Beş yaşındaki çocuk toplama zamanı yaklaşırken kulaklarını kapatıp masadan uzaklaşıyor; öğretmen etkinliği erteleyince davranış azalıyor. Öncelikle hangi hipotez ve destek birlikte uygundur?
- A) Kaçınma işlevi olabilir; geçişi görselleştirip uygun mola istemeyi öğretmek
- B) Davranış kesin inatçılıktır; daha uzun ceza vermek
- C) Bu tek gözlem otizm tanısını doğrular; çocuğu ayırmak
- D) Çocuğun ailesine tek başına ilaç başlatmasını söylemek
- E) Davranışın öncülünü izlemeden her günü aynı şekilde sürdürmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Etkinliğin ertelenmesi kaçınma işlevi hipotezini destekler; öncül düzenleme ve alternatif iletişim denenebilir.
Bir çocuk okulda arkadaşlarıyla konuşmuyor ancak evde rahat konuştuğu bildiriliyor. Öğretmenin izlemesi gereken en uygun ilk süreç hangisidir?
- A) Tek gözlemle seçici konuşmazlık tanısı koymak
- B) Ortamlara özgü gözlem yapıp aile ve uzmanla değerlendirme için iş birliği kurmak
- C) Konuşması için tüm sınıf önünde zorlamak
- D) Evde konuştuğunu yalan kabul etmek
- E) Sözel olmayan tüm katılımı reddetmek
Doğru cevap: B
Çözüm: Durum çeşitli nedenlerle ilişkili olabilir; öğretmen tanı koymaz, çok bağlamlı gözlem ve destek sağlar.
Sınıfta üç yaşındaki çocuğun iletişim kurmaması yalnızca Türkçe etkinliklerde görülüyor; evde farklı dil konuşuyor. Hangi veri özellikle ayırıcıdır?
- A) Sadece Türkçe kelime sayısı
- B) Çocuğun ayakkabı numarası
- C) Ev dilindeki iletişim, fırsatlar ve iki bağlamdaki işlevsellik
- D) Öğretmenin ilk izlenimi
- E) Diğer çocukların okul başarı sırası
Doğru cevap: C
Çözüm: Çok dilliliğin etkisini gelişimsel güçlükten ayırmak için tüm dil bağlamlarını değerlendirmek gerekir.
Bir çocuk etkinlikte gürültüden rahatsız oluyor; öğretmen ona kulak koruyucu veriyor ama tüm grup oyunundan uzak tutuyor. En önemli sorun nedir?
- A) Çocuğa materyal sunulması
- B) Ortamın güvenli hâle getirilmesi
- C) Ailenin gözlemini dinlemek
- D) Duyusal destek sağlanırken anlamlı akran katılımının engellenmesi
- E) Öğretmenin görsel işaret kullanması
Doğru cevap: D
Çözüm: Uygun uyarlama katılımı artırmalıdır; çocuğu sürekli ortak etkinlikten çıkarmak kapsayıcılığı azaltır.
Sınıftaki çocuk tekrar eden geçiş krizleri yaşıyor; ABC kayıtlarında en sık krizler haber verilmeyen ani geçişlerde. En savunulabilir ilk müdahale hangisidir?
- A) İstisnasız bütün krizleri kasıtlı saymak
- B) Sınıf içinde çocuğa tanı koymak
- C) Geçiş sayısını artırıp sonucu ölçmemek
- D) Aileyle hiçbir bilgi paylaşmamak
- E) Önceden görsel/sözel uyarı ve geçiş rutini oluşturup sıklığı yeniden izlemek
Doğru cevap: E
Çözüm: Veri, davranışın öncülünü işaret eder; çevre düzenlemesinin etkisi yeniden gözlemle değerlendirilir.
Bir çocuk yetişkin ilgisini artıran bağırma davranışı yerine 'yardım eder misin?' diyebiliyor. Hangi destek davranış işleviyle en doğrudan uyumludur?
- A) Yardım istemeyi erişilebilir ve etkili hâle getirerek bu iletişimi güçlendirmek
- B) Tüm yardım taleplerini görmezden gelmek
- C) Çocuğun konuşmasını yasaklamak
- D) Tüm etkinlikleri çocuk için durdurmak
- E) Bağırmayı arkadaşlara örnek olarak göstermek
Doğru cevap: A
Çözüm: Davranışın işlevi yardım/ilgiye erişimse işlevsel alternatif iletişim daha uygundur.
Çocuk matematik oyununu anlıyor ama motor güçlük nedeniyle küçük pulları tutamıyor. En iyi öğretim kararı hangisidir?
- A) Çocuğun yerine tüm soruları öğretmenin yanıtlaması
- B) Aynı hedefte daha büyük/dokunsal materyal ve alternatif yanıt yolu sağlamak
- C) Çocuğu başka sınıfa göndermek
- D) Oyun sırasında ona hiç sıra vermemek
- E) Çocuğun hedefini otomatik olarak düşürmek
Doğru cevap: B
Çözüm: Katılım engeli motor erişimdedir; hedefi koruyup materyal ve yanıt biçimini uyarlamak uygundur.
Bir çocuk için bireysel destek hedefi 'sosyal becerileri gelişecek' olarak yazılmış. Hangi ifade ilerlemeyi daha iyi izletir?
- A) 'Hiç sorun yaşamayacak.'
- B) 'Hemen herkesle arkadaş olacak.'
- C) 'İki haftada yapılandırılmış oyunda sözel veya kartla üç kez sıra isteyecek.'
- D) 'Sınıfın en başarılısı olacak.'
- E) 'Her zaman iyi davranacak.'
Doğru cevap: C
Çözüm: Ölçülebilir gözlenebilir davranış, zaman ve bağlam ilerlemenin izlenmesini sağlar.
Bir öğretmen 'her çocuk aynı biçimde sesli yanıt vermeli' kuralını kaldırıp görsel, jest ve sözel yanıt sunuyor. Değişimin esas bileşeni hangisidir?
- A) Çocukların gelişim farklılıklarını yok sayma
- B) Yalnız tek materyalle çalışma
- C) Sınıfta iletişim fırsatlarını kaldırma
- D) İfade ve eylem yollarında çeşitlilik
- E) Amaçların iptali
Doğru cevap: D
Çözüm: UDL'nin ifade yollarını çeşitlendirme ilkesi aynı hedefe farklı erişim sağlar.
Akran grubunda konuşma güçlüğü olan çocuk ortak oyunda yalnız gözlemci kalıyor. Öğretmen hangi iki adımı birlikte kullanmalıdır?
- A) Bütün soruları öğretmenin yanıtlaması ve oyunu bitirmek
- B) Çocuğa taklit ettirerek zorla konuşturmak ve utandırmak
- C) Çocuğu sınıfta bulundurup hiçbir uyarlama yapmamak
- D) Çocuğu uzun süre ayrı masada bırakmak ve akranları bilgilendirmemek
- E) İletişim kartı sağlamak ve karşılıklı oyun rolleri oluşturmak
Doğru cevap: E
Çözüm: İletişim desteği ile karşılıklı roller birlikte anlamlı katılımı artırır.
Bir çocuk farklı alanlarda gelişimsel güçlük gösterebilir. Öğretmenin 'kesin gelişimsel bozukluk var' demek yerine hangi kanıta ihtiyacı vardır?
- A) Farklı zaman/ortamlardan nesnel kayıt ve uzman değerlendirmesi
- B) Öğretmenin sezgisi
- C) Gruptaki çoğunluğun oylaması
- D) Sadece tek teneffüsteki gözlem
- E) Çocukların kulaktan dolma yorumları
Doğru cevap: A
Çözüm: Çok kaynaklı gözlem destek gereksinimini anlamaya yardımcıdır; tanı uzman değerlendirmesini gerektirir.
Ailesi çocuğunun iki dilli olduğundan dolayı 'Türkçeye geçmesi için ev dilini tamamen yasaklayalım' diyor. En uygun öğretmen yanıtı hangisidir?
- A) Türkçe sözcük sayısını tek başına tanı kabul etmek
- B) Ev dili gelişimini destekleyip Türkçe öğrenme fırsatlarını artırmayı konuşmak
- C) Okuldaki tüm iletişim etkinliklerini kaldırmak
- D) Ev dilini kayıtsız şartsız yasaklatmak
- E) Çocuğun aile ilişkisini koparmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Ev dilini desteklemek kimlik ve iletişim açısından önemlidir; iki dillilik tek başına bozukluk değildir.
Bir sınıfta alerjisi olan çocuk için güvenli yiyecek listesi vardır. Etkinlikte başka aile ev yapımı yiyecek getiriyor. En uygun karar hangisidir?
- A) Çocuğun alerji dosyasını tüm sınıfa okumak
- B) Öğretmenin rastgele ilaçla önlem alması
- C) İçeriği ve çapraz temas riskini bireysel planla doğrulamadan çocuğa sunmamak
- D) Çocuğa küçük miktarda denetimsiz tattırmak
- E) Başka velinin sözüyle planı geçersiz saymak
Doğru cevap: C
Çözüm: İçerik ve çapraz temas kontrolü yapılmadan alerjili çocuğa yiyecek verilmemelidir.
Okul bahçesinde ciddi düşmeden sonra çocuk boynunun ağrıdığını ve hareket etmek istemediğini söylüyor. İlk yaklaşım hangisidir?
- A) Ağrı geçene dek çocuğu yalnız bırakmak
- B) Arkadaşlarına olayı videoya aldırmak
- C) Çocuğu hızla ayağa kaldırıp koşturmak
- D) Olay yeri güvenliğini sağlayıp çocuğu gereksiz hareket ettirmeden 112 ve okulun acil planını işletmek
- E) Boynunu zorla hareket ettirip test etmek
Doğru cevap: D
Çözüm: Olası baş-boyun travmasında gereksiz hareketten kaçınılır ve acil yardım istenir.
Bir çocukta hızlı gelişen nefes darlığı ve yaygın alerjik belirti görüldü. Bir personel 'bir süre izleyelim' diyor. Hangi karar en doğrudur?
- A) Çocuğa bilinmeyen ilaç vermek
- B) Önce bütün velilere çocuğun bilgilerini açıklamak
- C) Belirtiler geçene kadar hiçbir işlem yapmamak
- D) Çocuğu tek başına eve göndermek
- E) Gecikmeden 112'yi arayıp bireysel acil planı eğitimli yetkili personelle uygulamak
Doğru cevap: E
Çözüm: Solunum güçlüğü ağır alerjik reaksiyon şüphesinde acil durumdur; profesyonel yardım geciktirilmez.
Bir çocuk okul çalışanının kendisini korkuttuğunu söylüyor. Öğretmen hangi yaklaşımı önceliklendirmelidir?
- A) Güvenliği sağlayıp çocuğu tekrar tekrar sorgulamadan uygun çocuk koruma bildirim sürecini işletmek
- B) Çocuğun sözlerini koşulsuz yok saymak
- C) İfadeyi sınıfta tartışmaya açmak
- D) Çocuğa ayrıntıları tekrar tekrar anlattırmak
- E) Durumu kanıtlamak için tek başına soruşturma yürütmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Güvenlik ve ilgili bildirim kanalları esastır; yoğun sorgulama ve ifşa çocuğu zorlayabilir.
Bir veli başka öğrencinin tanı bilgilerini 'çocuğumun güvenliği için' görmek istiyor. Öğretmenin en uygun yanıtı hangisidir?
- A) İstenen bilgiyi sosyal medyada yayımlamak
- B) Öğrenci mahremiyetini koruyup genel sınıf güvenlik önlemlerini kişisel bilgi vermeden açıklamak
- C) Tanı dosyasını paylaşmak
- D) Veli grubuna tıbbi raporu göndermek
- E) Çocuğun adını duyurmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Güvenlik önlemleri konuşulabilir; başka çocuğun sağlık/tanı bilgisi açıklanmaz.
Bulaşıcı hastalık şüphesi bulunan çocuk için aile bilgilendirildi. Diğer veliler 'kim hastalandı' diye soruyor. En uygun iletişim hangisidir?
- A) Bütün sağlık tedbirlerini iptal etmek
- B) Çocuğun adını ve belirtilerini mesaj grubunda paylaşmak
- C) Kurum protokolüne uygun genel sağlık bilgilendirmesi yapıp kişisel sağlık bilgisini korumak
- D) Aileyi toplum önünde suçlamak
- E) Çocuğun fotoğrafını göndermek
Doğru cevap: C
Çözüm: Toplumsal sağlık önlemleri ve kişisel veri gizliliği birlikte gözetilir.
Çocukta tekrarlayan kendine zarar verici davranış görülüyor. En uygun mesleki süreç hangisidir?
- A) Belirtileri okulda saklayıp aileye bildirmemek
- B) Davranışı tümüyle görmezden gelmek
- C) Çocuğu yalnız ve kilitli odada tutmak
- D) Önce acil güvenliği sağlayıp nesnel kayıt ve aile-uzman iş birliğiyle destek planlamak
- E) Tanıyı yalnız öğretmenin koyması
Doğru cevap: D
Çözüm: Kendine zarar verme riskinde güvenlik önceliklidir; ardından çok disiplinli işlevsel değerlendirme gerekir.
Bir sınıfta fiziksel engeli olan çocuk için basamakla ulaşılan sanat merkezine erişim yok. Hangi seçenek kapsayıcı eğitimin hedefiyle en iyi örtüşür?
- A) Tüm akranları faaliyet dışına çıkarmak
- B) Çocuğa sürekli izleyici rolü vermek
- C) Sanat çalışmalarını çocuğa tamamen yasaklamak
- D) Çocuğu bütün gün ayrı bir masada çalıştırmak
- E) Erişilebilir geçiş ve uyarlanmış materyal düzenleyip akranlarıyla aynı projeye katılmasını sağlamak
Doğru cevap: E
Çözüm: Erişilebilirlik ve ortak etkinliğe anlamlı katılım birlikte sağlanmalıdır.