Bir danışma ilişkisinde gizliliğin sınırları ne zaman açıklanmalıdır?
- A) Yalnız son görüşmede
- B) Sadece veli sorarsa
- C) Hiçbir zaman açıklanmamalıdır
- D) Yalnız kriz yaşandıktan sonra
- E) Sürecin başında, bilgilendirilmiş onam kapsamında
Doğru cevap: E
Çözüm: Danışanın kararını bilgilenerek vermesi için gizlilik, kayıtlar, olası güvenlik ve yasal sınırlar başlangıç çerçevesinde açıklanır.
Üyelerin birbirine geri bildirim verip ilişkilerini incelediği grup çalışmasının temel özelliği hangisidir?
- A) Grupla psikolojik danışma
- B) Sadece yönetim toplantısı
- C) Salt sınav bilgilendirmesi
- D) Tek yönlü konferans
- E) Sadece yazılı duyuru
Doğru cevap: A
Çözüm: Grup üyeleri arası duygusal ve kişiler arası etkileşimin terapötik biçimde işlenmesi grupla psikolojik danışmanın ayırt edici özelliğidir.
Öğrencilere burs başvuru adımlarının anlatıldığı bir toplu oturum en çok hangi hizmettir?
- A) Grupla psikolojik danışma
- B) Grup rehberliği ve bilgilendirme
- C) Bireysel psikoterapi
- D) Kriz müdahale grubu
- E) Adli görüşme
Doğru cevap: B
Çözüm: Amaç burs koşullarını topluca aktarmaktır. Duygu ve kişiler arası örüntüleri işlemeye yönelik bir grup danışması süreci tanımlanmamıştır.
Grubun ilk oturumunda üyelerin çekingen, kuralları öğrenmeye istekli olması hangi evreye işaret eder?
- A) Çalışma evresi
- B) Sonlandırma evresi
- C) Başlangıç evresi
- D) Geçiş evresinin sonu
- E) İzleme evresi
Doğru cevap: C
Çözüm: Oluşum evresinde belirsizlik ve güven arayışı baskındır; üyeler beklentileri, sınırları ve grup normlarını anlamaya çalışırlar.
Üyelerin lidere itiraz edip sınırları sınadığı evre aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sonlandırma evresi
- B) Çalışma evresinin kesin tamamlanması
- C) Oryantasyonun bitişi
- D) Geçiş evresi
- E) Gruplar arası değerlendirme
Doğru cevap: D
Çözüm: Geçiş evresinde direnç ve çatışma ortaya çıkabilir; lider güvenli etkileşimi destekleyerek grubun çalışma evresine ilerlemesine yardım eder.
Grup içinde aidiyet ve birbirine bağlılık duygusu hangi kavramla adlandırılır?
- A) Evrensellik
- B) Model alma
- C) Katarsis
- D) Karşıt aktarım
- E) Grup bütünlüğü (kohezyon)
Doğru cevap: E
Çözüm: Kohezyon üyelerin gruba bağlılık, güven ve ortaklık hissetmesidir. Evrensellik ise başkalarında benzer yaşantıların olduğunu fark etme durumudur.
“Bu kaygıyı sadece ben yaşıyorum sanıyordum” diyen üyenin yaşadığı terapötik etken hangisidir?
- A) Evrensellik
- B) Grup baskısı
- C) Rol belirsizliği
- D) Gizli gündem
- E) Yapısal güç
Doğru cevap: A
Çözüm: Evrensellik, kişinin zorlayıcı deneyiminde yalnız olmadığını fark etmesidir; kendiliğinden bütünlük ya da karşılıklı bilgi verme ile aynı kavram değildir.
Bir liderin konuşmayan üyenin yerine sürekli yanıt verip onun adına karar alması hangi açıdan uygun değildir?
- A) Kohezyonu zorunlu artırır
- B) Gizliliğin tek koşuludur
- C) Kariyer bilgisi üretir
- D) Grup normlarını değiştirmez
- E) Üyenin katılım ve özerkliğini engeller
Doğru cevap: E
Çözüm: Liderin görevi güvenli katılım koşulu oluşturmak ve özerkliği korumaktır; üyenin sesini ve karar hakkını sürekli ikame etmemelidir.
Kariyer görüşmesinde danışanın ilgi, değer ve becerilerinin ayrı ayrı incelenmesinin temel nedeni nedir?
- A) Birbirinden farklı kariyer belirleyicilerini doğru değerlendirmek
- B) İlgiyi mutlaka zekâya eşitlemek
- C) Aile beklentisini tek ölçüt kılmak
- D) Tek puanla mesleği zorunlu seçmek
- E) Karar verme sorumluluğunu danışmandan almak
Doğru cevap: A
Çözüm: İlgi sevilen etkinliği, değer önem verilen yaşam amacını, yetenek ise görev kapasitesini anlatır; birbirleriyle ilişkili olsalar da eş anlamlı değildir.
Holland altıgeninde birbirine komşu iki tip için hangi yorum doğrudur?
- A) Her zaman tamamen aynı mesleği seçerler
- B) Kuramsal olarak daha benzer ilgi/çevre örüntüsü gösterirler
- C) Birbirine en uzak tiplerdir
- D) Üyelerin gizliliğini belirlerler
- E) Gelişimsel yaş evrelerini ifade ederler
Doğru cevap: B
Çözüm: Holland'ın altıgeni tipler arasındaki psikolojik yakınlıkları gösterir; komşu kodlar daha benzer, karşıt kodlar daha ayrıdır.
Holland'da kişinin tip koduyla çalıştığı meslek çevresi kodunun örtüşmesine ne denir?
- A) Evrensellik
- B) Sonlandırma
- C) Uyum (congruence)
- D) Rol çatışması
- E) Gelişimsel kriz
Doğru cevap: C
Çözüm: Uyum kişi ve çevre kodlarının karşılıklı eşleşmesidir. Kodların kişinin kendi içinde komşuluğu ise tutarlılık kavramına daha yakındır.
Kariyer görüşmesinde “Yeni iş deneyimini sonraki seçenekler için öğrenme fırsatı sayıyorum” ifadesi hangi kurama daha yakındır?
- A) Gottfredson'ın cinsiyet sınırlaması
- B) Yalnız Holland'ın tutarlılığı
- C) Sadece Super'ın ayrılma evresi
- D) Krumboltz'un öğrenme temelli yaklaşımı
- E) Grup katarsisi
Doğru cevap: D
Çözüm: Deneyimlerden öğrenme, fırsat olaylarının keşfedilmesi ve çevresel koşulların rolü Krumboltz yaklaşımının ayırt edici vurgularıdır.
Kariyer danışanı “Mühendisliği başarabileceğime inanmıyorum; başarsam da istediğim yaşama ulaşamam” diyor. Hangi iki kavram birlikte zayıf?
- A) Grup bütünlüğü ve norm
- B) Gizlilik ve yüzleştirme
- C) Kariyer tutarlılığı ve ayrışma
- D) Sadece mesleki değer ve ücret
- E) Öz-yeterlik ve sonuç beklentisi
Doğru cevap: E
Çözüm: İlk yargı görevi yapabilme inancına, ikincisi görevin sonuçlarının istenirliğine ilişkindir; sosyal bilişsel kariyer kuramında bu iki mekanizma ayrıdır.
Danışan “Meslek sınavını başarırsam ailem bunu değerli bulur ama ben o işi yapmak istemiyorum” diyor. Sosyal bilişsel yaklaşımda hangi ayrım gerekir?
- A) Grup normu ile kohezyon ayrımı
- B) Parafraz ile sessizlik ayrımı
- C) Sosyometri ile sosyogram ayrımı
- D) Sonuç beklentisi ile kişisel ilgi/değer ayrımı
- E) Koşulsuz kabulle tanı koyma ayrımı
Doğru cevap: D
Çözüm: Bir performansın çevrede ödüllendirilmesini beklemek işin kişisel olarak ilgi çektiği anlamına gelmez. Sonuç beklentisi ve değer/ilgi ayrı incelenir.
Grup ön görüşmesinde “Burada konuşulanları gruptaki herkesin dışarıda asla anlatmayacağını garanti ediyorum” diyen liderin temel yanlışı nedir?
- A) Grup amacını açıklaması
- B) İşleyişi tanıtması
- C) Gönüllülüğü belirtmesi
- D) Mahremiyeti önemsemesi
- E) Diğer üyelerin davranışları üzerinde mutlak garanti vermesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Lider gizlilik anlaşması oluşturabilir ama diğer üyelerin her davranışını garanti edemez; sınırlar ve riskler açıkça anlatılmalıdır.
Bir bireysel danışmanlık süreci ilerlemiş, danışan hedeflerine yaklaşmış ancak sonlandırma konusunda kaygı yaşıyor. En uygun uygulama hangisidir?
- A) Kazanımları gözden geçirip sonlandırma duygusunu ve izlemeyi birlikte planlamak
- B) Hiç açıklamadan ilişkiyi bitirmek
- C) Sırf kaygı var diye süreyi sonsuza uzatmak
- D) Danışana hedeflerin hepsinin başarısız olduğunu söylemek
- E) Yeni danışanın ayrıntılarını anlatmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Sonlandırma, kazanımları bütünleştirme ve ayrılık duygularını ele alma sürecidir. İleride destek ihtiyacı için uygun plan yapılabilir.
Bir danışan, grup oturumunda “Hiç kimse beni dinlemiyor” derken diğer üç üye onunla konuşmaya çalışmaktadır. Liderin “Birlikte bu farklı algıyı inceleyelim mi?” demesi hangi ilkeyi yansıtır?
- A) Danışan adına karar verme
- B) Burada-ve-şimdi süreç incelemesi
- C) Grubun görevini tamamen değiştirme
- D) Yalnız kurum mevzuatı öğretme
- E) Sadece meslek envanteri uygulama
Doğru cevap: B
Çözüm: Lider, oturumdaki canlı etkileşim ve üyelerin algıları üzerinde çalışır; kişi hakkında acele tanı vermeden burada-ve-şimdi öğrenmesini kolaylaştırır.
Grup lideri, birbirine kırgın iki üyeye “Hangi anda kendinizi yanlış anlaşıldınız hissettiniz?” diye soruyor. Müdahalenin temel hedefi nedir?
- A) Üyelerden birini suçlu seçmek
- B) Üyeleri zorunlu uzlaştırmak
- C) İlişki sürecinde duygu ve iletişimi açmak
- D) Kayıtları yayımlamak
- E) Bütün grubu dağıtmak
Doğru cevap: C
Çözüm: İfade, iki üyenin oturum içindeki yaşantısını ve iletişim döngüsünü anlamaya yöneliktir; taraf tutmadan kişiler arası süreci çalışır.
Kariyer danışanı “Bir alanda başarılı olabilirim ama bu alanda çalışma fırsatım olmayabilir” diyor. Sosyal bilişsel kariyer kuramında hangisi özellikle araştırılmalıdır?
- A) Sadece Holland'ın geometrik komşuluğu
- B) Yalnız grup evrenselliği
- C) Sadece psikolojik danışma sonlandırması
- D) Bağlamsal destek ve engeller
- E) Yalnız testin standart sapması
Doğru cevap: D
Çözüm: Yeterlik inancı yanında çevresel fırsatlar, ekonomik koşullar ve erişim engelleri kişinin hedefe yönelmesini etkileyebilir; kuram bağlamı dışlamaz.
Bir öğrenci meslek olanakları hakkında internette karşılaştığı tek paylaşıma dayanarak karar vermiştir. En uygun danışman müdahalesi hangisidir?
- A) Paylaşımı kesin doğru kabul etmek
- B) İlgili mesleği tamamen yasaklamak
- C) Tek kişinin deneyimini genellemek
- D) Öğrencinin karar hakkını kaldırmak
- E) Resmî ve güncel kaynaklarla karşılaştırmalı bilgi doğrulaması yapmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Mesleki bilgi hızlı değişebilir; güvenilir güncel kaynaklarla koşulları doğrulamak, danışanın bilgilenmiş ve özerk kararına hizmet eder.