Görsel bir grafiği göremeyen öğrenciye hangi erişim desteği öncelikle uygundur?
- A) Görseli çok hızlı göstermek
- B) Grafiği sadece kırmızıya boyamak
- C) Soruyu değerlendirmeden kaldırmak
- D) Grafiğin verisini erişilebilir metin veya dokunsal gösterimle sunmak
- E) Grafiği tahtanın daha uzağına taşımak
Doğru cevap: D
Çözüm: Alternatif metin ve uygun dokunsal gösterim görsel veriye erişimi destekler.
Braille için hangi ifade doğrudur?
- A) Yalnız matematik için kullanılan cihazdır
- B) Sadece trafik yönlendirme yöntemidir
- C) Birçok dilde kullanılabilen dokunsal yazı sistemidir
- D) Tüm bireylerin kullandığı ortak sözlü dildir
- E) Görme alanının klinik testidir
Doğru cevap: C
Çözüm: Braille bir dil değil, harf/sayı ve işaretleri dokunsal örüntüyle kodlayan yazı sistemidir.
Erken çocuklukta gelişim taramasının temel amacı nedir?
- A) Çocuğun gelecekteki mesleğini seçmek
- B) Olası gelişimsel riskleri belirleyip ileri değerlendirmeye yönlendirmek
- C) Yalnız akademik not vermek
- D) Tek testle kesin tıbbi tanı koymak
- E) Aileyi eğitim kararlarından dışlamak
Doğru cevap: B
Çözüm: Tarama riskin fark edilmesini sağlar; kesin tanı yerine geçmez.
Aile merkezli erken müdahalede hedef belirlenirken kimin öncelikleri doğrudan dikkate alınır?
- A) Yalnız akran grubunun sınav puanı
- B) Çocuğun ve ailesinin gereksinim ve öncelikleri
- C) Sadece standart sınıf sıralaması
- D) Yalnız kurumun hazır etkinlik listesi
- E) Yalnız öğretmenin günlük planı
Doğru cevap: B
Çözüm: Aile merkezli yaklaşım aileyi karar verme ve hedef seçiminde aktif ortak olarak görür.
Aşağıdakilerden hangisi doğal ortamda öğretime örnektir?
- A) Yalnız hazır cevap listesini ezberletmek
- B) Çocuğu tüm günlük rutinlerden uzak tutmak
- C) Yemek sırasında çocuğun su istemesini desteklemek
- D) Hedef davranışı gözlemlemeyi reddetmek
- E) Sadece laboratuvar ortamında kart göstermek
Doğru cevap: C
Çözüm: Öğretim fırsatı günlük yaşam rutininde ortaya çıkan işlevsel iletişim hedefiyle ilişkilendirilmiştir.
Bir hedefin ölçülebilir olması için aşağıdakilerden hangisi en gereklidir?
- A) Gözlenebilir davranış ve başarı ölçütü belirtmek
- B) Davranışı tanımlamadan puan vermek
- C) Hedefi süresiz belirsiz bırakmak
- D) Yalnız “daha iyi gelişsin” demek
- E) Aileden gelen bilgileri tamamen yok saymak
Doğru cevap: A
Çözüm: Ölçülebilir hedef davranışı, koşulu ve başarı ölçütünü tanımlar.
Bir öğretmen diyagramın yalnız renklerle ayırt edilen çizgilerini açıklıyor. Erişilebilirlik için en uygun düzenleme nedir?
- A) Renge ek olarak dokunsal desen, etiket veya sözel betimleme kullanmak
- B) Renk sayısını artırıp açıklamaları silmek
- C) Şekilleri hiç tanımlamadan geçmek
- D) Diyagramı sadece çok daha hızlı göstermek
- E) Yalnız öğrencinin tahmin etmesini istemek
Doğru cevap: A
Çözüm: Bilgiyi yalnız renkle kodlamak bazı öğrenciler için erişimi kısıtlar; alternatif işaretler gerekir.
Bir öğrenci ekranda yazı büyütüldüğünde satır takibini kaybediyor. En uygun sonraki adım nedir?
- A) Öğrenciyi dijital materyalden tamamen uzaklaştırmak
- B) Büyütme ile birlikte ekran düzeni, satır aralığı ve gezinme seçeneklerini bireysel olarak denemek
- C) Puntoyu sürekli artırıp başka değişken bakmamak
- D) Ekran okuyucuyu kategorik olarak yasaklamak
- E) Okuma başarısızlığını yalnız motivasyona bağlamak
Doğru cevap: B
Çözüm: Büyütme tek başına her zaman en iyi çözüm değildir; gezinme ve erişim araçları uyarlanır.
Görme yetersizliği olan öğrenci fen laboratuvarında ölçüm yapacak. En uygun öğretim yaklaşımı nedir?
- A) Deneye yalnız izleyici olarak katılmasını zorunlu tutmak
- B) Güvenlik açıklamasını atlamak
- C) Deneyi tamamen şansa bırakmak
- D) Erişilebilir ölçüm aracı, güvenlik düzenlemesi ve dokunsal/sesli geri bildirim sağlamak
- E) Ölçüm verisini yalnız renkli ekranda göstermek
Doğru cevap: D
Çözüm: Erişilebilir araç ve güvenlik uyarlaması öğrencinin etkin katılımını sağlar.
Aile, çocuğunun oyun sırasında akranına oyuncak uzatmasını öncelikli görüyor. En uygun hedef hangisidir?
- A) Bütün oyuncakları ezberlemesi
- B) Bir ay içinde daha sosyal olması
- C) Her gün belirsiz süre oyun oynaması
- D) Aile görüşüne bakılmadan hazır kazanım seçilmesi
- E) Oyun rutininde 5 fırsatın 4’ünde oyuncağı akrana uzatması
Doğru cevap: E
Çözüm: İşlevsel hedef bağlamı, gözlenebilir davranışı ve başarı ölçütünü içermelidir.
Erken müdahalede öğretim fırsatlarını çoğaltmak için hangi yaklaşım uygundur?
- A) Günlük oyun ve bakım rutinlerinde planlı öğretim fırsatları oluşturmak
- B) Çocuğun girişimlerini sürekli engellemek
- C) Aile ile hedef paylaşmamak
- D) Öğretimin etkisini hiç kaydetmemek
- E) Öğretimi yalnız masa başındaki sınavla sınırlamak
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğal ortam temelli erken müdahale planlı fırsatları çocuğun günlük yaşantısına yerleştirir.
Gelişimsel taramada risk saptanan bir çocuk için doğru izlem yolu hangisidir?
- A) Aileyle görüşüp uygun ayrıntılı değerlendirmeye yönlendirmek
- B) Taramayı kesin tanı gibi kabul etmek
- C) Çocuğun diğer gelişim alanlarını yok saymak
- D) Ailenin sorularını değerlendirme dışı bırakmak
- E) Tek gözlemle uzun vadeli sonuç açıklamak
Doğru cevap: A
Çözüm: Tarama risk gösterir; değerlendirme süreci farklı veri ve uzman görüşlerini kullanır.
Bir çocuk sınıfta iletişim kartı kullanıyor, evde kullanmıyor. Bu durumda öğretim planına öncelikle ne eklenmelidir?
- A) Hedefi yalnız öğretmen gözlemiyle sonlandırmak
- B) Becerinin ev rutinlerinde farklı kişilerle kullanımını desteklemek
- C) İletişim kartını her ortamda kaldırmak
- D) Aileyle iletişimi kesmek
- E) Sınıftaki başarıyı bütünüyle yok saymak
Doğru cevap: B
Çözüm: Becerinin farklı ortam ve kişilerle kullanılması genellemenin parçasıdır.
Bir öğretmen “az gören öğrenci görsel materyalden yararlanamaz, mutlaka yalnız Braille kullanılmalı” diyor. En doğru eleştiri nedir?
- A) Büyük puntolu yazı tüm öğrencilerde yasaktır
- B) Braille yalnız matematikte kullanılabilir
- C) Öğrencinin işlevsel görmesi ve erişilebilir araçları değerlendirilmeden tek yönteme karar verilemez
- D) Görme keskinliği ile işlevsel görme tamamen aynı ölçüdür
- E) Kontrast duyarlılığı hiçbir koşulda önemli değildir
Doğru cevap: C
Çözüm: Az görme, kalan görmenin mutlaka kullanılamadığı anlamına gelmez; erişim yolu bireyselleştirilir.
Farklı ortamlarda aynı görsel hedefin fark edilmesi değişiyor. Değerlendirmede hangi işlem daha güçlü kanıt sağlar?
- A) Tek başarısız denemeyi kalıcı kapasite saymak
- B) Yalnız işitme cihazı geçmişini incelemek
- C) Öğrencinin hiçbir etkinliğini gözlemlememek
- D) Çevresel değişkenleri rapordan çıkarmak
- E) Çeşitli ışık, mesafe ve kontrast koşullarında işlevsel performansı kaydetmek
Doğru cevap: E
Çözüm: Görsel işlev çevreye duyarlı olduğundan farklı koşullarda gözlem, eğitimsel gereksinimi anlamayı güçlendirir.
Yalnız renkli alanlarla kodlanan bir fen grafiğinin alternatif metninde “renkli grafik” yazıyor. Temel eksiklik nedir?
- A) Grafiğin mutlaka Braille yazıyla basılması yasak
- B) Renkli grafiklerin hiçbir eğitim değeri yok
- C) Diyagramın fonetik okunuşunun olmaması
- D) Tüm grafikler için sadece grafik başlığı yeterli
- E) Değişkenler, karşılaştırmalar ve nicel ilişkiler erişilebilir açıklamada bulunmuyor
Doğru cevap: E
Çözüm: Alternatif metin, görselin bilgi taşıyan ilişkilerini anlamlı biçimde aktarmalıdır.
Aile yalnız uzman odasında görülen taklit becerisinin evde de ortaya çıkmasını istiyor. Hangisi en güçlü genelleme planıdır?
- A) Aileye yalnız dönem sonu puanı iletmek
- B) Uzman odasındaki aynı oyuncağı hiçbir koşulda değiştirmemek
- C) Evdeki bütün fırsatları kaldırmak
- D) Farklı aile bireyleriyle oyun rutinlerinde aynı beceri için doğal fırsatlar ve kayıt oluşturmak
- E) Hedefin günlük yaşamdaki işlevini değerlendirmemek
Doğru cevap: D
Çözüm: Genelleme, farklı kişi/araç/ortamlardaki performansın desteklenmesiyle güçlenir.
18 aylık çocuk için öğretim planında “iletişimi gelişsin” yazılmıştır. Hangi revizyon ölçülebilirliği en çok artırır?
- A) Her bakımdan kendini geliştirsin
- B) İleride akıcı konuşsun
- C) Daha uyumlu olsun
- D) Oyun sırasında istediği nesneyi işaret ederek 5 fırsatın 4’ünde seçim yapar
- E) Yaşıtlarından daha başarılı olsun
Doğru cevap: D
Çözüm: Gözlenebilir eylem, bağlam ve başarı ölçütü hedefe ölçülebilirlik kazandırır.
Aile evde yemek rutininde iletişim fırsatları planlanmasını istiyor; uzman yalnız klinikte uygulanabilen etkinlikleri öneriyor. Aile merkezli yaklaşım açısından en iyi düzeltme nedir?
- A) Ailenin rutinlerini birlikte inceleyip uygulanabilir işlevsel hedefleri ortak belirlemek
- B) Ebeveyni müdahale kararlarının dışına çıkarmak
- C) Sadece klinik puanlarına dayanmak
- D) Aile görüşünü geçersiz saymak
- E) Evdeki doğal fırsatları tümüyle kaldırmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Aile merkezlilik, aile ve uzman ortaklığıyla günlük rutinlere uyumlu hedef belirler.
Bir çocuk bir beceriyi yalnız öğretmenle yapabiliyor; aileyle yapamıyor. İlerleme raporunda hangi yargı en doğru olur?
- A) Öğretim hedefi artık ölçülemez
- B) Ailenin gözlemi bilimsel değerden yoksundur
- C) Beceri bütün yaşam alanlarında kesin kazanılmıştır
- D) Beceri belirli ortamda kazanılmış olabilir; farklı kişilerle kullanımı ayrıca öğretilmeli ve ölçülmelidir
- E) Beceri her ortamda kendiliğinden genellenir
Doğru cevap: D
Çözüm: Bir ortamda başarı genellemenin otomatik gerçekleştiğini göstermez; ortamlar arası veri gerekir.