Davranış müdahalesinden önce alınan başlangıç ölçümleri ne olarak adlandırılır?
- A) Genelleme puanı
- B) Başlama düzeyi verisi
- C) İpucu hiyerarşisi
- D) Sönme patlaması
- E) Zincirleme çizelgesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Başlama düzeyi, müdahale öncesi gözlenen davranışın örüntüsünü gösterir.
Bir öğrencinin ders sırasında 12 kez parmak kaldırması hangi ölçümle doğrudan kaydedilir?
- A) Gecikme
- B) Davranışın toplam süresi
- C) Tepkiler arası zaman
- D) Kısmi aralık yüzdesi
- E) Frekans
Doğru cevap: E
Çözüm: Frekans, davranışın gerçekleşme sayısını kaydeder.
Davranışın başlangıcından bitişine kadar geçen zamanı kaydetmek için hangisi kullanılır?
- A) Frekans kaydı
- B) Ayrımlı pekiştirme
- C) Süre kaydı
- D) Başlama düzeyi deseni
- E) Sabit oran tarifesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Süre kaydı, davranışın ne kadar devam ettiğini ölçer.
Öğretmenin yönergesi ile öğrencinin yanıt vermeye başlaması arasındaki zaman nedir?
- A) Gecikme süresi
- B) Genelleme süresi
- C) Kalıcılık süresi
- D) Tepkiler arası süre
- E) Pekiştirme aralığı
Doğru cevap: A
Çözüm: Gecikme yönerge/uyaran sunumu ile davranışın başlaması arasındaki süredir.
Kısmi aralık kaydında bir aralık ne zaman işaretlenir?
- A) Davranış aralık boyunca kesintisiz sürerse
- B) Davranış yalnız aralık sonunda görülürse
- C) Öğrenci davranışın nedenini açıklarsa
- D) Aralık içinde davranış en az bir kez görülürse
- E) Davranış en az beş kez görülürse
Doğru cevap: D
Çözüm: Kısmi aralık kaydında aralıkta bir kez bile görülmesi işaretlemek için yeterlidir.
Tam aralık kaydında aralık hangi durumda işaretlenir?
- A) Davranış aralık içinde yalnız bir an görülürse
- B) Davranış belirlenen aralığın tamamında sürerse
- C) Davranış aralıktan önce başlarsa ama hemen biterse
- D) Davranış ders başında bir kez gözlenirse
- E) Davranışın işlevi tahmin edilirse
Doğru cevap: B
Çözüm: Tam aralık yönteminde aralık süresinin tamamı boyunca davranışın sürmesi beklenir.
Anlık zaman örneklemesi hangi gözlemi temel alır?
- A) Dersin tamamındaki toplam davranış sayısını
- B) Yalnız bir davranışın kaç dakika sürdüğünü
- C) Davranıştan önceki tüm olayları
- D) Öğretmenin her pekiştireç sayısını
- E) Önceden belirlenen anda davranışın bulunup bulunmamasını
Doğru cevap: E
Çözüm: Anlık örnekleme yalnız belirli kontrol anındaki davranışın durumunu kaydeder.
Görevden kaçmak için itme davranışı gösteren öğrenciye "mola" kartı kullanma öğretiliyor. Bu hangi yaklaşımdır?
- A) Yalnız davranışın sıklığını sayma
- B) İşlevsel iletişim öğretimi (FCT)
- C) Sabit aralık pekiştirmesi
- D) Sadece beceri analizi
- E) İşaret edilmeden sönmeye bırakma
Doğru cevap: B
Çözüm: FCT aynı işlevi sağlayan uygun ve erişilebilir bir iletişim tepkisi öğretir.
Her dört doğru yanıttan sonra pekiştireç sunuluyorsa hangi tarife vardır?
- A) VR4 (değişken oran dört)
- B) FI4 (sabit aralık dört)
- C) VI4 (değişken aralık dört)
- D) DRO4 (davranış yokluğu)
- E) FR4 (sabit oran dört)
Doğru cevap: E
Çözüm: FR4 pekiştireci tam dört tepki tamamlanmasına bağlar.
Pekiştireç, ortalama beş doğru yanıtta fakat bazen üç bazen yedi yanıtta veriliyor. Tarife hangisi?
- A) FR5 (sabit oran)
- B) FI5 (sabit aralık)
- C) VR5 (değişken oran)
- D) Sürekli pekiştirme
- E) Sabit gecikme
Doğru cevap: C
Çözüm: Tepki sayısı değişiyor, ortalama beş olduğundan değişken oran tarifesidir.
İki dakika dolduktan sonraki ilk doğru tepki pekiştiriliyor. Hangi tarife?
- A) FI 2 dakika (sabit aralık)
- B) FR2 (sabit oran)
- C) VR2 (değişken oran)
- D) DRO 2 dakika
- E) Sürekli pekiştirme
Doğru cevap: A
Çözüm: FI belirli zamanın geçmesinden sonraki ilk uygun tepkiyi pekiştirir.
Pekiştirmenin mümkün hâle geldiği süre değişken ve ortalama üç dakika ise hangi tarife kullanılır?
- A) FI 3 dakika (sabit aralık)
- B) FR3 (sabit oran)
- C) VR3 (değişken oran)
- D) VI 3 dakika (değişken aralık)
- E) DRA (alternatif pekiştirme)
Doğru cevap: D
Çözüm: VI tarifesinde pekiştirme fırsatına kadar geçen süre değişir; yanıt sayısı ölçüt değildir.
Sönme başlatıldıktan hemen sonra problem davranışta kısa süreli artış görülmesine ne denir?
- A) Genelleme
- B) Sönme patlaması
- C) Kalıcı öğrenme
- D) Sosyal geçerlik
- E) Başlangıç kararlılığı
Doğru cevap: B
Çözüm: Sönme patlaması sönme sürecinde görülebilen geçici sıklık/şiddet artışıdır; zorunlu değildir.
Öğrenci beş doğru görev sonunda bir jeton kazanıyor; jetonları daha sonra seçtiği etkinlikle değiştiriyor. Hangi ifade daha doğru?
- A) Jeton her durumda birincil biyolojik pekiştiricidir
- B) Jeton verilmesi mutlaka ceza uygular
- C) Jeton sistemi veri izlemeyi gereksiz kılar
- D) Jetonlar koşullu pekiştirici işlevi görebilen sembollerdir
- E) Jetonlar yalnız bağımsız ipucudur
Doğru cevap: D
Çözüm: Jeton ekonomisinde jetonlar erişilebilir bir değerle eşlenerek koşullu pekiştirici olabilir.
Başlama düzeyi ölçümleri 2, 3, 2, 3 iken müdahale sonrası ölçümler 8, 9, 10, 11 oluyor. En temkinli yorum hangisidir?
- A) Müdahale davranışı kesinlikle tek başına artırmıştır
- B) Hedef davranışta belirgin artış vardır; nedensel yorum için desen ve alternatif açıklamalar incelenmelidir
- C) Verilerde hiç seviye değişimi olmamıştır
- D) Ölçümler davranışın işlevini kesin gösterir
- E) Pekiştirmenin türü bu sayılardan kesin belirlenebilir
Doğru cevap: B
Çözüm: Gözlenen düzey/eğilim artışı açıktır; tek başına ön-son veri nedenselliği kesinleştirmez.
Öğretmen üç öğrencide aynı beceriyi izleyip müdahaleyi sırasıyla 1., 3. ve 5. haftada başlatıyor. Hangi desen kastedilir?
- A) ABAB geri çekme
- B) Aynı anda tek koşullu desen
- C) Yalnız grup son test karşılaştırması
- D) DRO tarifesi
- E) Kişiler arası çoklu başlama düzeyi
Doğru cevap: E
Çözüm: Müdahalenin kişilere farklı zamanlarda başlatılması çoklu başlama düzeyi mantığıdır.
Hayati bir iletişim becerisi öğretildikten sonra öğretimin kasıtlı olarak geri çekilmesi riskliyse en uygun araştırma yaklaşımı hangisi olabilir?
- A) Kazanılmış beceriyi zorunlu olarak söndüren ABAB
- B) Öğrenciyi ölçümsüz bırakmak
- C) Geri çekme gerektirmeyen çoklu başlama düzeyi deseni
- D) Tüm destekleri aniden durdurmak
- E) Yalnız öğrencinin davranışına bakmadan karar vermek
Doğru cevap: C
Çözüm: Etik kaygı varsa geri çekme gerektirmeyen uygun tek denekli desen düşünülebilir.
Öğrencinin davranışı öğretmenin ilgisiyle sürüyorsa, öğrenciye planlı ve işlevden bağımsız kısa ilgi aralıkları sunmak hangi öncül düzenlemeyle ilişkilidir?
- A) Zamana dayalı/koşulsuz sosyal ilgi sunma (NCR)
- B) Sadece tepki maliyeti
- C) Tam aralık kaydı
- D) Geri zincirleme
- E) Yalnız sözel ceza
Doğru cevap: A
Çözüm: İlginin problem davranışa koşullu olmadan planlı sunulması, işlevle uyumlu bir öncül desteği olabilir.
Öğrenci kendi kendine sallanma davranışını farklı sosyal koşullarda da sürdürüyor. En uygun değerlendirme hangisidir?
- A) Davranışı mutlaka dikkat çekme olarak etiketlemek
- B) Tüm sallanma davranışlarını otomatik cezalandırmak
- C) Ölçüm yapmadan sınıftan uzaklaştırmak
- D) Otomatik pekiştirme hipotezini ve duyusal/iletişim gereksinimlerini veriyle değerlendirmek
- E) Her öğrenciye aynı fiziksel engellemeyi uygulamak
Doğru cevap: D
Çözüm: Davranışın işlevi, gereksinimler ve risk bağlamı bireyselleştirilerek araştırılmalıdır.
Zor görev sonrası problem davranışla görev kaldırılıyor. İDD sonucuna dayalı plan için en uygun seçenek hangisidir?
- A) Görevi zorlaştırıp iletişimi yasaklamak
- B) Görevi uyarlamak, mola istemeyi öğretmek ve uygun iletişimi pekiştirmek
- C) Yalnız davranışı izlemeyi bırakmak
- D) Her yanlış tepkiden sonra sosyal ilgiyi artırmak
- E) Öğrenciye uygun mola imkânını tamamen kaldırmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Kaçma işlevine karşı erişilebilir görev düzenlemesi ve aynı işlevi sağlayan FCT uygundur.