40 dakikalık gözlemde hedef davranış 24 kez görüldü. Dakika başına tepki oranı kaçtır?
- A) 0,6 tepki/dakika
- B) 0,4 tepki/dakika
- C) 1,6 tepki/dakika
- D) 16 tepki/dakika
- E) 24 tepki/dakika
Doğru cevap: A
Çözüm: Oran = 24/40 = 0,6 tepki/dakika.
Kısmi aralık kaydında 20 aralığın 15’i işaretlendi. Doğru yorum hangisidir?
- A) Toplam sürenin tam %75’inde davranış sürmüştür
- B) Davranış 15 dakika kesintisiz sürmüştür
- C) Davranış yalnız 5 kez görülmüştür
- D) Aralıkların %75’inde davranış en az bir kez görülmüştür
- E) Her işaretli aralıkta davranış tam süre sürmüştür
Doğru cevap: D
Çözüm: 15/20×100=%75; kısmi aralık, süre yüzdesini veya kesin davranış sayısını vermez.
Tam aralık kaydında 10 aralığın 4’ü işaretliyse hangi sonuç kesindir?
- A) Davranış toplam zamanın mutlaka %40’ında sürmüştür
- B) Davranış dört aralığın her birinde aralığın tamamında sürmüştür
- C) Davranış sadece dört kez gerçekleşmiştir
- D) Diğer altı aralıkta davranış hiç görülmemiştir
- E) Davranışın işlevi otomatik pekiştirmedir
Doğru cevap: B
Çözüm: Tam aralıkta yalnız kesintisiz sürdüğü aralıklar işaretlenir; diğerlerinde kısmen görülmüş olabilir.
Bir öğretmen "başla" yönergesinden sonra üç farklı denemede 4, 6, 8 saniyelik bekleme ölçüyor. Ortalama gecikme kaç saniyedir?
- A) 4 saniye
- B) 8 saniye
- C) 12 saniye
- D) 18 saniye
- E) 6 saniye
Doğru cevap: E
Çözüm: Ortalama gecikme = (4+6+8)/3 = 6 saniyedir.
İki gözlemci aynı dersin 10 aralığında 8 kez aynı kodu, 2 kez farklı kodu işaretledi. Basit aralık uyuşma yüzdesi kaçtır?
- A) %20
- B) %60
- C) %80
- D) %90
- E) %125
Doğru cevap: C
Çözüm: Uyuşma = 8/(8+2)×100 = %80.
Öğrencinin bekleme hedefi sırasıyla 10, 20 ve 30 saniyeye çıkarılıyor; performans her ölçüt değişiminde basamaklı ilerliyor. Hangi desen uygundur?
- A) Değişen ölçüt deseni
- B) ABAB geri çekme
- C) Tek ölçümlü tarama
- D) Kısmi aralık kaydı
- E) İleri zincirleme
Doğru cevap: A
Çözüm: Hedef ölçütün kademeli değiştirilmesi ve davranışın buna uyması değişen ölçüt deseninin özelliğidir.
Öğrenci beş doğru görev sonunda bir jeton kazanıyor; jetonları daha sonra seçtiği etkinlikle değiştiriyor. Hangi ifade daha doğru?
- A) Jeton her durumda birincil biyolojik pekiştiricidir
- B) Jeton verilmesi mutlaka ceza uygular
- C) Jeton sistemi veri izlemeyi gereksiz kılar
- D) Jetonlar koşullu pekiştirici işlevi görebilen sembollerdir
- E) Jetonlar yalnız bağımsız ipucudur
Doğru cevap: D
Çözüm: Jeton ekonomisinde jetonlar erişilebilir bir değerle eşlenerek koşullu pekiştirici olabilir.
Başlama düzeyi ölçümleri 2, 3, 2, 3 iken müdahale sonrası ölçümler 8, 9, 10, 11 oluyor. En temkinli yorum hangisidir?
- A) Müdahale davranışı kesinlikle tek başına artırmıştır
- B) Hedef davranışta belirgin artış vardır; nedensel yorum için desen ve alternatif açıklamalar incelenmelidir
- C) Verilerde hiç seviye değişimi olmamıştır
- D) Ölçümler davranışın işlevini kesin gösterir
- E) Pekiştirmenin türü bu sayılardan kesin belirlenebilir
Doğru cevap: B
Çözüm: Gözlenen düzey/eğilim artışı açıktır; tek başına ön-son veri nedenselliği kesinleştirmez.
Öğretmen üç öğrencide aynı beceriyi izleyip müdahaleyi sırasıyla 1., 3. ve 5. haftada başlatıyor. Hangi desen kastedilir?
- A) ABAB geri çekme
- B) Aynı anda tek koşullu desen
- C) Yalnız grup son test karşılaştırması
- D) DRO tarifesi
- E) Kişiler arası çoklu başlama düzeyi
Doğru cevap: E
Çözüm: Müdahalenin kişilere farklı zamanlarda başlatılması çoklu başlama düzeyi mantığıdır.
Hayati bir iletişim becerisi öğretildikten sonra öğretimin kasıtlı olarak geri çekilmesi riskliyse en uygun araştırma yaklaşımı hangisi olabilir?
- A) Kazanılmış beceriyi zorunlu olarak söndüren ABAB
- B) Öğrenciyi ölçümsüz bırakmak
- C) Geri çekme gerektirmeyen çoklu başlama düzeyi deseni
- D) Tüm destekleri aniden durdurmak
- E) Yalnız öğrencinin davranışına bakmadan karar vermek
Doğru cevap: C
Çözüm: Etik kaygı varsa geri çekme gerektirmeyen uygun tek denekli desen düşünülebilir.
Öğrencinin davranışı öğretmenin ilgisiyle sürüyorsa, öğrenciye planlı ve işlevden bağımsız kısa ilgi aralıkları sunmak hangi öncül düzenlemeyle ilişkilidir?
- A) Zamana dayalı/koşulsuz sosyal ilgi sunma (NCR)
- B) Sadece tepki maliyeti
- C) Tam aralık kaydı
- D) Geri zincirleme
- E) Yalnız sözel ceza
Doğru cevap: A
Çözüm: İlginin problem davranışa koşullu olmadan planlı sunulması, işlevle uyumlu bir öncül desteği olabilir.
Öğrenci kendi kendine sallanma davranışını farklı sosyal koşullarda da sürdürüyor. En uygun değerlendirme hangisidir?
- A) Davranışı mutlaka dikkat çekme olarak etiketlemek
- B) Tüm sallanma davranışlarını otomatik cezalandırmak
- C) Ölçüm yapmadan sınıftan uzaklaştırmak
- D) Otomatik pekiştirme hipotezini ve duyusal/iletişim gereksinimlerini veriyle değerlendirmek
- E) Her öğrenciye aynı fiziksel engellemeyi uygulamak
Doğru cevap: D
Çözüm: Davranışın işlevi, gereksinimler ve risk bağlamı bireyselleştirilerek araştırılmalıdır.
Zor görev sonrası problem davranışla görev kaldırılıyor. İDD sonucuna dayalı plan için en uygun seçenek hangisidir?
- A) Görevi zorlaştırıp iletişimi yasaklamak
- B) Görevi uyarlamak, mola istemeyi öğretmek ve uygun iletişimi pekiştirmek
- C) Yalnız davranışı izlemeyi bırakmak
- D) Her yanlış tepkiden sonra sosyal ilgiyi artırmak
- E) Öğrenciye uygun mola imkânını tamamen kaldırmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Kaçma işlevine karşı erişilebilir görev düzenlemesi ve aynı işlevi sağlayan FCT uygundur.
Bir öğrenci okulda yardım istemeyi öğrenmiş, ancak evde yardım istemiyor. En uygun genelleme düzenlemesi hangisidir?
- A) Yalnız sınıfta aynı alıştırmayı sonsuza kadar sürdürmek
- B) Evde iletişimi tamamen sınırlandırmak
- C) Kalıcılık ölçümünü genelleme yerine kullanmak
- D) Yalnız öğretmenin sözel yönergesini artırmak
- E) Aileyle işbirliği içinde evde farklı fırsatlar ve doğal pekiştirme planlamak
Doğru cevap: E
Çözüm: Genelleme için öğrenilen becerinin başka kişi ve ortamlardaki kullanım fırsatları planlanır.
Yeni bir beceri öğretimden iki hafta sonra ipucu olmadan görülüyor ancak sekiz hafta sonra kayboluyor. Hangi boyut için ek destek gerekir?
- A) Tepki hızı
- B) DRA sınıflaması
- C) Kalıcılık
- D) Öncül biçimi
- E) Kısmi aralık seçimi
Doğru cevap: C
Çözüm: Öğretimden sonra geçen zamanda sürdürme kalıcılıktır; belirli izleme aralıklarıyla desteklenmelidir.
Öğretmen her doğru yanıttan önce öğrencinin elini yönlendiriyor; öğrenci tek başına tepki vermiyor. Öncelikli değişiklik hangisidir?
- A) Bireyselleştirilmiş ipucu silikleştirme ve bağımsız deneme fırsatları planlamak
- B) İpucunu hiç değiştirmeden kalıcı uygulamak
- C) Bütün bağımsız denemeleri kaldırmak
- D) Öğrencinin tercihlerini değerlendirmemek
- E) Görev analizini hemen terk etmek
Doğru cevap: A
Çözüm: İpucu bağımlılığını azaltmak için planlı silikleştirme ve bağımsız yanıtın pekiştirilmesi gerekir.
Öğrenci bağırarak yardım istiyor. Öğretmen sessiz kalmasını beklemek yerine yardım kartı kullanmasını öğretip pekiştiriyor. Hangisi en iyi açıklamadır?
- A) Yalnızca tam aralık ölçümü yapılmıştır
- B) Öğrenciye kesinlikle ceza uygulanmıştır
- C) Yalnız farklı bir ödül rastgele verilmiştir
- D) İşlevsel olarak eşdeğer alternatif iletişim davranışı öğretilmiştir
- E) Yapılan işlem yalnız sönme patlamasıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: Yardım kartı aynı ihtiyaç için daha uygun iletişim tepkisidir; FCT/DRA ile açıklanır.
ABC kaydında yalnız bir kez "ders verildi–öğrenci ağladı–görev kaldırıldı" dizisi görülüyor. Doğru bilimsel tutum hangisidir?
- A) Davranışın işlevini kesin olarak duyusal ilan etmektir
- B) Kaçma hipotezi oluşturup farklı zaman ve bağlamlarda ek veri toplamaktır
- C) Tek olaydan değişmez kişilik tanısı koymaktır
- D) Tüm görevleri süresiz kaldırmaktır
- E) Veri toplamayı kalıcı olarak sonlandırmaktır
Doğru cevap: B
Çözüm: Tek olay kaçma işlevi için bir ipucudur, kesin işlev tanısı için yeterli değildir.
Bir programda öğretmenin planlanan 12 adımdan 9’unu uyguladığı görülüyor. Uygulama bütünlüğü oranı nedir?
- A) %25
- B) %33
- C) %90
- D) %120
- E) %75
Doğru cevap: E
Çözüm: Uygulama bütünlüğü = doğru uygulanan adım / toplam planlanan adım = 9/12 = %75.
Kendine zarar verme riski taşıyan davranış için okulun ilk yaklaşımı hangisi olmalıdır?
- A) Eğitimsiz biçimde zorlayıcı müdahaleyi tek başına başlatmak
- B) Davranışı bütünüyle görmezden gelmek
- C) Güvenliği sağlayıp yetkin uzman ekiple işlevsel değerlendirme ve olumlu destek planı geliştirmek
- D) İletişim olanaklarını tamamen kaldırmak
- E) Tüm kayıtları bırakıp yalnız ceza kullanmak
Doğru cevap: C
Çözüm: Yüksek riskli davranışlarda güvenlik, uzman işbirliği, öğrencinin hakları ve işlevsel destek birlikte değerlendirilir.