Öğrenci A, 15 dakikada 6 kez; öğrenci B, 30 dakikada 9 kez iletişim başlatıyor. Birim süre başına hangisinin iletişim başlatması daha yüksektir?
- A) A öğrencisi; dakikada 0,40 girişim
- B) B öğrencisi; dakikada 0,60 girişim
- C) İkisi eşit; dakikada 0,30 girişim
- D) B öğrencisi; dakikada 0,45 girişim
- E) A öğrencisi; dakikada 0,20 girişim
Doğru cevap: A
Çözüm: A: 6/15 = 0,40; B: 9/30 = 0,30 girişim/dakikadır.
Bütün aralık kaydı yapılan 10 saniyelik aralıklarda öğretmenin “davranış tüm aralık boyunca sürdü” kararı toplam 3 aralıkta işaretleniyor. En doğru yorum nedir?
- A) Davranışın toplamda kesinlikle yalnız 3 saniye sürdüğü bilinir
- B) Davranışın 3 aralık boyunca kesintisiz sürdüğü kaydedilmiştir; toplam gerçek süreyi kesin göstermez
- C) Davranışın her aralıkta mutlaka bulunduğu kesindir
- D) Kısmi aralık kaydıyla aynı tahmin özelliği vardır
- E) Davranışın işlevi kesin biçimde belirlenmiştir
Doğru cevap: B
Çözüm: Bütün aralık kaydı yalnız tamamı boyunca görülen aralıkları işaretler ve gerçek süreyi birebir vermez.
Bir gözlemde 15 aralıktan 12’sinde iki gözlemci uyuşmuştur. Bu bulgudan hangisine tek başına ulaşılamaz?
- A) Üç aralıkta gözlemcilerin ayrıştığına
- B) Gözlemciler arası tutarlılığa ilişkin bilgi sağlandığına
- C) Kullanılan ölçümün hedeflenen yapıyı geçerli biçimde ölçtüğüne
- D) Uyuşma oranının %100 olmadığına
- E) Basit aralık uyuşmasının %80 olduğuna
Doğru cevap: C
Çözüm: 12/15 = %80 uyuşmadır. Güvenirlik bulgusu, ölçümün geçerli kullanımını tek başına doğrulamaz.
Öğrencinin bağımsız yazma yüzdesi dört oturumda %30, %40, %70, %80 ölçülüyor. Bu veriden hangi sonuç en temkinli biçimde çıkarılabilir?
- A) Bütün başarının yalnız öğretmenden kaynaklandığı kanıtlanmıştır
- B) Öğrencinin artık hiç desteğe gereksinimi yoktur
- C) Ölçümler tüm yaşam boyu kalıcılığı kanıtlar
- D) Ölçülen oturumlarda artış eğilimi vardır; farklı ortamda genelleme henüz gösterilmemiştir
- E) Öğrenci her yerde kesinlikle %80 yazmaktadır
Doğru cevap: D
Çözüm: Oturumlarda artış vardır; genelleme ve kalıcılık farklı yoklamalar gerektirir.
Bir değerlendirici öğrencinin sözel olmayan yanıtlarını “yanlış” sayıyor, oysa hedef beceri “uygun görseli seçme”. Bu ölçümde başlıca sorun nedir?
- A) Öğrenciye görsel materyal verilmesi
- B) Soru sayısının iki basamaklı olması
- C) Sıklığın her zaman süreye bölünmesi
- D) Norm puanının yalnız okuldan alınması
- E) Değerlendirme biçiminin hedef beceriyle uyumsuz olması
Doğru cevap: E
Çözüm: Yanıt biçiminin hedefle uyumsuzluğu, performans hakkında yanlış sonuç doğurabilir.
Bir öğrencinin iletişim girişimlerinin sayısı öğretim öncesi 4, öğretim sonrası 7’dir. Ancak ilk ölçüm 20, ikinci ölçüm 50 dakikadır. Hangisi doğrudur?
- A) Dakika başına iletişim girişimi azalmıştır
- B) Öğretim başarısı yalnız toplam sayıya göre kesinleşir
- C) Girişim oranı %75 artmıştır
- D) İletişim sıklığı ve oranı aynı yönde artmıştır
- E) İkinci oturumdaki oran birinciye eşittir
Doğru cevap: A
Çözüm: İlk oran 4/20=0,20; ikinci oran 7/50=0,14 girişim/dakikadır.
Öğrencinin sosyal beceride sınıfta %90, evde %20 bağımsız performans gösterdiği görülüyor. En güçlü öğretim kararı hangisidir?
- A) Sosyal beceriyi farklı ortamlarda izlemeyi gereksiz görmek
- B) Ev bağlamında işlevsel fırsat ve ipucu düzenlemelerini değerlendirip genelleme öğretimi planlamak
- C) Sınıfta elde edilen %90’ı bütün ortamlara genellemek
- D) Ev verisini yanlış sayıp kayıttan çıkarmak
- E) Öğretimi tamamen sonlandırmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Bağlama göre performans farklıdır; genelleme planı ortamlar arasında yapılandırılmalıdır.
Çok dilli bir öğrencinin yalnız eğitim dilindeki kısa değerlendirmesinde düşük puan aldığı görülüyor. İlk uygun adım hangisidir?
- A) Tek puanla kalıcı yetersizlik tanısı koymak
- B) Ev dilindeki iletişim bilgisini dışlamak
- C) Dilsel ve kültürel koşulları dikkate alarak çok kaynaklı değerlendirmeyi genişletmek
- D) Öğretimi yalnız düşük puana göre sonlandırmak
- E) Aile görüşünü değerlendirmeden çıkarmak
Doğru cevap: C
Çözüm: Tek dilde sınırlı test sonucu, öğrencinin bütün dilsel işlevlerini ve öğrenme potansiyelini tek başına göstermez.
Bir çocuk sembol kartını yalnız öğretmenin “Karta dokun” yönergesinden sonra kullanıyor; kendiliğinden gereksinim bildirmiyor. Öncelikli hedef hangisidir?
- A) Kart sayısını artırıp işlevsel isteği göz ardı etmek
- B) Kartı sadece sınav sorusuna dönüştürmek
- C) Bütün iletişim fırsatlarını ortadan kaldırmak
- D) Doğal fırsatlarda bağımsız ve işlevsel iletişim başlatmayı artırmak
- E) Yalnız taklit tepkisini nihai amaç kabul etmek
Doğru cevap: D
Çözüm: İşlevsel iletişim, gerçek gereksinimin bağımsız şekilde iletilmesini de içerir.
Motor sınırlılığı olan öğrencinin resim panosundaki sembollere dokunması güçtür, fakat gözle seçim yapabilmektedir. Öncelikli uyarlama hangisidir?
- A) Her sembolü daha küçük yapmak
- B) Konuşma başlamadan iletişimi yasaklamak
- C) Yalnız parmakla dokunmayı zorunlu kılmak
- D) İletişim panosunu tamamen kaldırmak
- E) Gözle seçime erişebilen uygun iletişim düzenini değerlendirmek
Doğru cevap: E
Çözüm: DAİ araçları kişinin erişim biçimine göre uyarlanır; gözle erişim uygun bir seçenek olabilir.
Bir öğretmen, yalnız resim adlandırmayı öğretiyor; öğrenci ise yardım isteme ve reddetmede güçlük çekiyor. Daha işlevsel öğretim planı hangisidir?
- A) İletişim işlevlerine göre yardım isteme ve reddetme fırsatları oluşturmak
- B) İletişimi yalnız sessiz resim göstermeye indirgemek
- C) İhtiyaç belirtmeyi olumsuz davranış saymak
- D) Yalnız daha fazla resim adı ezberletmek
- E) İşlevsel iletişim hedeflerini programdan çıkarmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Sözcük veya sembol tanımak ile bunları farklı iletişim amaçları için kullanmak ayrı becerilerdir.
Öğrenci “kırmızı bardak” ve “mavi bardak” ifadelerini doğru anlıyor ancak sözcük sonundaki çoğul eklerini tutarlı kullanmıyor. Hangi alanın öğretimi daha doğrudan gereklidir?
- A) Sadece beden koordinasyonu öğretimi
- B) Morfolojik yapıların (ek kullanımının) desteklenmesi
- C) Yalnız akran norm puanlarının yeniden yazılması
- D) Sadece pragmatik sıra almanın öğretilmesi
- E) Yalnız ses şiddetinin artırılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Çoğul eklerinin kullanımı biçimbilgisi/morfolojiyle ilgilidir.
Bir çocuk sınıfta iletişim cihazıyla “su” istemeyi öğrenmiş, evde akşam yemeğinde aynı isteği bağımsız ifade edemiyor. Hangisi öncelikli değerlendirmedir?
- A) İletişim aygıtını sadece sınıf dolabında saklamak
- B) Sınıf başarısını ev için kesin kanıt saymak
- C) Cihazın evde erişilebilirliği ve işlevsel iletişimin genellenmesi
- D) Evde bütün görsel ipuçlarını yasaklamak
- E) Sadece sınıfta daha çok soru çözdürmek
Doğru cevap: C
Çözüm: İşlevsel iletişim aracı ve fırsatı ev bağlamında erişilebilir olmalı, genelleme ayrıca öğretilmelidir.
Öğretmen “Çocuk sesli konuşmuyor, bu yüzden hiç iletişim kuramıyor.” diyor. En güçlü karşı kanıt hangisidir?
- A) Öğretmenin ses tonunun yükselmesi
- B) Çocuğun sınıftaki boy uzunluğu
- C) Yazılı sınavın toplam süresi
- D) Çocuğun işaret ve sembollerle amaçlı, karşılıklı iletişim kurması
- E) Sınıfın pencere sayısı
Doğru cevap: D
Çözüm: İletişim konuşmaya indirgenemez; amaçlı jest ve sembol kullanımı iletişimdir.
Bir öğrenci öğretmenin konuşmasını izleyebiliyor ancak grup sohbetindeki hızlı sıra değişimlerinde iletişimi kaçırıyor. En uygun düzenleme hangisidir?
- A) Sohbeti yalnız öğretmenin monoloğuna dönüştürmek
- B) Öğrencinin tüm konuşma haklarını kaldırmak
- C) Akranların hep aynı hızda konuşmasını zorunlu saymak
- D) Öğrenciyi grup etkinliğinden gerekçesiz dışlamak
- E) Görsel sıra ipuçları ve bekleme süresiyle etkileşim yapısını erişilebilir kılmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Görsel ipuçları ve uygun sıra/bekleme düzeni katılımı destekleyebilir.
Bir okul yönetimi öğrencinin sınıf ortamını yalnız tıbbi tanı adına bakarak belirlemek istiyor. En uygun yaklaşım hangisidir?
- A) Eğitsel değerlendirme, bireysel gereksinim ve uygun desteklerle ortam kararı oluşturmak
- B) Öğrencinin güçlü yönlerini değerlendirme dışında tutmak
- C) Aile ile hiçbir bilgi paylaşmadan yerleştirmek
- D) BEP’i yalnız okulun fiziksel kapasitesine göre düzenlemek
- E) Tanı etiketinden bütün öğretim hedeflerini otomatik çıkarmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Eğitim ortamı kararı bireysel eğitsel değerlendirme ve destek gereksinimleriyle ilişkilendirilmelidir.
Kaynaştırma sınıfındaki bir öğrencinin yazılı metne erişimi sınırlı. Aynı öğrenme hedefini farklı yanıt biçimiyle ölçmek hangi ilkeyi öncelikle destekler?
- A) Bütün öğrencilerin her zaman aynı cihazı kullanmasını
- B) Erişilebilir ve uygun biçimde değerlendirmeye katılımı
- C) Öğrencinin başarısının kayıtsız belirlenmesini
- D) İletişim desteğinin yasaklanmasını
- E) Ölçülmek istenen kazanımın otomatik kaldırılmasını
Doğru cevap: B
Çözüm: Hedef kazanımı değiştirmeden erişilebilir yanıt yolu sağlamak uygun uyarlamadır.
Özel eğitim hizmetleri planlanırken “en az kısıtlayıcı ortam” ilkesi nasıl yorumlanmalıdır?
- A) Öğrenci tercihlerini bütünüyle dışlayan karar olarak
- B) Yalnız dönem sonu puanına bağlı yerleştirme olarak
- C) Bireyin gereksinimlerine uygun destekle gereksiz ayrıştırmayı azaltma ilkesi olarak
- D) Her öğrenciye hiçbir destek olmadan aynı sınıfı zorunlu kılma olarak
- E) Yalnız bina büyüklüğünü ölçen ilke olarak
Doğru cevap: C
Çözüm: En az kısıtlayıcı ortam bireysel gereksinim, destek ve katılım birlikte ele alınarak değerlendirilir.
Değerlendirme sırasında ailesinden alınan hassas bilgiler, ilgisiz kişilerin ulaşabileceği açık klasöre konuluyor. Hangi iki ilke birlikte ihlal riski taşır?
- A) Hedef davranış ve ipucu silikleştirme
- B) Morfoloji ve fonoloji
- C) Frekans ve tepki oranı
- D) Mahremiyet ve veri güvenliği
- E) Genelleme ve kalıcılık
Doğru cevap: D
Çözüm: Hassas öğrenci ve aile verilerinin yetkisiz erişime açılması mahremiyet ve güvenliği zedeler.
Öğrencinin uyarlama ihtiyacını değerlendiren ekip, aile görüşünü almış ancak sınıf içi performans verisi toplamamıştır. En uygun sonraki adım hangisidir?
- A) Süreç boyunca öğrenci katılımını engellemek
- B) Aile görüşünü bütün ölçümlerin yerine tek kanıt saymak
- C) Öğretim hedeflerini öğrenciyi gözlemlemeden kesinleştirmek
- D) Öğrencinin güçlü yönlerini tüm kayıtlardan çıkarmak
- E) Sınıf içi performans ve gözlem verisini toplayıp aile bilgisiyle birlikte değerlendirmek
Doğru cevap: E
Çözüm: Aile bilgisi değerlidir, ancak eğitsel kararlar gözlem ve performans verileriyle de desteklenmelidir.