Danışan “Söylediğim şeylerin hiçbirini başaramam” dediğinde danışmanın “Geçmişte neyi başarabildin?” sorusu öncelikle hangi amaçla ilişkilidir?
- A) Danışanı zorla iyimser yapma
- B) Öyküsünü geçersiz sayma
- C) Güçlü yönlere ve kaynaklara dikkat çekmek
- D) Meslek kodunu belirleme
- E) Gizlilik sınırını kaldırma
Doğru cevap: C
Çözüm: Danışmanın sorusu danışanın geçmiş başarılarını araştırarak kaynak ve öz-yeterlik algısını keşfetmeyi amaçlar; olumlu cevap dayatmaz.
Danışman, “Ailenin etkisi altında kaldığını söylüyorsun; bir yandan onların seçtiği bölüme başvurdun” dediğinde ağırlıklı beceri hangisidir?
- A) Bilgi verme
- B) Gevşeme eğitimi
- C) Duygu yansıtması
- D) Yüzleştirme
- E) Test yorumlama
Doğru cevap: D
Çözüm: Danışman söz ve davranış arasındaki uyumsuzluğu suçlamadan görünür kılar; bu, danışanın hazır oluşunu gözeten yüzleştirme örneğidir.
Bir grup liderinin üyeye “Burada bunu anlatmak zorundasın” demesi neden sorunludur?
- A) Grubun normlarını güçlendirir
- B) Evrenselliği kesin artırır
- C) Gizliliği teknik olarak garanti eder
- D) Çalışma evresini otomatik başlatır
- E) Gönüllülük ve psikolojik güvenliği zedeler
Doğru cevap: E
Çözüm: Zorunlu ifşa grup üyesinin kişisel sınırlarını ihlal eder. Lider katılımı destekleyebilir ancak özel yaşantıyı paylaşmaya zorlamamalıdır.
Grup üyesi, başka üyelerin sözünü sık sık kesip toplantının çoğunu konuşmaktadır. Liderin ilk uygun tepkisi hangisidir?
- A) Paylaşım dengesini saygılı biçimde düzenlemek
- B) Üyeyi herkesin önünde küçük düşürmek
- C) Üyeyi hemen gruptan atmak
- D) Diğer üyelere konuşma yasağı koymak
- E) Durumu hiçbir zaman gündeme getirmemek
Doğru cevap: A
Çözüm: Lider tekelleşen katılımı üyeyi etiketlemeden fark ettirir, konuşma sırasını düzenler ve grubun güvenli etkileşimini destekler.
Gizli bilgileri grup dışına yayma riskiyle ilgili en doğru ifade hangisidir?
- A) Tüm grup üyeleri yasal olarak mutlak gizlilik altındadır
- B) Lider gizlilik normunu açıklar ancak diğer üyelerin davranışlarını mutlak garanti edemez
- C) Lider gizliliğe ilişkin hiçbir açıklama yapmaz
- D) Her toplantı internette yayımlanabilir
- E) Gruba giren herkes mahremiyet hakkını kaybeder
Doğru cevap: B
Çözüm: Grup kuralları ve bilgilendirilmiş onam gizlilik beklentisini oluşturur; fakat üyeler arası bilgilerin mutlak kontrolü mümkün değildir.
Bir grup üyesi yalnızca “Bana ilgi ve destek gösterilmesini istiyorum” dediğinde lider diğer üyeleri onun yerine çözüm üretmeye zorlamaz. Bu tutum hangi ilkeyi destekler?
- A) Danışman otoritesini
- B) Zorunlu öz-açımı
- C) Üye özerkliğini ve süreçte kendi farkındalığını
- D) Baskın üyeliği
- E) Sınırların belirsizliğini
Doğru cevap: C
Çözüm: Grupla danışmada lider üyelerin kararlarını üstlenmez; üyelerin kendi ihtiyaçlarını, duygularını ve seçeneklerini fark etmesini kolaylaştırır.
Grup üyelerinin burada yaşadıkları ilişkileri incelemeleri hangi müdahale odağıdır?
- A) Sadece geçmiş yılın notları
- B) Yalnız kişilik testi puanı
- C) İstatistiksel norm seçimi
- D) Burada ve şimdi yaklaşımı
- E) Sadece ev ödevi kontrolü
Doğru cevap: D
Çözüm: Burada ve şimdi, grup oturumundaki canlı etkileşim ve duyguların ele alınmasıdır; grup içi süreç öğrenimini destekler.
Bir liderin konuşmayan üyenin yerine sürekli yanıt verip onun adına karar alması hangi açıdan uygun değildir?
- A) Kohezyonu zorunlu artırır
- B) Gizliliğin tek koşuludur
- C) Kariyer bilgisi üretir
- D) Grup normlarını değiştirmez
- E) Üyenin katılım ve özerkliğini engeller
Doğru cevap: E
Çözüm: Liderin görevi güvenli katılım koşulu oluşturmak ve özerkliği korumaktır; üyenin sesini ve karar hakkını sürekli ikame etmemelidir.
Kariyer görüşmesinde danışanın ilgi, değer ve becerilerinin ayrı ayrı incelenmesinin temel nedeni nedir?
- A) Birbirinden farklı kariyer belirleyicilerini doğru değerlendirmek
- B) İlgiyi mutlaka zekâya eşitlemek
- C) Aile beklentisini tek ölçüt kılmak
- D) Tek puanla mesleği zorunlu seçmek
- E) Karar verme sorumluluğunu danışmandan almak
Doğru cevap: A
Çözüm: İlgi sevilen etkinliği, değer önem verilen yaşam amacını, yetenek ise görev kapasitesini anlatır; birbirleriyle ilişkili olsalar da eş anlamlı değildir.
Holland altıgeninde birbirine komşu iki tip için hangi yorum doğrudur?
- A) Her zaman tamamen aynı mesleği seçerler
- B) Kuramsal olarak daha benzer ilgi/çevre örüntüsü gösterirler
- C) Birbirine en uzak tiplerdir
- D) Üyelerin gizliliğini belirlerler
- E) Gelişimsel yaş evrelerini ifade ederler
Doğru cevap: B
Çözüm: Holland'ın altıgeni tipler arasındaki psikolojik yakınlıkları gösterir; komşu kodlar daha benzer, karşıt kodlar daha ayrıdır.
Holland'da kişinin tip koduyla çalıştığı meslek çevresi kodunun örtüşmesine ne denir?
- A) Evrensellik
- B) Sonlandırma
- C) Uyum (congruence)
- D) Rol çatışması
- E) Gelişimsel kriz
Doğru cevap: C
Çözüm: Uyum kişi ve çevre kodlarının karşılıklı eşleşmesidir. Kodların kişinin kendi içinde komşuluğu ise tutarlılık kavramına daha yakındır.
Kariyer görüşmesinde “Yeni iş deneyimini sonraki seçenekler için öğrenme fırsatı sayıyorum” ifadesi hangi kurama daha yakındır?
- A) Gottfredson'ın cinsiyet sınırlaması
- B) Yalnız Holland'ın tutarlılığı
- C) Sadece Super'ın ayrılma evresi
- D) Krumboltz'un öğrenme temelli yaklaşımı
- E) Grup katarsisi
Doğru cevap: D
Çözüm: Deneyimlerden öğrenme, fırsat olaylarının keşfedilmesi ve çevresel koşulların rolü Krumboltz yaklaşımının ayırt edici vurgularıdır.
Kariyer danışanı “Mühendisliği başarabileceğime inanmıyorum; başarsam da istediğim yaşama ulaşamam” diyor. Hangi iki kavram birlikte zayıf?
- A) Grup bütünlüğü ve norm
- B) Gizlilik ve yüzleştirme
- C) Kariyer tutarlılığı ve ayrışma
- D) Sadece mesleki değer ve ücret
- E) Öz-yeterlik ve sonuç beklentisi
Doğru cevap: E
Çözüm: İlk yargı görevi yapabilme inancına, ikincisi görevin sonuçlarının istenirliğine ilişkindir; sosyal bilişsel kariyer kuramında bu iki mekanizma ayrıdır.
Danışan “Sadece ücret yüksek diye istemediğim işi seçmeliyim” diyor. İlk uygun danışman müdahalesi nedir?
- A) Seçimdeki değerleri ve koşulları birlikte araştırmak
- B) Tek bir meslek adını zorunlu yazmak
- C) Ücret faktörünü tamamen yok saymak
- D) Danışanı test sonucuyla kesin yerleştirmek
- E) Ailenin görüşünü tek ölçüt saymak
Doğru cevap: A
Çözüm: Danışma süreci gelir gereksinimini küçümsemeden ilgi, yaşam değeri, yetenek ve dış koşulları birlikte değerlendirmeyi amaçlar.
Meslek seçimiyle ilgili bilgi kaynaklarında en önemli kontrol hangisidir?
- A) En çok izlenen sosyal medya hesabı olması
- B) Bilginin güncelliği ve kaynağın güvenilirliği
- C) Sadece tanıdıkların anlatısı
- D) Bir kişinin kişisel kanaati
- E) Sonucun tüm adaylara aynı uygulanması
Doğru cevap: B
Çözüm: Kariyer bilgileri kontenjan, yeterlik ve koşullar açısından değişebilir; resmî ve güncel bilgiyle çok kaynaklı doğrulama yapılmalıdır.
Bir grup oturumunda üyeler çatışmadan sonra birbirini dinlemeye ve derin geri bildirim vermeye başlamıştır. En uygun evre hangisidir?
- A) Başlangıç evresi
- B) Ön seçim evresi
- C) Çalışma evresi
- D) Sonlandırma sonrası izleme
- E) Grup dışı denetim
Doğru cevap: C
Çözüm: Çalışma evresi güven, karşılıklı etkileşim, geri bildirim ve ilişkileri anlamlandırmanın belirginleştiği dönemdir.
Kariyer envanterinde Sosyal tipi en yüksek çıkan öğrenciye “Kesin öğretmen olmalısın” denmesi hangi ilkeyi ihlal eder?
- A) Kariyer verisini güncelleme
- B) Empatik anlama
- C) Kuramsal gelişim dönemlerini izleme
- D) Çok kaynaklı değerlendirme ve karar özerkliği
- E) Duygu yansıtması
Doğru cevap: D
Çözüm: Bir ilgi tipi tek başına bir meslek zorunluluğu doğurmaz. Seçim, danışanın değerleri, yetenekleri, imkânları ve özgür kararıyla değerlendirilmelidir.
Bir danışanın meslek değiştirdikten sonra yeniden keşif ve uyum görevleriyle karşılaşması Super'da nasıl açıklanır?
- A) Kariyer gelişiminin çocuklukta bitmesi
- B) Mesleğin yalnız doğuştan belirlenmesi
- C) Altıgen tutarlılığın sıfırlanması
- D) Grup danışmasının sona ermesi
- E) Yaşam geçişlerinde mini döngü yaşaması
Doğru cevap: E
Çözüm: Super yaşam boyu kariyer gelişiminde geçiş ve yeni rollerin keşif gibi görevleri yeniden gündeme getirebildiğini kabul eder.
Grup içinde “Herkes benim gibi düşünmeli” baskısı artıyorsa neden kohezyonun tek başına olumlu yorumlanması doğru değildir?
- A) Aidiyet grup baskısıyla karıştırılmamalıdır
- B) Kohezyon her zaman baskı anlamına gelir
- C) Baskı üyelerin tümünü özgürleştirir
- D) Gizlilik otomatik kalkar
- E) Evrensellik hiç görülmez
Doğru cevap: A
Çözüm: Kohezyon üyelerin aidiyetini anlatır; eleştirel görüşü susturan uyum baskısı özerkliği azaltır ve olumlu terapötik süreçten ayrılır.
Danışanın “Kararımı annem versin” demesi üzerine danışmanın meslek listesini doğrudan belirlemesi neden sakıncalıdır?
- A) Meslek kaynaklarını günceller
- B) Karar sorumluluğunu danışanın elinden alır
- C) Kariyer olgunluğunu zorunlu artırır
- D) İlgi ve yetenek ayrımını korur
- E) Bilişsel yeniden çerçevelemeyi tek başına tamamlar
Doğru cevap: B
Çözüm: Danışman bilgi ve seçeneklerin değerlendirilmesine yardım eder; danışanın özerk kararını aile veya danışman adına üstlenmek doğru değildir.