Danışan “Sınavı düşündüğümde mideme ağrı giriyor ve korkuyorum” dediğinde danışmanın “Çok kaygılanıyorsun” tepkisi hangi beceridir?
- A) Somutlaştırma
- B) Bilgi verme
- C) Duygu yansıtması
- D) Yüzleştirme
- E) Özetleme
Doğru cevap: C
Çözüm: Danışmanın sözel yanıtı danışanın korku ve kaygı duygusunu görünür kılmıştır. Olayın ayrıntılarını istemediği veya tavsiye vermediği için duygu yansıtmasıdır.
Danışanın “Son üç haftadır her pazartesi derse geç kalıyorum” sözünü danışmanın “Pazartesi günleri gecikme yaşıyorsun” diye yeniden ifade etmesi hangi beceridir?
- A) Duygu yansıtması
- B) Kendini açma
- C) Yorumlama
- D) İçerik yansıtması (parafraz)
- E) Sessizlik
Doğru cevap: D
Çözüm: Danışman yaşanan olay ve durumun anlamını kendi ifadeleriyle geri vermiştir. Yeni bir duygu veya neden eklenmediğinden bu içerik yansıtmasıdır.
Danışman “Bu karar seni nasıl etkiledi?” diye sorarsa hangi soru türünü kullanmıştır?
- A) Yönlendirici soru
- B) Kapalı uçlu soru
- C) İkili seçenekli soru
- D) Retorik soru
- E) Açık uçlu soru
Doğru cevap: E
Çözüm: Soru tek sözcüklü evet-hayır yanıtına kapanmaz; danışanın deneyimini ayrıntılandırmasını sağlar. Bu nedenle açık uçlu soru örneğidir.
Danışan “Hayatımda her şey ters gidiyor” dediğinde “Son yaşadığın olayı anlatır mısın?” yanıtı hangi işleve hizmet eder?
- A) Somutlaştırma
- B) Öğüt verme
- C) Duygu bastırma
- D) Yansıtıcı yüzleştirme
- E) Tanı koyma
Doğru cevap: A
Çözüm: Belirsiz ve genelleyici bir ifadeyi belirli bir olay, zaman ve bağlama dönüştürür. Somutlaştırma danışanın anlatımını gözlenebilir örneğe indirger.
Bir danışma görüşmesinde birkaç farklı temanın kısa biçimde bir araya getirilmesi hangi beceridir?
- A) Duygu yansıtma
- B) Özetleme
- C) Gözlem
- D) Kendini açma
- E) Tepkisiz kalma
Doğru cevap: B
Çözüm: Özetleme, oturum boyunca dile getirilen birden fazla konuyu bütünleştirerek danışan ve danışmanın aynı temaları izlediğini gösterir.
Psikolojik danışmada empati aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
- A) Danışanın bütün kararlarını doğru bulmayı
- B) Danışan adına karar vermeyi
- C) Danışanın bakış açısını anlamaya ve bunu iletmeye çalışmayı
- D) Danışanla aynı yaşam öyküsüne sahip olmayı
- E) Her görüşmede kişisel anı anlatmayı
Doğru cevap: C
Çözüm: Empati, kişinin iç dünyasını onun referans çerçevesinden anlamaktır. Bu, onun her tutumunu onaylama veya yaşantısını paylaşmış olma şartı taşımaz.
Danışman ile danışanın hedefleri birlikte belirlemesi hangi ilkeyle daha çok ilişkilidir?
- A) Danışmanın otoritesi
- B) Gizliliğin kaldırılması
- C) Tek taraflı yönlendirme
- D) Danışanın özerkliği ve iş birliği
- E) Süresiz danışma
Doğru cevap: D
Çözüm: Ortak hedef oluşturmak danışanın kendi yaşamına ilişkin söz hakkını korur ve ilerleme için ölçülebilir adımların birlikte geliştirilmesini sağlar.
Danışan “Söylediğim şeylerin hiçbirini başaramam” dediğinde danışmanın “Geçmişte neyi başarabildin?” sorusu öncelikle hangi amaçla ilişkilidir?
- A) Danışanı zorla iyimser yapma
- B) Öyküsünü geçersiz sayma
- C) Güçlü yönlere ve kaynaklara dikkat çekmek
- D) Meslek kodunu belirleme
- E) Gizlilik sınırını kaldırma
Doğru cevap: C
Çözüm: Danışmanın sorusu danışanın geçmiş başarılarını araştırarak kaynak ve öz-yeterlik algısını keşfetmeyi amaçlar; olumlu cevap dayatmaz.
Danışman, “Ailenin etkisi altında kaldığını söylüyorsun; bir yandan onların seçtiği bölüme başvurdun” dediğinde ağırlıklı beceri hangisidir?
- A) Bilgi verme
- B) Gevşeme eğitimi
- C) Duygu yansıtması
- D) Yüzleştirme
- E) Test yorumlama
Doğru cevap: D
Çözüm: Danışman söz ve davranış arasındaki uyumsuzluğu suçlamadan görünür kılar; bu, danışanın hazır oluşunu gözeten yüzleştirme örneğidir.
Bir grup liderinin üyeye “Burada bunu anlatmak zorundasın” demesi neden sorunludur?
- A) Grubun normlarını güçlendirir
- B) Evrenselliği kesin artırır
- C) Gizliliği teknik olarak garanti eder
- D) Çalışma evresini otomatik başlatır
- E) Gönüllülük ve psikolojik güvenliği zedeler
Doğru cevap: E
Çözüm: Zorunlu ifşa grup üyesinin kişisel sınırlarını ihlal eder. Lider katılımı destekleyebilir ancak özel yaşantıyı paylaşmaya zorlamamalıdır.
Grup üyesi, başka üyelerin sözünü sık sık kesip toplantının çoğunu konuşmaktadır. Liderin ilk uygun tepkisi hangisidir?
- A) Paylaşım dengesini saygılı biçimde düzenlemek
- B) Üyeyi herkesin önünde küçük düşürmek
- C) Üyeyi hemen gruptan atmak
- D) Diğer üyelere konuşma yasağı koymak
- E) Durumu hiçbir zaman gündeme getirmemek
Doğru cevap: A
Çözüm: Lider tekelleşen katılımı üyeyi etiketlemeden fark ettirir, konuşma sırasını düzenler ve grubun güvenli etkileşimini destekler.
Gizli bilgileri grup dışına yayma riskiyle ilgili en doğru ifade hangisidir?
- A) Tüm grup üyeleri yasal olarak mutlak gizlilik altındadır
- B) Lider gizlilik normunu açıklar ancak diğer üyelerin davranışlarını mutlak garanti edemez
- C) Lider gizliliğe ilişkin hiçbir açıklama yapmaz
- D) Her toplantı internette yayımlanabilir
- E) Gruba giren herkes mahremiyet hakkını kaybeder
Doğru cevap: B
Çözüm: Grup kuralları ve bilgilendirilmiş onam gizlilik beklentisini oluşturur; fakat üyeler arası bilgilerin mutlak kontrolü mümkün değildir.
Bir grup üyesi yalnızca “Bana ilgi ve destek gösterilmesini istiyorum” dediğinde lider diğer üyeleri onun yerine çözüm üretmeye zorlamaz. Bu tutum hangi ilkeyi destekler?
- A) Danışman otoritesini
- B) Zorunlu öz-açımı
- C) Üye özerkliğini ve süreçte kendi farkındalığını
- D) Baskın üyeliği
- E) Sınırların belirsizliğini
Doğru cevap: C
Çözüm: Grupla danışmada lider üyelerin kararlarını üstlenmez; üyelerin kendi ihtiyaçlarını, duygularını ve seçeneklerini fark etmesini kolaylaştırır.
Grup üyelerinin burada yaşadıkları ilişkileri incelemeleri hangi müdahale odağıdır?
- A) Sadece geçmiş yılın notları
- B) Yalnız kişilik testi puanı
- C) İstatistiksel norm seçimi
- D) Burada ve şimdi yaklaşımı
- E) Sadece ev ödevi kontrolü
Doğru cevap: D
Çözüm: Burada ve şimdi, grup oturumundaki canlı etkileşim ve duyguların ele alınmasıdır; grup içi süreç öğrenimini destekler.
Bir danışman “Ailenin beklentisiyle kendi isteğin çatışıyor; bu seni hem üzmüş hem kararsız bırakmış” diyerek önceki birkaç ifadeyi birleştiriyor. Hangi beceri baskındır?
- A) Yalnız bilgi verme
- B) Ölçek puanlama
- C) Özetleme
- D) Yüzleştirme
- E) Mesleki yönlendirme
Doğru cevap: C
Çözüm: Birden çok tema ve duygu oturum akışı içinde bütünleştirildiğinden bu kısa ifade özetleme işlevi görür; danışana ne yapacağını söylemez.
Bir grup üyesi başlangıçta konuşmak istemiyor. Liderin en iyi yaklaşımı hangisidir?
- A) Üyenin travmasını hemen anlatmasını zorunlu kılmak
- B) Üyeyi otomatik başarısız ilan etmek
- C) Tüm grubun önünde tanı koymak
- D) Güvenli ortam ve gönüllü katılım fırsatı sunmak
- E) Grup gizliliğini kaldırmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Başlangıçta çekingenlik olağan olabilir; lider güven ve öngörülebilir sınırlar oluşturur, kişinin katılımını baskıyla zorlamaz.
Lider grupta oluşan iki alt grubun sürekli birbirini dışladığını fark ettiğinde ilk amaç ne olmalıdır?
- A) Bir alt grubu kesin haklı ilan etmek
- B) Üyeler hakkında klinik tanı koymak
- C) Tartışmayı gizlice yayımlamak
- D) Grup sürecini bütünüyle yok saymak
- E) Etkileşim örüntüsünü yargılamadan görünür kılmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Alt grup oluşumu grup dinamiğidir; lider taraf tutmadan güvenli süreci kolaylaştırır ve dışlanmayı grup üyelerinin fark etmesine yardım eder.
Danışan kariyer kararında dört kez bölüm değiştiriyor ve her değişimde aile baskısı dile getiriyor. Öncelikle hangi veri toplanmalıdır?
- A) Kararsızlığın kaynağı ve danışanın değerleri
- B) Danışmanın sevdiği bölümlerin listesi
- C) Tek bir test sonucuyla kesin yönlendirme
- D) Ailenin tek taraflı kararı
- E) Sadece sınav süresi
Doğru cevap: A
Çözüm: Görünür kararsızlık bilgi, kaygı, değer çatışması ve dış baskı gibi birden çok mekanizmaya dayanabilir; danışanla birlikte nedenler araştırılır.
Gottfredson kuramında genç “Pilotluk çok prestijli ama erişemem; daha ulaşılabilir gördüğüm seçeneğe yöneleyim” diyor. Hangi süreç öndedir?
- A) Evrensellik
- B) Uzlaşma (compromise)
- C) Grupla yüzleştirme
- D) Holland altıgeninde komşuluk
- E) Kohezyon
Doğru cevap: B
Çözüm: Gottfredson'da uzlaşma, algılanan erişilebilirlik ve koşullar nedeniyle meslek isteklerinin değiştirilmesidir; yalnız seçeneklerin ilk kez dışlanması değildir.
Holland kuramında en yüksek iki ilgi türü R ve I olan kişinin tipleri birbiriyle komşuysa hangi kavram görece yüksektir?
- A) Psikolojik danışma sürekliliği
- B) Grup evrenselliği
- C) Tutarlılık (consistency)
- D) Mesleki olgunluk puanı
- E) Gizlilik
Doğru cevap: C
Çözüm: Holland'ın altıgeninde önde gelen tiplerin birbirine yakınlığı tutarlılıkla ilişkilidir; kişi–çevre örtüşmesi olan uyumdan ayrılmalıdır.