ABC modelinde "öncül" hangi olayı ifade eder?
- A) Hedef davranıştan hemen önceki koşulu
- B) Davranışın üç gün sonraki etkisini
- C) Yalnız öğrenciye verilen ödülü
- D) Davranışın kaç kez tekrarlandığını
- E) Gözlemcilerin puan uyumunu
Doğru cevap: A
Çözüm: Öncül (A), davranıştan önce gelen ve tepki olasılığını etkileyebilen olay veya koşuldur.
Aşağıdakilerden hangisi gözlenebilir ve ölçülebilir bir davranış tanımıdır?
- A) Öğrencinin öğretmeni sevmemesi
- B) Öğrencinin içten içe üzgün olması
- C) Öğrencinin tembel davranması
- D) Öğrencinin 10 dakikada üç kez yerinden kalkması
- E) Öğrencinin dersi istememesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Davranış, farklı gözlemcilerce benzer biçimde sayılabilecek açık eylemle tanımlanmalıdır.
ABC modelindeki C harfi neyi gösterir?
- A) Öğrencinin kişilik özelliğini
- B) Davranıştan hemen sonra ortaya çıkan sonucu
- C) Öğretim programının kazanımını
- D) Davranışın gerçekleştiği fiziksel yeri
- E) Başlangıç ölçümünün ortalamasını
Doğru cevap: B
Çözüm: C (consequence) davranışın ardından gelen sonucu belirtir.
Olumlu pekiştirmeyi en doğru anlatan ifade hangisidir?
- A) Davranıştan sonra uyaran kaldırılır ve davranış azalır
- B) Davranıştan önce uyarı verilir ve davranış azalır
- C) Davranış gözlenmeden doğrudan ceza uygulanır
- D) Davranışın sıklığı değişmeden ödül sunulur
- E) Davranıştan sonra uyaran eklenir ve davranışın ileride görülme olasılığı artar
Doğru cevap: E
Çözüm: Olumlu pekiştirmede bir uyaran eklenmesi davranışın gelecekteki görülme olasılığını artırır.
Olumsuz pekiştirme için hangisi doğrudur?
- A) Davranış sonrası ceza verilerek davranış azaltılır
- B) Davranış öncesinde model olunarak davranış öğretilir
- C) Davranış sonrası bir uyaran kaldırıldığı için davranış artar
- D) Davranıştan bağımsız her ödül kaldırılır
- E) Davranışın süresi zorunlu olarak sıfırlanır
Doğru cevap: C
Çözüm: Olumsuz pekiştirme bir uyarıcının kaldırılması ve davranışın artmasıyla tanımlanır.
Davranış değiştirmede "ceza" kavramını belirleyen temel ölçüt nedir?
- A) Sonuçtan sonra davranışın gelecekte azalması
- B) Öğretmenin sert ses tonu kullanması
- C) Öğrencinin bir etkinliği sevmesi
- D) Pekiştirecin her denemede sunulması
- E) Davranışın başka ortamda da görülmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Tekniğin ceza sayılması, sonuçtan sonra hedef davranışın gelecekte azalmasına bağlıdır.
Sönme işleminin temel özelliği hangisidir?
- A) Öğrenciye tüm sosyal ilginin her zaman kesilmesi
- B) Hedef davranışın gözleminin durdurulması
- C) Pekiştirecin miktarının sürekli artırılması
- D) Davranışı sürdüren pekiştirmenin artık sağlanmaması
- E) Sadece yönergelerin uzatılması
Doğru cevap: D
Çözüm: Sönme, problem davranışı sürdüren özgül pekiştirme ilişkisinin sonlandırılmasıdır.
Öğrenci her bağırdığında öğretmen onunla konuşuyor; bağırma sıklığı artıyor. Olası işlev hangisidir?
- A) Sosyal ilgi elde etme
- B) Görevden kaçma
- C) Otomatik duyusal pekiştirme
- D) Somut nesne elde etme
- E) Sabit süre çizelgesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Bağırma sonrasında ilgi veriliyor ve davranış artıyorsa sosyal ilgi işlevi hipotezi güçlenir.
Öğrenci zor yazma görevi geldiğinde defterini itiyor; görev kaldırıldığında bu davranış sıklaşıyor. En olası işlev hangisidir?
- A) Akran ilgisi elde etme
- B) Nesne satın alma
- C) Yalnız duyusal haz elde etme
- D) Görevden kaçma veya erteleme
- E) Dikkat seçiciliğinin artması
Doğru cevap: D
Çözüm: Problem davranış sonrasında görevin kalkması kaçma/kaçınma işlevi için ipucudur.
Öğrenci oyuncak dolabına erişemediğinde ağlıyor; ağlama sonrası oyuncak veriliyor ve ağlama artıyor. İşlev hangisidir?
- A) Yalnız öğretmenden kaçma
- B) Nesne veya etkinlik elde etme
- C) Otomatik motor tepki
- D) Sosyal ortamdan uzaklaşma
- E) Sabit aralıkta uyaran bekleme
Doğru cevap: B
Çözüm: Oyuncağa erişim davranışı sürdürüyor olabilir; işlev için tekrarlı veri gerekir.
Bir davranış yalnızken de sürüyor ve dışarıdan sosyal sonuç görülmüyor. Hangisi dikkatli bir hipotezdir?
- A) Kesinlikle akran ilgisi içindir
- B) Kesinlikle görevden kaçmadır
- C) Öğretmen mutlaka cezalandırmalıdır
- D) Veri toplamaya artık gerek yoktur
- E) Otomatik pekiştirme olasılığı araştırılmalıdır
Doğru cevap: E
Çözüm: Sosyal aracılık olmadan sürme otomatik pekiştirmeyi düşündürür; tek başına kesin kanıt değildir.
Bağırmak yerine uygun biçimde el kaldıran öğrenci pekiştiriliyor. Hangi teknik kullanılıyor?
- A) DRO (davranış yokluğunu pekiştirme)
- B) Sabit aralık tarifesi
- C) DRA (alternatif davranışı pekiştirme)
- D) Geri çekme deseni
- E) Tam aralık ölçümü
Doğru cevap: C
Çözüm: DRA problem davranış yerine belirli uygun alternatif davranışı güçlendirir.
Nesne fırlatan öğrenciye aynı anda nesneyi iki eliyle güvenle tutma becerisi öğretilip pekiştiriliyor. Hangi teknik?
- A) DRI (bağdaşmayan davranışı pekiştirme)
- B) DRO (davranış yokluğu)
- C) Sabit oran tarifesi
- D) Kısmi aralık ölçümü
- E) ABAB deseni
Doğru cevap: A
Çözüm: İki eliyle nesneyi güvenli tutmak ve aynı nesneyi fırlatmak eşzamanlı gerçekleştirilemez.
Beş dakikalık aralıkta hedef problem davranış görülmemişse pekiştireç sunuluyor. Bu hangi tekniktir?
- A) DRI (bağdaşmayan davranış)
- B) DRA (alternatif davranış)
- C) İleri zincirleme
- D) DRO (diğer davranışın/yokluğun pekiştirilmesi)
- E) Değişken oran tarifesi
Doğru cevap: D
Çözüm: DRO belirtilen sürede problem davranışın yokluğunu ölçüt alır; alternatif davranışı doğrudan belirlemez.
40 dakikalık gözlemde hedef davranış 24 kez görüldü. Dakika başına tepki oranı kaçtır?
- A) 0,6 tepki/dakika
- B) 0,4 tepki/dakika
- C) 1,6 tepki/dakika
- D) 16 tepki/dakika
- E) 24 tepki/dakika
Doğru cevap: A
Çözüm: Oran = 24/40 = 0,6 tepki/dakika.
Kısmi aralık kaydında 20 aralığın 15’i işaretlendi. Doğru yorum hangisidir?
- A) Toplam sürenin tam %75’inde davranış sürmüştür
- B) Davranış 15 dakika kesintisiz sürmüştür
- C) Davranış yalnız 5 kez görülmüştür
- D) Aralıkların %75’inde davranış en az bir kez görülmüştür
- E) Her işaretli aralıkta davranış tam süre sürmüştür
Doğru cevap: D
Çözüm: 15/20×100=%75; kısmi aralık, süre yüzdesini veya kesin davranış sayısını vermez.
Tam aralık kaydında 10 aralığın 4’ü işaretliyse hangi sonuç kesindir?
- A) Davranış toplam zamanın mutlaka %40’ında sürmüştür
- B) Davranış dört aralığın her birinde aralığın tamamında sürmüştür
- C) Davranış sadece dört kez gerçekleşmiştir
- D) Diğer altı aralıkta davranış hiç görülmemiştir
- E) Davranışın işlevi otomatik pekiştirmedir
Doğru cevap: B
Çözüm: Tam aralıkta yalnız kesintisiz sürdüğü aralıklar işaretlenir; diğerlerinde kısmen görülmüş olabilir.
Bir öğretmen "başla" yönergesinden sonra üç farklı denemede 4, 6, 8 saniyelik bekleme ölçüyor. Ortalama gecikme kaç saniyedir?
- A) 4 saniye
- B) 8 saniye
- C) 12 saniye
- D) 18 saniye
- E) 6 saniye
Doğru cevap: E
Çözüm: Ortalama gecikme = (4+6+8)/3 = 6 saniyedir.
İki gözlemci aynı dersin 10 aralığında 8 kez aynı kodu, 2 kez farklı kodu işaretledi. Basit aralık uyuşma yüzdesi kaçtır?
- A) %20
- B) %60
- C) %80
- D) %90
- E) %125
Doğru cevap: C
Çözüm: Uyuşma = 8/(8+2)×100 = %80.
Öğrencinin bekleme hedefi sırasıyla 10, 20 ve 30 saniyeye çıkarılıyor; performans her ölçüt değişiminde basamaklı ilerliyor. Hangi desen uygundur?
- A) Değişen ölçüt deseni
- B) ABAB geri çekme
- C) Tek ölçümlü tarama
- D) Kısmi aralık kaydı
- E) İleri zincirleme
Doğru cevap: A
Çözüm: Hedef ölçütün kademeli değiştirilmesi ve davranışın buna uyması değişen ölçüt deseninin özelliğidir.