Grubun sonunda kazanımların değerlendirilmesi ve vedalaşmanın ele alınması hangi evreyle ilgilidir?
- A) İlk tanışma evresi
- B) Sonlandırma evresi
- C) Geçiş evresi
- D) Üye seçimi evresi
- E) Ön görüşme
Doğru cevap: B
Çözüm: Sonlandırma, katılımcıların değişimleri gözden geçirdikleri, ayrılık duygularını işledikleri ve öğrenilenleri gündelik yaşama taşımayı planladıkları evredir.
RIASEC kişilik–çevre uyum modeli hangi kuramcı ile ilişkilidir?
- A) Donald Super
- B) John Krumboltz
- C) John Holland
- D) Linda Gottfredson
- E) Albert Bandura
Doğru cevap: C
Çözüm: RIASEC tipolojisi Holland'ın kişilik ve iş çevresi uyumu yaklaşımının temelidir; diğer kuramcılar farklı gelişimsel veya öğrenme mekanizmalarına odaklanır.
Super'ın kariyer gelişim yaklaşımının merkezinde hangisi yer alır?
- A) Yalnız genetik yeteneklerin belirleyici olması
- B) Altıgen kişilik kodlarının iş eşleştirmesi
- C) Tek seferlik meslek sınavı
- D) Benlik kavramının yaşam rolleri içinde gelişmesi
- E) Bütün kariyer olaylarının tesadüfi olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Super kariyeri bireyin değişen benlik kavramını eğitim, iş ve diğer yaşam rollerinde uyguladığı yaşam boyu bir gelişim süreci olarak görür.
“Bazı meslekleri kızlara uygun değil diye seçenek dışı bırakma” örneği en çok hangi kuramla açıklanır?
- A) Holland'ın tutarlılık kavramı
- B) Super'ın çözülme evresi
- C) Psikanalitik aktarım
- D) Grup evrenselliği
- E) Gottfredson'ın sınırlandırma kuramı
Doğru cevap: E
Çözüm: Gottfredson, meslek seçeneklerinin toplumsal cinsiyet, prestij ve benzeri algılarla erken yaşta daraltılmasını sınırlandırma olarak açıklar.
Kariyer danışmanlığında öz-yeterlik kavramı ne anlama gelir?
- A) Belirli kariyer görevini başarabileceğine ilişkin inanç
- B) Geçmiş sınavın ham puanı
- C) Bir mesleğe kesin yerleşme hakkı
- D) Ailenin meslek hakkındaki fikri
- E) Yalnız kişilik testi puanı
Doğru cevap: A
Çözüm: Öz-yeterlik belirli görevi yapabilme inancıdır; nesnel beceri puanı veya sonuç beklentisiyle özdeş değildir.
Krumboltz'un kariyer yaklaşımında en belirgin etken hangisidir?
- A) Yalnız kalıtımsal tip
- B) Öğrenme yaşantıları ve çevresel fırsatlar
- C) Sadece meslek kodu eşleşmesi
- D) Yalnız çocuklukta tamamlanan seçim
- E) Yalnız yaşa bağlı olgunlaşma
Doğru cevap: B
Çözüm: Krumboltz kariyer kararlarının öğrenme yaşantıları, çevre koşulları ve beklenmeyen olayların keşif fırsatlarına dönüştürülmesiyle değişebileceğini vurgular.
Danışan “Sadece ücret yüksek diye istemediğim işi seçmeliyim” diyor. İlk uygun danışman müdahalesi nedir?
- A) Seçimdeki değerleri ve koşulları birlikte araştırmak
- B) Tek bir meslek adını zorunlu yazmak
- C) Ücret faktörünü tamamen yok saymak
- D) Danışanı test sonucuyla kesin yerleştirmek
- E) Ailenin görüşünü tek ölçüt saymak
Doğru cevap: A
Çözüm: Danışma süreci gelir gereksinimini küçümsemeden ilgi, yaşam değeri, yetenek ve dış koşulları birlikte değerlendirmeyi amaçlar.
Meslek seçimiyle ilgili bilgi kaynaklarında en önemli kontrol hangisidir?
- A) En çok izlenen sosyal medya hesabı olması
- B) Bilginin güncelliği ve kaynağın güvenilirliği
- C) Sadece tanıdıkların anlatısı
- D) Bir kişinin kişisel kanaati
- E) Sonucun tüm adaylara aynı uygulanması
Doğru cevap: B
Çözüm: Kariyer bilgileri kontenjan, yeterlik ve koşullar açısından değişebilir; resmî ve güncel bilgiyle çok kaynaklı doğrulama yapılmalıdır.
Bir grup oturumunda üyeler çatışmadan sonra birbirini dinlemeye ve derin geri bildirim vermeye başlamıştır. En uygun evre hangisidir?
- A) Başlangıç evresi
- B) Ön seçim evresi
- C) Çalışma evresi
- D) Sonlandırma sonrası izleme
- E) Grup dışı denetim
Doğru cevap: C
Çözüm: Çalışma evresi güven, karşılıklı etkileşim, geri bildirim ve ilişkileri anlamlandırmanın belirginleştiği dönemdir.
Kariyer envanterinde Sosyal tipi en yüksek çıkan öğrenciye “Kesin öğretmen olmalısın” denmesi hangi ilkeyi ihlal eder?
- A) Kariyer verisini güncelleme
- B) Empatik anlama
- C) Kuramsal gelişim dönemlerini izleme
- D) Çok kaynaklı değerlendirme ve karar özerkliği
- E) Duygu yansıtması
Doğru cevap: D
Çözüm: Bir ilgi tipi tek başına bir meslek zorunluluğu doğurmaz. Seçim, danışanın değerleri, yetenekleri, imkânları ve özgür kararıyla değerlendirilmelidir.
Bir danışanın meslek değiştirdikten sonra yeniden keşif ve uyum görevleriyle karşılaşması Super'da nasıl açıklanır?
- A) Kariyer gelişiminin çocuklukta bitmesi
- B) Mesleğin yalnız doğuştan belirlenmesi
- C) Altıgen tutarlılığın sıfırlanması
- D) Grup danışmasının sona ermesi
- E) Yaşam geçişlerinde mini döngü yaşaması
Doğru cevap: E
Çözüm: Super yaşam boyu kariyer gelişiminde geçiş ve yeni rollerin keşif gibi görevleri yeniden gündeme getirebildiğini kabul eder.
Grup içinde “Herkes benim gibi düşünmeli” baskısı artıyorsa neden kohezyonun tek başına olumlu yorumlanması doğru değildir?
- A) Aidiyet grup baskısıyla karıştırılmamalıdır
- B) Kohezyon her zaman baskı anlamına gelir
- C) Baskı üyelerin tümünü özgürleştirir
- D) Gizlilik otomatik kalkar
- E) Evrensellik hiç görülmez
Doğru cevap: A
Çözüm: Kohezyon üyelerin aidiyetini anlatır; eleştirel görüşü susturan uyum baskısı özerkliği azaltır ve olumlu terapötik süreçten ayrılır.
Danışanın “Kararımı annem versin” demesi üzerine danışmanın meslek listesini doğrudan belirlemesi neden sakıncalıdır?
- A) Meslek kaynaklarını günceller
- B) Karar sorumluluğunu danışanın elinden alır
- C) Kariyer olgunluğunu zorunlu artırır
- D) İlgi ve yetenek ayrımını korur
- E) Bilişsel yeniden çerçevelemeyi tek başına tamamlar
Doğru cevap: B
Çözüm: Danışman bilgi ve seçeneklerin değerlendirilmesine yardım eder; danışanın özerk kararını aile veya danışman adına üstlenmek doğru değildir.
Bir grup lideri, üyelerin ortak yaşantılarından kaynaklanan yakınlığı güçlendirmek istiyor ancak üyeler farklı görüşlere tahammül etmiyor. Hangisi daha iyi müdahaledir?
- A) Farklı görüş ve güvenli geri bildirimi destekleyerek kohezyonu korumak
- B) Fikir ayrılığını bütünüyle yasaklamak
- C) En güçlü üyeye karar yetkisi vermek
- D) Ayrışan üyeyi etiketlemek
- E) Grup normlarını tartışmasız dayatmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Sağlıklı grup bütünlüğü farklılıkları tolere eden güvene dayanır. Baskıya dayalı uyum, üyelerin açık iletişimini ve özerkliğini zedeler.
Grup üyesi “Lider beni diğerlerinden daha çok seviyor” diye düşünmekte, lider ise tek bir üyeye sürekli öncelik tanımaktadır. Öncelikli etik süreç hangisidir?
- A) Liderin yakınlığını gizlemek
- B) Katılımda adaleti ve sınırları yeniden düzenlemek
- C) Diğer üyeleri dışlamak
- D) Üyeye özel ayrıcalıklar vaat etmek
- E) Grupta mahremiyeti kaldırmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Lider güvenli, adil ve profesyonel sınırlarla çalışır; ayrıcalık algısı oluştuğunda katılım dengesi ve grup ilişki örüntüsü gözden geçirilmelidir.
Holland modelinde kişinin en yüksek iki kodu R ve S iken iş çevresi de bu kodlarla eşleşiyorsa hangi yorum en isabetlidir?
- A) Uyum ile tutarlılık zorunlu olarak aynı büyüklüktür
- B) Meslek seçimi tek test sonucu kesinleşmiştir
- C) Kişi-çevre uyumu yüksek olabilir fakat tipler arası tutarlılık düşük olabilir
- D) Holland kuramında meslek çevresi kodu yoktur
- E) Yalnız Super kuramı bu durumu açıklar
Doğru cevap: C
Çözüm: Kişi ve iş çevresinin kod örtüşmesi uyumu gösterir. Holland altıgeninde R ile S uzak olduğundan bireyin önde gelen tiplerinin tutarlılığı ayrıca düşük olabilir.
Gottfredson'a göre bir genç “Bu mesleği kendime yakıştırmıyorum” deyip seçenekleri daraltırken, daha sonra koşullar nedeniyle başka seçeneğe yöneliyor. Doğru sıra hangisidir?
- A) Uzlaşma ardından evrensellik
- B) Yansıtma ardından katarsis
- C) Kohezyon ardından öz-yeterlik
- D) Sınırlandırma ardından uzlaşma
- E) Yalnız gelişimsel sonlandırma
Doğru cevap: D
Çözüm: Sınırlandırma kişinin kabul edilebilir meslek alanını sosyal ve bireysel imgelerle daraltması, uzlaşma ise erişilebilirlik nedeniyle arzu edilen seçenekten ödün vermesidir.
Öğrenci “Daha önce bir teknik projede başarısız oldum, o yüzden hiçbir mühendislik görevini yapamam” diyor. Sosyal bilişsel kariyer kuramına göre öncelikli çalışma nedir?
- A) Öğrenciyi hemen mühendisliğe zorlamak
- B) Tüm mesleki fırsatları yasaklamak
- C) Grup kohezyonunu ölçmek
- D) Kariyer uyumunu yalnız test kodundan hesaplamak
- E) Genellenmiş düşük öz-yeterlik inancını kanıtlarla değerlendirmek
Doğru cevap: E
Çözüm: Tek bir başarısızlığın her görevde yetersizlik anlamına gelmediğini birlikte incelemek, belirli görevlerde öz-yeterlik inancını gerçekçi deneyimlerle değerlendirmeye yardım eder.
Danışma sürecinde danışan güvenli bir ortam isterken ailesi tüm görüşme ayrıntılarını talep ediyor. Danışmanın ilk uygun tutumu hangisidir?
- A) Gizlilik, onam ve geçerli istisnalar çerçevesinde bilgi paylaşım sınırlarını değerlendirmek
- B) Bütün içerikleri koşulsuz aileye iletmek
- C) Tüm aile sorularını danışan adına yanıtsız bırakmak
- D) Gizlilik konusunu hiç açıklamamak
- E) Kurum kayıtlarını herkesin erişimine açmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Danışanın mahremiyeti korunur; yaş, onam, yasal hükümler ve güvenlik gibi durumlar dikkate alınarak yetki ve amaç kadar bilgi paylaşımı değerlendirilir.
Meslek danışmanlığı alan bir göçmen öğrenci dil yeterliğinden dolayı bazı seçeneklere erişemiyor ancak ilgili alanda yüksek ilgi gösteriyor. En uygun yaklaşım hangisidir?
- A) İlgisini yetersizlik olarak etiketlemek
- B) Dil ve erişim engellerini görünür kılıp kaynakları ve alternatif yolları araştırmak
- C) Tek bir testi son karar saymak
- D) Öğrencinin kariyer hakkını azaltmak
- E) Ailenin seçimini koşulsuz uygulamak
Doğru cevap: B
Çözüm: Kültürel duyarlılık öğrencinin ilgi ve kapasitesini tanırken çevresel, dilsel ve kurumsal engelleri somut olarak değerlendirip erişim seçenekleri geliştirmeyi gerektirir.