Öğrenci her bağırdığında öğretmen onunla konuşuyor; bağırma sıklığı artıyor. Olası işlev hangisidir?
- A) Sosyal ilgi elde etme
- B) Görevden kaçma
- C) Otomatik duyusal pekiştirme
- D) Somut nesne elde etme
- E) Sabit süre çizelgesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Bağırma sonrasında ilgi veriliyor ve davranış artıyorsa sosyal ilgi işlevi hipotezi güçlenir.
Öğrenci zor yazma görevi geldiğinde defterini itiyor; görev kaldırıldığında bu davranış sıklaşıyor. En olası işlev hangisidir?
- A) Akran ilgisi elde etme
- B) Nesne satın alma
- C) Yalnız duyusal haz elde etme
- D) Görevden kaçma veya erteleme
- E) Dikkat seçiciliğinin artması
Doğru cevap: D
Çözüm: Problem davranış sonrasında görevin kalkması kaçma/kaçınma işlevi için ipucudur.
Öğrenci oyuncak dolabına erişemediğinde ağlıyor; ağlama sonrası oyuncak veriliyor ve ağlama artıyor. İşlev hangisidir?
- A) Yalnız öğretmenden kaçma
- B) Nesne veya etkinlik elde etme
- C) Otomatik motor tepki
- D) Sosyal ortamdan uzaklaşma
- E) Sabit aralıkta uyaran bekleme
Doğru cevap: B
Çözüm: Oyuncağa erişim davranışı sürdürüyor olabilir; işlev için tekrarlı veri gerekir.
Bir davranış yalnızken de sürüyor ve dışarıdan sosyal sonuç görülmüyor. Hangisi dikkatli bir hipotezdir?
- A) Kesinlikle akran ilgisi içindir
- B) Kesinlikle görevden kaçmadır
- C) Öğretmen mutlaka cezalandırmalıdır
- D) Veri toplamaya artık gerek yoktur
- E) Otomatik pekiştirme olasılığı araştırılmalıdır
Doğru cevap: E
Çözüm: Sosyal aracılık olmadan sürme otomatik pekiştirmeyi düşündürür; tek başına kesin kanıt değildir.
Bağırmak yerine uygun biçimde el kaldıran öğrenci pekiştiriliyor. Hangi teknik kullanılıyor?
- A) DRO (davranış yokluğunu pekiştirme)
- B) Sabit aralık tarifesi
- C) DRA (alternatif davranışı pekiştirme)
- D) Geri çekme deseni
- E) Tam aralık ölçümü
Doğru cevap: C
Çözüm: DRA problem davranış yerine belirli uygun alternatif davranışı güçlendirir.
Nesne fırlatan öğrenciye aynı anda nesneyi iki eliyle güvenle tutma becerisi öğretilip pekiştiriliyor. Hangi teknik?
- A) DRI (bağdaşmayan davranışı pekiştirme)
- B) DRO (davranış yokluğu)
- C) Sabit oran tarifesi
- D) Kısmi aralık ölçümü
- E) ABAB deseni
Doğru cevap: A
Çözüm: İki eliyle nesneyi güvenli tutmak ve aynı nesneyi fırlatmak eşzamanlı gerçekleştirilemez.
Beş dakikalık aralıkta hedef problem davranış görülmemişse pekiştireç sunuluyor. Bu hangi tekniktir?
- A) DRI (bağdaşmayan davranış)
- B) DRA (alternatif davranış)
- C) İleri zincirleme
- D) DRO (diğer davranışın/yokluğun pekiştirilmesi)
- E) Değişken oran tarifesi
Doğru cevap: D
Çözüm: DRO belirtilen sürede problem davranışın yokluğunu ölçüt alır; alternatif davranışı doğrudan belirlemez.
Görevden kaçmak için itme davranışı gösteren öğrenciye "mola" kartı kullanma öğretiliyor. Bu hangi yaklaşımdır?
- A) Yalnız davranışın sıklığını sayma
- B) İşlevsel iletişim öğretimi (FCT)
- C) Sabit aralık pekiştirmesi
- D) Sadece beceri analizi
- E) İşaret edilmeden sönmeye bırakma
Doğru cevap: B
Çözüm: FCT aynı işlevi sağlayan uygun ve erişilebilir bir iletişim tepkisi öğretir.
Her dört doğru yanıttan sonra pekiştireç sunuluyorsa hangi tarife vardır?
- A) VR4 (değişken oran dört)
- B) FI4 (sabit aralık dört)
- C) VI4 (değişken aralık dört)
- D) DRO4 (davranış yokluğu)
- E) FR4 (sabit oran dört)
Doğru cevap: E
Çözüm: FR4 pekiştireci tam dört tepki tamamlanmasına bağlar.
Pekiştireç, ortalama beş doğru yanıtta fakat bazen üç bazen yedi yanıtta veriliyor. Tarife hangisi?
- A) FR5 (sabit oran)
- B) FI5 (sabit aralık)
- C) VR5 (değişken oran)
- D) Sürekli pekiştirme
- E) Sabit gecikme
Doğru cevap: C
Çözüm: Tepki sayısı değişiyor, ortalama beş olduğundan değişken oran tarifesidir.
İki dakika dolduktan sonraki ilk doğru tepki pekiştiriliyor. Hangi tarife?
- A) FI 2 dakika (sabit aralık)
- B) FR2 (sabit oran)
- C) VR2 (değişken oran)
- D) DRO 2 dakika
- E) Sürekli pekiştirme
Doğru cevap: A
Çözüm: FI belirli zamanın geçmesinden sonraki ilk uygun tepkiyi pekiştirir.
Pekiştirmenin mümkün hâle geldiği süre değişken ve ortalama üç dakika ise hangi tarife kullanılır?
- A) FI 3 dakika (sabit aralık)
- B) FR3 (sabit oran)
- C) VR3 (değişken oran)
- D) VI 3 dakika (değişken aralık)
- E) DRA (alternatif pekiştirme)
Doğru cevap: D
Çözüm: VI tarifesinde pekiştirme fırsatına kadar geçen süre değişir; yanıt sayısı ölçüt değildir.
Sönme başlatıldıktan hemen sonra problem davranışta kısa süreli artış görülmesine ne denir?
- A) Genelleme
- B) Sönme patlaması
- C) Kalıcı öğrenme
- D) Sosyal geçerlik
- E) Başlangıç kararlılığı
Doğru cevap: B
Çözüm: Sönme patlaması sönme sürecinde görülebilen geçici sıklık/şiddet artışıdır; zorunlu değildir.
Daha önce sönmüş tepkinin bir süre sonra yeniden görünmesi hangi kavramdır?
- A) İleri zincirleme
- B) Tam aralık kaydı
- C) Geriye dönük örnekleme
- D) Sürekli pekiştirme
- E) Kendiliğinden geri gelme
Doğru cevap: E
Çözüm: Kendiliğinden geri gelme, sönmüş davranışın zaman sonra yeniden ortaya çıkmasıdır.
Çocuk yeşil kart gösterildiğinde "başla" yönergesine tepki veriyor, kırmızıda vermiyorsa hangi kavram öne çıkar?
- A) Yalnız fiziksel yönlendirme
- B) Sadece kalıcılık
- C) Uyaran kontrolü ve ayırt etme
- D) Kısmi aralık ölçümü
- E) Olumsuz ceza
Doğru cevap: C
Çözüm: Tepkinin belirli ayırt edici uyaranlar varlığında görülmesi uyaran kontrolünü gösterir.
Öğrenci öğretim bittikten altı hafta sonra beceriyi sürdürüyorsa hangi özellik gösterilmiştir?
- A) Kalıcılık
- B) Frekans artışı
- C) Sönme patlaması
- D) Öncül değiştirme
- E) Tepki maliyeti
Doğru cevap: A
Çözüm: Öğretim sonrası geçen zamanda becerinin sürmesi kalıcılıktır.
İki gözlemcinin aynı davranışı bağımsız kaydedip sonuçlarını karşılaştırması neyi değerlendirir?
- A) Uygulama bütünlüğünü
- B) Sosyal geçerliği
- C) Pekiştirici değerini
- D) Gözlemciler arası uyumu
- E) Uyaran genellemesini
Doğru cevap: D
Çözüm: Gözlemciler arası uyum ölçüm güvenirliğine ilişkin bir göstergedir.
Öğretmenin plandaki 10 müdahale adımının 9’unu doğru uygulaması hangi kavramla ilişkilidir?
- A) Sosyal pekiştirme
- B) Uygulama bütünlüğü
- C) Şekillendirme
- D) Genelleme
- E) İşlevsel iletişim
Doğru cevap: B
Çözüm: Uygulama bütünlüğü planlanan adımların doğru gerçekleştirilme oranını inceler.
Bir destek planının öğrenci, aile ve öğretmen için anlamlı hedefler içerip içermediği neyle ilgilidir?
- A) Gecikme kaydı
- B) Olumsuz ceza
- C) Değişken aralık
- D) Tepki maliyeti
- E) Sosyal geçerlik
Doğru cevap: E
Çözüm: Sosyal geçerlik hedeflerin, yöntemlerin ve sonuçların sosyal anlamlılığını değerlendirir.
Öğrencinin gün boyu her şeyi söylenmeden yapması bekleniyor; buna karşın kendini ifade etmesi engelleniyor. En uygun değerlendirme hangisi?
- A) İletişim davranışları otomatik olarak söndürülmelidir
- B) Bütün uygun davranışlar ödülsüz bırakılmalıdır
- C) Hedefler öğrencinin iletişim hakkını ve bağımsızlığını gözeterek yeniden belirlenmelidir
- D) Öğrencinin seçimleri dikkate alınmamalıdır
- E) Davranış yalnız görüntüye bakılarak değerlendirilmelidir
Doğru cevap: C
Çözüm: Etik davranış desteği öğrenci haklarını, seçimini, özerkliğini ve yaşam kalitesini merkeze alır.