O²⁻, F⁻, Ne, Na⁺ ve Mg²⁺ türleri izoelektroniktir. En büyük yarıçapa sahip olan hangisidir?
- A) O²⁻
- B) F⁻
- C) Ne
- D) Na⁺
- E) Mg²⁺
Doğru cevap: A
Çözüm: Hepsinde 10 elektron vardır; Z en küçük olan O (8 proton) elektronları en zayıf çeker ve yarıçapı en büyüktür.
Fe atomunun temel hâl düzeni [Ar]3d⁶4s² ise Fe³⁺ iyonunun elektron dizilimi hangisidir?
- A) [Ar]3d⁶4s¹
- B) [Ar]3d⁷
- C) [Ar]3d⁶
- D) [Ar]3d⁵
- E) [Ar]3d³4s²
Doğru cevap: D
Çözüm: Önce 4s üzerindeki iki elektron, sonra 3d’den bir elektron çıkarılır: Fe³⁺ [Ar]3d⁵.
Fajans kuralları açısından LiF ve LiI bileşikleri karşılaştırıldığında hangisinin kovalent karakteri daha yüksek beklenir?
- A) LiI; I⁻ bir proton donörüdür.
- B) LiI; I⁻ daha kolay polarize olur.
- C) LiF; F⁻ daha kolay polarize olur.
- D) İkisi mutlaka tamamen eşit kovalent karakterlidir.
- E) LiF; Li⁺ iyonu LiI içinde bulunmaz.
Doğru cevap: B
Çözüm: Aynı küçük Li⁺ katyonunda daha büyük ve polarize edilebilir I⁻, daha fazla kovalent karaktere yol açabilir.
Benzer iyonlar arası mesafe ve yapı varsayımıyla MgO ve NaCl örgülerinin elektrostatik çekimleri için hangi karşılaştırma daha uygundur?
- A) NaCl daha kuvvetlidir; |z₊z₋| değeri 4’tür.
- B) İkisi de yüksüz moleküler kristaldir.
- C) MgO yalnız hidrojen bağıyla tutulur.
- D) Her ikisinde iyon yükleri sıfırdır.
- E) MgO daha kuvvetlidir; |z₊z₋| değeri 4’tür.
Doğru cevap: E
Çözüm: Mg²⁺ ve O²⁻ için iyon yükleri çarpımının büyüklüğü 4, Na⁺ ve Cl⁻ için 1’dir; diğer faktörler benzerse çekim MgO’da daha büyüktür.
NaCl(s) oluşumu için Born–Haber adımları: Na süblimleşme +108, ½Cl₂ bağ ayırma +121, Na iyonlaşma +496, Cl elektron kazanımı −349 ve gaz iyonlarından örgü oluşumu −787 kJ/mol. Oluşum entalpisi kaç kJ/mol olur?
- A) −787 kJ/mol
- B) +136 kJ/mol
- C) −411 kJ/mol
- D) −136 kJ/mol
- E) +411 kJ/mol
Doğru cevap: C
Çözüm: Hess toplamı 108+121+496−349−787=−411 kJ/mol.
HSAB yaklaşımında sert asit Al³⁺ için aşağıdaki bazlardan hangisi göreli olarak daha uygun sert eşleşme örneğidir?
- A) F⁻
- B) I⁻
- C) S²⁻
- D) PPh₃
- E) R₂S
Doğru cevap: A
Çözüm: Al³⁺ sert asit, F⁻ sert baz örneğidir. Bu tercih çözünürlük ve çözücü etkilerini tek başına belirlemez.
[Fe(CN)₆]³⁻ kompleksinde metalin yükseltgenme basamağı ve d elektron sayısı sırasıyla nedir?
- A) Fe(III), d³
- B) Fe(VI), d²
- C) Fe(I), d⁷
- D) Fe(III), d⁵
- E) Fe(II), d⁶
Doğru cevap: D
Çözüm: Altı CN⁻ toplam −6 yük taşır; x−6=−3→x=+3. Fe grup 8 olduğundan d⁵.
[Co(NH₃)₄Cl₂]⁺ kompleksinde Co oksidasyon basamağı ve koordinasyon sayısı nedir?
- A) +4 ve 2
- B) +3 ve 6
- C) +1 ve 6
- D) +2 ve 4
- E) +3 ve 4
Doğru cevap: B
Çözüm: Dört NH₃ nötr, iki Cl⁻ toplam −2; x−2=+1→Co+3. Altı tek dişli donör koordinasyon sayısını 6 yapar.
Kare düzlem [PtCl₄]²⁻ kompleksi için merkez Pt’nin oksidasyon basamağı ve d elektron sayısı nedir?
- A) 0 ve d¹⁰
- B) +4 ve d⁶
- C) +2 ve d⁶
- D) −2 ve d¹²
- E) +2 ve d⁸
Doğru cevap: E
Çözüm: Dört Cl⁻ −4, kompleks −2: Pt=+2. Pt grup 10, d⁸.
[Cr(en)₂Cl₂]⁺ kompleksinde en iki dişli olduğuna göre Cr’nin yükseltgenme basamağı ve koordinasyon sayısı nedir?
- A) +3 ve 4
- B) +4 ve 2
- C) +3 ve 6
- D) +1 ve 4
- E) +2 ve 6
Doğru cevap: C
Çözüm: en nötr, iki Cl⁻ toplam −2; Cr+3. İki en dört N donörü, iki Cl⁻ iki donör; toplam 6.
Oktahedral yüksek spin d⁶ kompleksinde kristal alan yerleşimi ve eşleşmemiş elektron sayısı hangisidir?
- A) t₂g⁴e_g²; 4 eşleşmemiş
- B) t₂g⁶e_g⁰; 0 eşleşmemiş
- C) t₂g³e_g³; 6 eşleşmemiş
- D) t₂g⁵e_g¹; 2 eşleşmemiş
- E) t₂g²e_g⁴; 0 eşleşmemiş
Doğru cevap: A
Çözüm: Zayıf alanlı d⁶, eşleşmeden önce üst e_g orbitallerini doldurur: t₂g⁴e_g² ve dört eşleşmemiş elektron.
Oktahedral düşük spin d⁶ kompleksinin yerleşimi ve manyetik niteliği hangisidir?
- A) t₂g³e_g³; paramanyetik
- B) t₂g⁵e_g¹; diamanyetik
- C) t₂g²e_g⁴; paramanyetik
- D) t₂g⁶e_g⁰; diamanyetik
- E) t₂g⁴e_g²; paramanyetik
Doğru cevap: D
Çözüm: Güçlü alanda alt t₂g tamamen doludur, eşleşmemiş elektron yoktur.
Oktahedral yüksek spin d⁴ kompleksinin yalnız kristal alan orbital katkısı olarak CFSE değeri nedir?
- A) +0,6Δ₀
- B) −0,6Δ₀
- C) −1,6Δ₀
- D) −1,2Δ₀
- E) 0
Doğru cevap: B
Çözüm: Yüksek spin d⁴: t₂g³e_g¹ → 3(−0,4Δ₀)+1(+0,6Δ₀)=−0,6Δ₀.
Oktahedral düşük spin d⁴ kompleksinin yalnız kristal alan orbital katkısı olarak CFSE değeri nedir?
- A) −0,6Δ₀
- B) −0,4Δ₀
- C) 0
- D) +1,6Δ₀
- E) −1,6Δ₀
Doğru cevap: E
Çözüm: Düşük spin d⁴: t₂g⁴e_g⁰ → 4(−0,4Δ₀)=−1,6Δ₀; eşleşme enerjisi ayrı değerlendirilir.
Oktahedral yüksek spin d⁶ kompleksinin (t₂g⁴e_g²) yalnız kristal alan orbital katkısı CFSE kaçtır?
- A) −2,4Δ₀
- B) +0,4Δ₀
- C) −0,4Δ₀
- D) 0
- E) −1,2Δ₀
Doğru cevap: C
Çözüm: 4(−0,4Δ₀)+2(+0,6Δ₀)=−1,6Δ₀+1,2Δ₀=−0,4Δ₀.
Dört eşleşmemiş elektronu bulunan bir iyonun spin-only manyetik momenti yaklaşık kaç BM olur?
- A) 4,90 BM
- B) 1,73 BM
- C) 2,83 BM
- D) 3,87 BM
- E) 5,92 BM
Doğru cevap: A
Çözüm: μ≈√[n(n+2)]=√[4·6]=√24≈4,90 BM.
Yüzey merkezli kübik (FCC) ideal eş küre modelinde atom yarıçapı r=0,125 nm ise küp kenarı a yaklaşık kaç nm’dir?
- A) 0,250 nm
- B) 0,500 nm
- C) 0,707 nm
- D) 0,354 nm
- E) 0,125 nm
Doğru cevap: D
Çözüm: FCC yüzey köşegeni boyunca dört yarıçap vardır: a√2=4r; a=2√2r≈0,354 nm.
FCC yapılı bir metalin mol kütlesi 64 g/mol, hücre kenarı 4,0×10⁻⁸ cm ve NA=6,0×10²³ mol⁻¹ ise ideal yoğunluğu yaklaşık kaç g/cm³ olur?
- A) 13,3 g/cm³
- B) 6,67 g/cm³
- C) 3,33 g/cm³
- D) 4,00 g/cm³
- E) 8,00 g/cm³
Doğru cevap: B
Çözüm: FCC hücrede 4 atom vardır; ρ=4M/(NAa³)=256/[6×10²³·(4×10⁻⁸)³]≈6,67 g/cm³.
Oktahedral MA₃B₃ tipinde aynı tür üç ligandın bir yüzün köşelerinde veya bir meridyen düzleminde bulunmasına göre hangi izomeri görülür?
- A) Yalnız cis–trans
- B) Yalnız bağlanma izomerliği
- C) Yalnız iyonlaşma izomerliği
- D) Yalnız zincir izomerliği
- E) fac–mer
Doğru cevap: E
Çözüm: MA₃B₃ oktahedral komplekslerinde facial ve meridional geometrik izomerler mümkündür.
NO₂⁻ ligandının bir komplekste N atomundan, diğerinde O atomundan bağlanması hangi izomeri türüdür?
- A) Sadece cis–trans izomeri
- B) İyonlaşma izomerliği
- C) Bağlanma izomerliği
- D) Konformasyon izomerliği
- E) Optik izomeri
Doğru cevap: C
Çözüm: Ambidentat nitrit ligandının farklı donör atomlarla bağlanması nitro/nitrito bağlanma izomerliğidir.