Beceri analizi ne için kullanılır?
- A) Pekiştireçleri rastgele dağıtmak için
- B) Öğrencinin tüm davranışlarını cezalandırmak için
- C) Karmaşık bir beceriyi öğretilebilir basamaklara ayırmak için
- D) Davranışın sadece süresini ölçmek için
- E) Pekiştirmeyi tamamen kaldırmak için
Doğru cevap: C
Çözüm: Beceri analizi hedef davranışı öğretilip gözlenebilir adımlara böler.
İpucu sunmanın temel amacı nedir?
- A) Öğrencinin doğru tepkiyi öğrenmesini desteklemek
- B) Öğrenciyi sürekli başkasına bağımlı tutmak
- C) Öğretimin ölçüm ihtiyacını kaldırmak
- D) Her hatayı cezayla eşleştirmek
- E) Davranışın işlevini varsayımla saptamak
Doğru cevap: A
Çözüm: İpucu öğrencinin doğru tepki olasılığını artıran geçici bir öğretim desteğidir.
İpucu silikleştirme neyi amaçlar?
- A) Ödül miktarını her gün ikiye katlamayı
- B) Tüm hedef davranışları aynı anda değiştirmeyi
- C) Öğrencinin ilgisini tamamen kesmeyi
- D) Desteği azaltarak bağımsız yanıtı artırmayı
- E) Öğretim ortamını sürekli değiştirmeyi
Doğru cevap: D
Çözüm: İpucu silikleştirme, öğrencinin ipucu olmadan tepki vermesini destekler.
Şekillendirme tekniğinde ne pekiştirilir?
- A) Yalnız tamamen yanlış tepkiler
- B) Hedef davranışa giderek yaklaşan tepkiler
- C) Her davranışın eşit sürede görülmesi
- D) Sadece rastgele seçilmiş sınıf davranışları
- E) Yalnız öğretmenin verdiği işaretler
Doğru cevap: B
Çözüm: Şekillendirmede hedefe art arda daha çok benzeyen yaklaşımlar pekiştirilir.
İleri zincirlemede öğretime öncelikle hangi basamakla başlanır?
- A) Her zaman son basamakla
- B) Rastgele seçilen orta basamakla
- C) Yalnız en zor basamakla
- D) Ölçüm yapılmadan sonuca gidilerek
- E) Beceri dizisinin ilk basamağıyla
Doğru cevap: E
Çözüm: İleri zincirleme becerinin ilk adımından başlayarak ilerler.
Öğrenilen becerinin farklı ortamlarda da kullanılmasına ne denir?
- A) Kalıcılık
- B) Sönme
- C) Genelleme
- D) Ceza
- E) Tepki gecikmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Genelleme, öğrenilen becerinin öğretimden farklı kişi, ortam veya materyallerle kullanılmasıdır.
Daha önce sönmüş tepkinin bir süre sonra yeniden görünmesi hangi kavramdır?
- A) İleri zincirleme
- B) Tam aralık kaydı
- C) Geriye dönük örnekleme
- D) Sürekli pekiştirme
- E) Kendiliğinden geri gelme
Doğru cevap: E
Çözüm: Kendiliğinden geri gelme, sönmüş davranışın zaman sonra yeniden ortaya çıkmasıdır.
Çocuk yeşil kart gösterildiğinde "başla" yönergesine tepki veriyor, kırmızıda vermiyorsa hangi kavram öne çıkar?
- A) Yalnız fiziksel yönlendirme
- B) Sadece kalıcılık
- C) Uyaran kontrolü ve ayırt etme
- D) Kısmi aralık ölçümü
- E) Olumsuz ceza
Doğru cevap: C
Çözüm: Tepkinin belirli ayırt edici uyaranlar varlığında görülmesi uyaran kontrolünü gösterir.
Öğrenci öğretim bittikten altı hafta sonra beceriyi sürdürüyorsa hangi özellik gösterilmiştir?
- A) Kalıcılık
- B) Frekans artışı
- C) Sönme patlaması
- D) Öncül değiştirme
- E) Tepki maliyeti
Doğru cevap: A
Çözüm: Öğretim sonrası geçen zamanda becerinin sürmesi kalıcılıktır.
İki gözlemcinin aynı davranışı bağımsız kaydedip sonuçlarını karşılaştırması neyi değerlendirir?
- A) Uygulama bütünlüğünü
- B) Sosyal geçerliği
- C) Pekiştirici değerini
- D) Gözlemciler arası uyumu
- E) Uyaran genellemesini
Doğru cevap: D
Çözüm: Gözlemciler arası uyum ölçüm güvenirliğine ilişkin bir göstergedir.
Öğretmenin plandaki 10 müdahale adımının 9’unu doğru uygulaması hangi kavramla ilişkilidir?
- A) Sosyal pekiştirme
- B) Uygulama bütünlüğü
- C) Şekillendirme
- D) Genelleme
- E) İşlevsel iletişim
Doğru cevap: B
Çözüm: Uygulama bütünlüğü planlanan adımların doğru gerçekleştirilme oranını inceler.
Bir destek planının öğrenci, aile ve öğretmen için anlamlı hedefler içerip içermediği neyle ilgilidir?
- A) Gecikme kaydı
- B) Olumsuz ceza
- C) Değişken aralık
- D) Tepki maliyeti
- E) Sosyal geçerlik
Doğru cevap: E
Çözüm: Sosyal geçerlik hedeflerin, yöntemlerin ve sonuçların sosyal anlamlılığını değerlendirir.
Öğrencinin gün boyu her şeyi söylenmeden yapması bekleniyor; buna karşın kendini ifade etmesi engelleniyor. En uygun değerlendirme hangisi?
- A) İletişim davranışları otomatik olarak söndürülmelidir
- B) Bütün uygun davranışlar ödülsüz bırakılmalıdır
- C) Hedefler öğrencinin iletişim hakkını ve bağımsızlığını gözeterek yeniden belirlenmelidir
- D) Öğrencinin seçimleri dikkate alınmamalıdır
- E) Davranış yalnız görüntüye bakılarak değerlendirilmelidir
Doğru cevap: C
Çözüm: Etik davranış desteği öğrenci haklarını, seçimini, özerkliğini ve yaşam kalitesini merkeze alır.
Bir öğrenci okulda yardım istemeyi öğrenmiş, ancak evde yardım istemiyor. En uygun genelleme düzenlemesi hangisidir?
- A) Yalnız sınıfta aynı alıştırmayı sonsuza kadar sürdürmek
- B) Evde iletişimi tamamen sınırlandırmak
- C) Kalıcılık ölçümünü genelleme yerine kullanmak
- D) Yalnız öğretmenin sözel yönergesini artırmak
- E) Aileyle işbirliği içinde evde farklı fırsatlar ve doğal pekiştirme planlamak
Doğru cevap: E
Çözüm: Genelleme için öğrenilen becerinin başka kişi ve ortamlardaki kullanım fırsatları planlanır.
Yeni bir beceri öğretimden iki hafta sonra ipucu olmadan görülüyor ancak sekiz hafta sonra kayboluyor. Hangi boyut için ek destek gerekir?
- A) Tepki hızı
- B) DRA sınıflaması
- C) Kalıcılık
- D) Öncül biçimi
- E) Kısmi aralık seçimi
Doğru cevap: C
Çözüm: Öğretimden sonra geçen zamanda sürdürme kalıcılıktır; belirli izleme aralıklarıyla desteklenmelidir.
Öğretmen her doğru yanıttan önce öğrencinin elini yönlendiriyor; öğrenci tek başına tepki vermiyor. Öncelikli değişiklik hangisidir?
- A) Bireyselleştirilmiş ipucu silikleştirme ve bağımsız deneme fırsatları planlamak
- B) İpucunu hiç değiştirmeden kalıcı uygulamak
- C) Bütün bağımsız denemeleri kaldırmak
- D) Öğrencinin tercihlerini değerlendirmemek
- E) Görev analizini hemen terk etmek
Doğru cevap: A
Çözüm: İpucu bağımlılığını azaltmak için planlı silikleştirme ve bağımsız yanıtın pekiştirilmesi gerekir.
Öğrenci bağırarak yardım istiyor. Öğretmen sessiz kalmasını beklemek yerine yardım kartı kullanmasını öğretip pekiştiriyor. Hangisi en iyi açıklamadır?
- A) Yalnızca tam aralık ölçümü yapılmıştır
- B) Öğrenciye kesinlikle ceza uygulanmıştır
- C) Yalnız farklı bir ödül rastgele verilmiştir
- D) İşlevsel olarak eşdeğer alternatif iletişim davranışı öğretilmiştir
- E) Yapılan işlem yalnız sönme patlamasıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: Yardım kartı aynı ihtiyaç için daha uygun iletişim tepkisidir; FCT/DRA ile açıklanır.
ABC kaydında yalnız bir kez "ders verildi–öğrenci ağladı–görev kaldırıldı" dizisi görülüyor. Doğru bilimsel tutum hangisidir?
- A) Davranışın işlevini kesin olarak duyusal ilan etmektir
- B) Kaçma hipotezi oluşturup farklı zaman ve bağlamlarda ek veri toplamaktır
- C) Tek olaydan değişmez kişilik tanısı koymaktır
- D) Tüm görevleri süresiz kaldırmaktır
- E) Veri toplamayı kalıcı olarak sonlandırmaktır
Doğru cevap: B
Çözüm: Tek olay kaçma işlevi için bir ipucudur, kesin işlev tanısı için yeterli değildir.
Bir programda öğretmenin planlanan 12 adımdan 9’unu uyguladığı görülüyor. Uygulama bütünlüğü oranı nedir?
- A) %25
- B) %33
- C) %90
- D) %120
- E) %75
Doğru cevap: E
Çözüm: Uygulama bütünlüğü = doğru uygulanan adım / toplam planlanan adım = 9/12 = %75.
Kendine zarar verme riski taşıyan davranış için okulun ilk yaklaşımı hangisi olmalıdır?
- A) Eğitimsiz biçimde zorlayıcı müdahaleyi tek başına başlatmak
- B) Davranışı bütünüyle görmezden gelmek
- C) Güvenliği sağlayıp yetkin uzman ekiple işlevsel değerlendirme ve olumlu destek planı geliştirmek
- D) İletişim olanaklarını tamamen kaldırmak
- E) Tüm kayıtları bırakıp yalnız ceza kullanmak
Doğru cevap: C
Çözüm: Yüksek riskli davranışlarda güvenlik, uzman işbirliği, öğrencinin hakları ve işlevsel destek birlikte değerlendirilir.