Bir öğretmen çocuklara serbest blok oyunu sunuyor; çocuklar köprü kurarken 'Bu köprü neden yıkıldı?' diye sorup düşünmelerine yardım ediyor. Bu uygulama hangi yaklaşımı temsil eder?
- A) Çocuk etkinliğini koruyan rehberli oyun
- B) Çocuğun tüm kararlarını yetişkine devreden öğretim
- C) Yalnız ezber temelli konu aktarımı
- D) Hiç etkileşim olmayan zorunlu sessizlik
- E) Sadece not veren sınav yöntemi
Doğru cevap: A
Çözüm: Rehberli oyunda yetişkin öğrenme amacına yönelik soru ve ipucu sunarken çocuğun etkinliği sürer.
Bir kurumda öğretmen sayısı yeterli ama yetişkinler çocukların konuşmalarına yanıt vermiyor. Bu durumda hangi sonuç doğrudur?
- A) Personel oranı iyi olduğundan bütün kalite alanları zorunlu olarak iyidir.
- B) Yapısal koşullar olumlu olsa da süreç kalitesi yetersiz olabilir.
- C) Süreç kalitesi yalnız bina yaşıyla belirlenir.
- D) Çocukların konuşması kaliteyle ilgili değildir.
- E) Yapısal kalite ölçülemediği için hiçbir yorum yapılamaz.
Doğru cevap: B
Çözüm: Sınıfın personel oranı yapısal; duyarlı yetişkin-çocuk etkileşimi süreç kalitesiyle ilgilidir.
Öğretmen 'Erken çocukluk doğumdan yaklaşık sekiz yaşa uzanabilen bir kavramdır' diyor. Bu ifade nasıl değerlendirilmelidir?
- A) Bu ifade her ülkede bütün kurumların sekiz yaşa kadar çocuk aldığı anlamına gelir.
- B) Erken çocukluk yalnız altı yaşla başlar.
- C) Uluslararası erken çocukluk kapsamı, okul öncesi kurumun hizmet yaşından daha geniş olabilir.
- D) Kurumların yaş düzenlemeleri dünyada tamamen aynıdır.
- E) İlkokul çağı gelişim sürecinden bağımsızdır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Geniş gelişimsel dönem tanımı ile ulusal okul öncesi kurumsal yaş aralığı ayrıdır.
Çocukların bir sel olayı sonrası aileleriyle başka bölgeye taşınması ve zaman içinde yeni okula uyumu hangi ekolojik sistem boyutunu belirginleştirir?
- A) Sadece mikrosistemi
- B) Yalnız alfabe bilgisini
- C) Yalnız sınıfın metrekaresini
- D) Kronosistemi
- E) Salt sözcük türetimini
Doğru cevap: D
Çözüm: Zaman içinde gerçekleşen yaşam geçişleri ve değişimlerin etkisi kronosistemle açıklanır.
Sınıfa yeni başlayan çocuk için öğretmen aile ve rehberlik servisiyle ortak geçiş rutini oluşturuyor. Bu durum hangi ekolojik sistemi özellikle güçlendirir?
- A) Ekzosistemi
- B) Makrosistemi
- C) Kronosistemi
- D) Fonem sistemini
- E) Mezosistemi
Doğru cevap: E
Çözüm: Çocuğun iki yakın yaşam alanı olan aile ile okul arasında kurulan iş birliği mezosistem örneğidir.
Öğretmen çocuklara 'Bugün sınıf bahçesinde hangi meyveleri yetiştirelim?' diye sorarak karar sürecine katıyor. Uygulamanın temel dayanağı nedir?
- A) Çocuğun katılım ve girişim hakkına saygı
- B) Çocuğun fikirlerinin yaşından dolayı değersiz sayılması
- C) Yalnız performans sıralaması
- D) Katılımın sadece velilere bırakılması
- E) Tüm kararların yetişkin tarafından alınması
Doğru cevap: A
Çözüm: Gelişime uygun ve hak temelli yaklaşım, çocukların yaşlarına uygun karar süreçlerine katılımını destekler.
İki çocuğun farklı gereksinimleri var. Öğretmen birine büyük puntolu kart, diğerine sözel destek sunuyor. Bu uygulama daha çok hangi ilkeyle açıklanır?
- A) Yardımı tümüyle yasaklama
- B) Hakkaniyet ve erişilebilirlik
- C) Çocuklar arasında dışlayıcı yarış
- D) Becerileri yalnız yaşla açıklama
- E) Herkes için tek biçimli eşit materyal zorunluluğu
Doğru cevap: B
Çözüm: Hakkaniyet ihtiyaçlara göre destek sunarak anlamlı katılıma erişimi sağlar.
Bir öğretmen oyuncağın resmini gösterip 'Bu sözcük taş ile aynı sesle bitiyor mu?' diye soruyor. Çocuğun yapması beklenen işlem hangisidir?
- A) Cümlede noktalama seçmek
- B) Yazı tipini adlandırmak
- C) Uyak örüntüsünü fark etmek
- D) Metnin ana fikrini yazmak
- E) Harfin yazılışını kopyalamak
Doğru cevap: C
Çözüm: Sözcüklerin son ses benzerliğini dinleyerek ayırt etmek uyak farkındalığıdır.
Öğretmen 'top' sözcüğünün /t/ /o/ /p/ seslerini tek tek söyleyip çocuğa hangi sözcük olduğunu soruyor. Hedef beceri nedir?
- A) Kitap kapaklarını sınıflama
- B) Uzun metin okuma
- C) Harf güzelliği puanlama
- D) Fonem birleştirme
- E) Hece sayısı yazma
Doğru cevap: D
Çözüm: Ayrı ayrı söylenen konuşma seslerini bir sözcükte birleştirmek fonemik farkındalıktır.
Bir çocuk 'dal' sözcüğündeki /d/ sesini /b/ yapınca 'bal' oluştuğunu fark ediyor. Hangi beceri kullanılır?
- A) Uyaklı şiir ezberi
- B) Kitap seçme alışkanlığı
- C) Görsel sıralama
- D) Yazı yönü bilgisi
- E) Fonem değiştirme
Doğru cevap: E
Çözüm: Tek bir fonemi başka bir fonemle değiştirmek fonemik farkındalığın ileri işlemlerindendir.
Öğretmen tüm çocuklardan her gün 40 dakika satır satır harf kopyalamasını istiyor. Bu yaklaşımın temel sorunu nedir?
- A) Erken okuryazarlığı gelişime aykırı biçimde dar bir mekanik yazı alıştırmasına indirgemesi
- B) Yalnız sözlü dilin yazıdan kesinlikle bağımsız olması
- C) Oyunla ses farkındalığının hiç çalışılamaması
- D) Harf ve yazı gelişiminin hiçbir biçimde desteklenememesi
- E) Kitap okumanın tüm gelişim alanlarına zarar vermesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Erken okuryazarlık; oyun, konuşma, kitap, ses farkındalığı ve anlamlı erken yazmayı kapsar.
Bir öğretmen hikâyede 'Sence kahraman neden kapıyı çaldı?' sorusunu yöneltiyor. Bu soru en çok hangi boyutu güçlendirir?
- A) Hece sayısını mekanik olarak yazmayı
- B) Anlatıda çıkarım ve neden-sonuç ilişkisini
- C) Sözcüklerin son harfini sıralamayı
- D) Sadece harf biçimi taklidini
- E) Yalnız el kaslarını
Doğru cevap: B
Çözüm: Karakterin niyetine ilişkin neden-sonuç düşünmesi anlatı anlama ve çıkarım becerisidir.
Öğretmen çocuğun 'Kuş uçtu' yanıtına 'Evet, küçük kuş yuvaya doğru uçtu' diye karşılık veriyor. Bu strateji hangisidir?
- A) Çocuğun cümlesini yanlış diye silme
- B) Çocuğu yalnız sessiz çalıştırma
- C) Çocuğun sözlü yanıtını genişletme
- D) Soruyu çocuktan gizleme
- E) Konuşma sırasını kesme
Doğru cevap: C
Çözüm: Çocuğun iletisini doğru biçimde genişletmek sözcük ve sözdizimi gelişimini destekler.
Öğretmen kitabı okurken 'Öykünün başında çocuk neyi kaybetmişti?' diye soruyor. CROWD'da hangi soru türü daha uygundur?
- A) Kitaptan yaşama uzak bağlantı
- B) Harf-ses eşleştirmesi
- C) Tamamlatma sorusu
- D) Hatırlama sorusu
- E) Açık uçlu duygu anlatımı
Doğru cevap: D
Çözüm: Öykünün daha önceki bir unsurunu geri çağırma CROWD içinde hatırlama istemidir.
Öğretmen kitabın resmini göstererek 'Burada neler oluyor, bana anlatır mısın?' diyor. CROWD'a göre bu soru hangisidir?
- A) Mekanik hece saydırma
- B) Sessiz okuma hızı testi
- C) Yalnız harf tekrar ettirme
- D) Metin diktesi
- E) Açık uçlu soru
Doğru cevap: E
Çözüm: Çocuk birden fazla uygun ifadeyle cevap verebilir; bu açık uçlu anlatımı destekler.
Çocuk sınıfın 'Kitap Köşesi' etiketini resimden ayırıyor ve yazının bir şey söylediğini açıklıyor. Hedef kavram nedir?
- A) Yazının işlevine ilişkin farkındalık
- B) Sadece kaba motor koordinasyon
- C) Fonem ekleme
- D) Dil bilgisi terimi ezberleme
- E) Akıcı okuma hızı
Doğru cevap: A
Çözüm: Yazının sembolik bir mesaj taşıdığını bilmek yazı farkındalığının temelidir.
Bir çocuk hikâye sonrasında 'Önce yağmur yağdı, sonra herkes eve gitti' diyor. Hangi becerisi belirgindir?
- A) Yalnız uyak üretme
- B) Olay sıralama ve anlatı oluşturma
- C) Fonem silme
- D) Kopya yazma hızı
- E) Harf grafiği tanıma
Doğru cevap: B
Çözüm: Olaylar arasındaki zaman ilişkisini sözlü biçimde kurmak anlatı becerisinin göstergesidir.
Evinde kitap olmayan bir aileye okuldan resimli kitap ödünç vermek ve sözlü hikâye önerileri sunmak hangi amaca hizmet eder?
- A) Okuma gelişimini yalnız pahalı materyale bağlamak
- B) Çocuğu aile dilinden koparmak
- C) Erken okuryazarlık fırsatlarına erişimde hakkaniyeti artırmak
- D) Velinin öğrenme hakkını ortadan kaldırmak
- E) Tüm aileleri aynı kaynaklara sahip saymak
Doğru cevap: C
Çözüm: Ev kaynaklarındaki farklılıkları destekle dengelemek erken okuryazarlık erişimini güçlendirir.
Bir öğretmen ses oyunlarında güçlük yaşayan çocuğun gelişimini izleyecek. Hangi veri en anlamlıdır?
- A) Yalnız aile gelir düzeyi
- B) Sadece bir denemedeki yanlış sayısı
- C) Çocuğun arkadaşının hız sıralaması
- D) Farklı günlerdeki oyun gözlemleri ile sözel yanıt kayıtları
- E) Öğretmenin tek cümlelik tanı varsayımı
Doğru cevap: D
Çözüm: Çok zamanlı, bağlamlı gözlem çocuğun güçlü ve destek gerektiren yönlerini daha iyi gösterir.
Bir çocuk yazıyı ters yönden izlemeye çalışınca öğretmen parmağıyla Türkçedeki yazı yönünü modelleyip kitabı birlikte inceliyor. Hangi öğretim yolu uygundur?
- A) Yalnız hızlı okuma yarışı düzenlemek
- B) Çocuğu sınıf önünde utandırmak
- C) Bütün kitapları kaldırmak
- D) Bir ay boyunca yalnız satır kopyalatmak
- E) Kitap kullanımı içinde yazı yönünü doğal modellemek
Doğru cevap: E
Çözüm: Günlük kitap etkileşimi içinde yazı yönünü modellemek gelişime uygun yazı farkındalığı desteğidir.