SiO₂ katısının yaygın yapısına en uygun açıklama hangisidir?
- A) Tek atomlu asal gaz kristali
- B) Üç boyutlu kovalent ağ
- C) Ayrı doğrusal SiO₂ moleküllerinden oluşan ideal gaz
- D) Yalnız metal atom örgüsü
- E) Katı hâlde ayrışmış serbest iyon gazı
Doğru cevap: B
Çözüm: SiO₂ birçok kristal formunda üç boyutlu kovalent ağ yapısı gösterir.
Fe²⁺ iyonunun temel hâl d elektron sayısı kaçtır?
Doğru cevap: E
Çözüm: Fe [Ar]3d⁶4s², Fe²⁺ [Ar]3d⁶; d elektron sayısı 6.
Koordinasyon bileşiğinde NH₃ ligandının formel yükü kaçtır?
Doğru cevap: C
Çözüm: Amin (ammine) ligandı NH₃ nötrdür.
Kompleksleşmede Cl⁻ ligandının formel yükü kaçtır?
Doğru cevap: A
Çözüm: Klorido ligandı Cl⁻ bir negatif yük taşır.
Etilendiamin (en) ligandı çoğunlukla kaç dişlidir?
- A) Üç dişli
- B) Dört dişli
- C) Altı dişli
- D) İki dişli
- E) Tek dişli
Doğru cevap: D
Çözüm: en iki N donör atomuyla metale bağlanır.
[Co(NH₃)₆]³⁺ kompleksinin koordinasyon sayısı kaçtır?
Doğru cevap: B
Çözüm: Altı adet tek dişli NH₃ ligandı merkez Co’ya altı donör atom bağlar.
[Cu(en)₂]²⁺ kompleksinde en ligandı iki dişli ise koordinasyon sayısı kaçtır?
Doğru cevap: E
Çözüm: İki en ligandı × iki N donörü =4 donör atomu.
[Co(NH₃)₅Cl]²⁺ iyonunda Co’nun yükseltgenme basamağı kaçtır?
- A) +5
- B) +3
- C) +1
- D) +2
- E) +4
Doğru cevap: B
Çözüm: NH₃ yüksüz ve Cl−1’dir; x−1=+2 olduğundan Co+3.
[Ni(CN)₄]²⁻ iyonunda merkez Ni’nin d elektron sayısı kaçtır?
Doğru cevap: E
Çözüm: Ni +2 basamaktadır: x−4=−2, x=+2. Ni grup 10 olduğundan d⁸.
[Cu(NH₃)₄]²⁺ kompleksinde NH₃ tek dişli olduğuna göre koordinasyon sayısı kaçtır?
Doğru cevap: C
Çözüm: Dört NH₃ dört donör atomla bağlanır.
[Co(en)₃]³⁺ kompleksinde en iki dişli ise koordinasyon sayısı kaçtır?
Doğru cevap: A
Çözüm: Üç en ligandının her biri iki N donörü taşır; 3×2=6.
Kare düzlem [Pt(NH₃)₂Cl₂] kompleksinde hangi geometrik izomeri beklenir?
- A) Yalnız zincir izomerliği
- B) Yalnız iyonlaşma izomerliği
- C) Geometrik izomeri mümkün değildir.
- D) Cis–trans
- E) Yalnız fac–mer
Doğru cevap: D
Çözüm: Kare düzlem MA₂B₂ düzeninde eş türlerin bitişik veya karşıt yerleşimi cis/trans verir.
Oktahedral d³ kompleksinde kristal alan kararlılık enerjisi (yalnız orbital ayrılma katkısı) kaç Δ₀’dır?
- A) −2,4Δ₀
- B) −1,2Δ₀
- C) −0,4Δ₀
- D) 0
- E) +0,6Δ₀
Doğru cevap: B
Çözüm: t₂g³e_g⁰ için 3×(−0,4Δ₀)=−1,2Δ₀.
[Fe(CN)₆]³⁻ kompleksinde metalin yükseltgenme basamağı ve d elektron sayısı sırasıyla nedir?
- A) Fe(III), d³
- B) Fe(VI), d²
- C) Fe(I), d⁷
- D) Fe(III), d⁵
- E) Fe(II), d⁶
Doğru cevap: D
Çözüm: Altı CN⁻ toplam −6 yük taşır; x−6=−3→x=+3. Fe grup 8 olduğundan d⁵.
[Co(NH₃)₄Cl₂]⁺ kompleksinde Co oksidasyon basamağı ve koordinasyon sayısı nedir?
- A) +4 ve 2
- B) +3 ve 6
- C) +1 ve 6
- D) +2 ve 4
- E) +3 ve 4
Doğru cevap: B
Çözüm: Dört NH₃ nötr, iki Cl⁻ toplam −2; x−2=+1→Co+3. Altı tek dişli donör koordinasyon sayısını 6 yapar.
Kare düzlem [PtCl₄]²⁻ kompleksi için merkez Pt’nin oksidasyon basamağı ve d elektron sayısı nedir?
- A) 0 ve d¹⁰
- B) +4 ve d⁶
- C) +2 ve d⁶
- D) −2 ve d¹²
- E) +2 ve d⁸
Doğru cevap: E
Çözüm: Dört Cl⁻ −4, kompleks −2: Pt=+2. Pt grup 10, d⁸.
[Cr(en)₂Cl₂]⁺ kompleksinde en iki dişli olduğuna göre Cr’nin yükseltgenme basamağı ve koordinasyon sayısı nedir?
- A) +3 ve 4
- B) +4 ve 2
- C) +3 ve 6
- D) +1 ve 4
- E) +2 ve 6
Doğru cevap: C
Çözüm: en nötr, iki Cl⁻ toplam −2; Cr+3. İki en dört N donörü, iki Cl⁻ iki donör; toplam 6.
Oktahedral yüksek spin d⁶ kompleksinde kristal alan yerleşimi ve eşleşmemiş elektron sayısı hangisidir?
- A) t₂g⁴e_g²; 4 eşleşmemiş
- B) t₂g⁶e_g⁰; 0 eşleşmemiş
- C) t₂g³e_g³; 6 eşleşmemiş
- D) t₂g⁵e_g¹; 2 eşleşmemiş
- E) t₂g²e_g⁴; 0 eşleşmemiş
Doğru cevap: A
Çözüm: Zayıf alanlı d⁶, eşleşmeden önce üst e_g orbitallerini doldurur: t₂g⁴e_g² ve dört eşleşmemiş elektron.
Oktahedral düşük spin d⁶ kompleksinin yerleşimi ve manyetik niteliği hangisidir?
- A) t₂g³e_g³; paramanyetik
- B) t₂g⁵e_g¹; diamanyetik
- C) t₂g²e_g⁴; paramanyetik
- D) t₂g⁶e_g⁰; diamanyetik
- E) t₂g⁴e_g²; paramanyetik
Doğru cevap: D
Çözüm: Güçlü alanda alt t₂g tamamen doludur, eşleşmemiş elektron yoktur.
Oktahedral yüksek spin d⁴ kompleksinin yalnız kristal alan orbital katkısı olarak CFSE değeri nedir?
- A) +0,6Δ₀
- B) −0,6Δ₀
- C) −1,6Δ₀
- D) −1,2Δ₀
- E) 0
Doğru cevap: B
Çözüm: Yüksek spin d⁴: t₂g³e_g¹ → 3(−0,4Δ₀)+1(+0,6Δ₀)=−0,6Δ₀.