Ar]3d⁵
- E) [Ar]3d³4s²
Doğru cevap: D
Çözüm: Önce 4s üzerindeki iki elektron, sonra 3d’den bir elektron çıkarılır: Fe³⁺ [Ar]3d⁵.
Fajans kuralları açısından LiF ve LiI bileşikleri karşılaştırıldığında hangisinin kovalent karakteri daha yüksek beklenir?
- A) LiI; I⁻ bir proton donörüdür.
- B) LiI; I⁻ daha kolay polarize olur.
- C) LiF; F⁻ daha kolay polarize olur.
- D) İkisi mutlaka tamamen eşit kovalent karakterlidir.
- E) LiF; Li⁺ iyonu LiI içinde bulunmaz.
Doğru cevap: B
Çözüm: Aynı küçük Li⁺ katyonunda daha büyük ve polarize edilebilir I⁻, daha fazla kovalent karaktere yol açabilir.
Benzer iyonlar arası mesafe ve yapı varsayımıyla MgO ve NaCl örgülerinin elektrostatik çekimleri için hangi karşılaştırma daha uygundur?
- A) NaCl daha kuvvetlidir; |z₊z₋| değeri 4’tür.
- B) İkisi de yüksüz moleküler kristaldir.
- C) MgO yalnız hidrojen bağıyla tutulur.
- D) Her ikisinde iyon yükleri sıfırdır.
- E) MgO daha kuvvetlidir; |z₊z₋| değeri 4’tür.
Doğru cevap: E
Çözüm: Mg²⁺ ve O²⁻ için iyon yükleri çarpımının büyüklüğü 4, Na⁺ ve Cl⁻ için 1’dir; diğer faktörler benzerse çekim MgO’da daha büyüktür.
NaCl(s) oluşumu için Born–Haber adımları: Na süblimleşme +108, ½Cl₂ bağ ayırma +121, Na iyonlaşma +496, Cl elektron kazanımı −349 ve gaz iyonlarından örgü oluşumu −787 kJ/mol. Oluşum entalpisi kaç kJ/mol olur?
- A) −787 kJ/mol
- B) +136 kJ/mol
- C) −411 kJ/mol
- D) −136 kJ/mol
- E) +411 kJ/mol
Doğru cevap: C
Çözüm: Hess toplamı 108+121+496−349−787=−411 kJ/mol.
HSAB yaklaşımında sert asit Al³⁺ için aşağıdaki bazlardan hangisi göreli olarak daha uygun sert eşleşme örneğidir?
- A) F⁻
- B) I⁻
- C) S²⁻
- D) PPh₃
- E) R₂S
Doğru cevap: A
Çözüm: Al³⁺ sert asit, F⁻ sert baz örneğidir. Bu tercih çözünürlük ve çözücü etkilerini tek başına belirlemez.