Bir öğretim ünitesindeki kazanımları öğrencinin ne kadar öğrendiğini gösteren araç hangisidir?
- A) İlgi envanteri
- B) Akran tercihi formu
- C) Kişisel otobiyografi
- D) Sosyometri
- E) Başarı testi
Doğru cevap: E
Çözüm: Başarı testi öğrenilmiş bilgi ve becerileri belirli öğretim hedeflerine göre ölçer; öğrencinin ilgi alanına karar vermez.
Sınıfta öğrencinin davranışını bulunduğu ortamda izleyerek bilgi toplama tekniği hangisidir?
- A) Gözlem
- B) Norm tablosu
- C) İlgi envanteri
- D) Meslek değeri ölçeği
- E) Standartlaştırılmış tanı
Doğru cevap: A
Çözüm: Gözlem, davranışın gerçekleştiği ortam ve koşulları sistematik olarak izleyip kaydetmeye dayanan test dışı tanıma tekniğidir.
Öğrencinin belirli tarihte sergilediği somut davranışın ayrıntılı ama yargısız kaydı hangisidir?
- A) Kişilik etiketi
- B) Anekdot kaydı
- C) Kariyer ilgisi ölçümü
- D) Sosyogram çizimi
- E) Dış ölçüt korelasyonu
Doğru cevap: B
Çözüm: Anekdot kaydı belirli olayın zamanını ve gözlenen davranışını aktarır; gözlemcinin niyet veya karakter yargılarını veri yerine koymaz.
Öğrencilerin birlikte çalışmak istedikleri arkadaşlarını belirtmesi hangi bireyi tanıma tekniğidir?
- A) Başarı testi
- B) Kişilik tanısı
- C) Sosyometri
- D) Mesleki yetenek testi
- E) Gözlem zaman örneklemesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Sosyometri, bir ölçüte bağlı akran tercihlerini inceleyerek grup ilişkileri hakkında sınırlı ve hassas bilgiler sağlar.
Sosyometrik seçimlerden oluşan ilişkilerin oklarla çizilmiş şeması nasıl adlandırılır?
- A) Anekdot
- B) Kontrol listesi
- C) İlgi envanteri
- D) Sosyogram
- E) Standart hata çizelgesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Sosyogram, sosyometrik veriyle belirlenen grup bağlarının görsel gösterimidir; öğrencilerin seçme işleminin kendisi değildir.
Bir testin benzer koşullarda tekrarlandığında kararlı puanlar vermesi öncelikle neyi gösterir?
- A) Geçerlik
- B) Uyum bozukluğu
- C) Sosyal kabul
- D) Norm sayısı
- E) Güvenirlik
Doğru cevap: E
Çözüm: Güvenirlik ölçümün tutarlılığına ilişkindir; aracın hedeflenen özelliği ölçtüğünü tek başına kanıtlamaz.
Ölçme puanının belirli amaçla yapılan yorumunun yeterli kanıta dayanması hangi özelliktir?
- A) Geçerlik
- B) Yalnız test uzunluğu
- C) Sosyometrik seçim
- D) Davranışın süresi
- E) Öğrencinin ilgi alanı
Doğru cevap: A
Çözüm: Geçerlik, belirli bir amaçla yapılan puan yorumunun bilimsel dayanağına ilişkindir; yalnız tutarlı ölçümden ibaret değildir.
Danışman, öğrencinin akran ilişkilerini ölçmek için tercih formu uyguladı. Sonuçları nasıl kullanmalıdır?
- A) En az tercih alanları ilan etmek
- B) İlişkileri bir kez ölçüp kesin kalıcı tanı koymak
- C) Öğrenci listelerini herkese açık paylaşmak
- D) Yalnız en çok seçilene eğitim desteği sağlamak
- E) Gizlilik içinde ve diğer verilerle birlikte ilişkileri anlamaya yönelik kullanmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Akran tercihleri hassas veridir; sosyometrik bulgular mahremiyet ve bağlam korunarak diğer kaynaklarla birlikte yorumlanmalıdır.
Öğretmen bir öğrencinin on dakikada dört kez yerinden kalktığını kaydediyorsa ölçülen boyut nedir?
- A) Davranışın sıklığı
- B) Davranışın toplam süresi
- C) Davranışın kalıcı nedeni
- D) Öğrencinin norm yüzdeliği
- E) Davranışın psikiyatrik tanısı
Doğru cevap: A
Çözüm: Sıklık belli zaman aralığında olayın kaç kez görüldüğünü ifade eder; kaç dakika sürdüğü veya neden gerçekleştiği bundan ayrı değerlendirilir.
Zor bir ödev verildiğinde öğrenci bağırıyor ve ardından etkinlikten çıkarılıyorsa öncelikle hangi işlev araştırılır?
- A) Kesin üstün yetenek göstergesi
- B) Görevden kaçınmanın davranışı sürdürmesi olasılığı
- C) Yalnız arkadaş seçimi gereksinimi
- D) Mesleki kariyer kararsızlığı
- E) Öğrencinin kalıcı karakter özelliği
Doğru cevap: B
Çözüm: Ödevin öncül, görevden çıkarılmanın sonuç olması kaçınma işlevi olasılığını düşündürür; hipotez başka gözlemlerle sınanmalıdır.
Zorbalığa uğradığı için devamsızlık yapan öğrenciyle çalışan danışman ilk olarak ne yapmalıdır?
- A) Mağduru devamsızlığından dolayı suçlamak
- B) Öğrenciyi faille zorla yüzleştirmek
- C) Güvenliği sağlayarak koruyucu okul süreçlerini ve uygun desteği başlatmak
- D) Bütün ayrıntıları sınıfa açıklamak
- E) Olayın yaşanmadığını varsaymak
Doğru cevap: C
Çözüm: Zorbalıkla bağlantılı devamsızlıkta ilk öncelik güvenlik ve uygun destek süreçleridir; mağduru suçlamak veya zorla yüzleştirmek zararlı olabilir.
Bir yönetici öğrenciyle yapılan özel görüşmenin tüm ayrıntılarını istediğinde danışman neye dikkat etmelidir?
- A) Öğrencinin tüm özel bilgilerini koşulsuz açıklamaya
- B) Görüşme notlarını sınıf grubuna yollamaya
- C) Bütün kayıtları okul panosuna asmaya
- D) Amaç için gerekli bilgiyi gizlilik ve yetki sınırları içinde paylaşmaya
- E) Bilgi güvenliğini önemsiz saymaya
Doğru cevap: D
Çözüm: İş birliği öğrencinin mahremiyetini ortadan kaldırmaz; paylaşım yetkili kişilerle ve gerekli kapsamla sınırlanmalıdır.
Ölçme aracı başka bir dilde hazırlanmış ve yeni gelen öğrenci yönergeleri anlamakta zorlanıyor. Danışman ne yapmalıdır?
- A) Yanlış anlamayı doğrudan düşük zekâ göstergesi saymak
- B) Normların her kültüre mutlaka eşit uyduğunu varsaymak
- C) Yanıtları öğrencinin yerine doldurmak
- D) Tek puanla kalıcı klinik tanı koymak
- E) Dil ve norm uygunluğunu gözden geçirip uygun değerlendirme yolları kullanmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Dil ve kültürel uyumsuzluk test sonucunu etkileyebilir; geçerli yorum için uygulama koşulları, norm ve alternatif bilgiler değerlendirilmelidir.
Bir programda başlangıçta öğrencilerin yüzde 30'u bir iletişim davranışını gösterirken uygulama sonunda yüzde 55'i gösteriyor. Hangi sonuç savunulabilir?
- A) Her öğrencinin mutlaka kalıcı olarak değiştiği kanıtlanmıştır
- B) Artışın tek nedeni kesinlikle programdır
- C) Oranlar arasında yalnız yüzde 25 göreli artış vardır
- D) Gözlenen göstergede 25 yüzde puanlık artış vardır
- E) Programa katılmayanların da aynı sonucu aldığı kesindir
Doğru cevap: D
Çözüm: Ölçülen göstergede 55−30=25 yüzde puan artış gözlenmiştir; nedensellik ve kalıcılık için araştırma tasarımı ve ek kanıt gerekir.
Sınıf öğretmeni iki öğrencinin tek seferlik tartışmasını zorbalık diye adlandırıyor. Danışmanın en doğru yaklaşımı hangisidir?
- A) Her tartışmanın zorbalık sayıldığını kabul etmek
- B) İki öğrenciye otomatik aynı cezayı vermek
- C) Sırf tartışma olduğu için failin kimliğini duyurmak
- D) Tek olaydan kalıcı psikiyatrik tanı koymak
- E) Kasıt, tekrar ve güç farkına ilişkin ek bilgi toplayıp güvenliği değerlendirmek
Doğru cevap: E
Çözüm: Zorbalık sıradan anlaşmazlıktan ayırt edilirken tekrar ve güç dengesizliği değerlendirilir; güvenlik her durumda gözetilir.
İstismar şüphesi bulunan bir öğrenci "Kimseye söylemeyeceksiniz, değil mi?" diye soruyor. Hangi yanıt daha uygundur?
- A) Gizliliğin sınırlarını açıklayıp güvenliğini koruyan uygun prosedürleri izlemek
- B) Her koşulda kimseye bildirmeyeceğine söz vermek
- C) Bütün sınıfa olayın ayrıntılarını anlatmak
- D) Öğrenciyi olaydan sorumlu tutmak
- E) Çocukla görüşmeyi gerekçesiz sonlandırmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Ciddi güvenlik ve istismar şüphesinde mutlak gizlilik sözü verilmez; çocuğu koruyan yetkili prosedürler ve sınırlı bilgi paylaşımı esastır.
Bir öğrenci arkadaşlarından sık sık alay işitiyor, fakat öğretmen yalnız başarı puanına bakıyor. En uygun değerlendirme hangisidir?
- A) Başarı yüksekse zorbalık ihtimalini kesin reddetmek
- B) Öğrencinin güvenliğini ve akran ilişkilerini görüşme, gözlem ve uygun kayıtlarla birlikte değerlendirmek
- C) Öğrencinin anlatısını otomatik yalan kabul etmek
- D) Sosyometriyi doğrudan klinik tanı saymak
- E) Aileden ve okuldan hiçbir bilgi almamak
Doğru cevap: B
Çözüm: Başarı puanı akran güvenliği ve uyum sorununu tek başına ölçmez; çok kaynaklı ve koruyucu değerlendirme gereklidir.
Bir derecelendirme ölçeğinde öğretmenler aynı öğrenciye çok farklı puanlar veriyor. Öncelikli ölçme sorunu hangisidir?
- A) Yüzdelik sıranın yüksek olması
- B) Her öğrencinin ilgi düzeyinin yüksekliği
- C) Puanlayıcılar arası tutarlılığın düşüklüğü
- D) Akran seçiminin eşitliği
- E) Sınav sorusu sayısının artması
Doğru cevap: C
Çözüm: Aynı özelliği aynı ölçütlerle puanlayan değerlendiriciler arasındaki büyük farklılık, puanlayıcılar arası güvenirlik açısından incelenmelidir.
Bir sosyal beceri ölçeğinin içeriğinde yalnız sınıfta konuşma soruları yer alıyor fakat tüm sosyal uyumu temsil ettiği iddia ediliyor. Sorun nedir?
- A) Testin mutlaka çok güvenilir olması
- B) Norm grubunun gereksizleşmesi
- C) Sosyogramın yanlış çizilmesi
- D) Kapsamın yetersiz temsil edilmesi
- E) Gözlem süresinin uzun olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Sosyal uyum geniş bir davranış alanıdır; yalnız tek alt davranışı içeren araç bütün alanın kapsamını yeterince temsil etmeyebilir.
Bir danışman öğrencinin grup çalışmalarına katılmadığı her durumu "sosyal kaygı bozukluğu" kabul ediyor. En iyi düzeltme nedir?
- A) Tek gözlemle kalıcı tanıyı doğrulamak
- B) Akranların kararını klinik sonuç saymak
- C) Öğrenciyi tüm grup çalışmalarından çıkarmak
- D) Öğrenciye yalnız disiplin cezası vermek
- E) Davranışın bağlamını ve alternatif açıklamaları incelemek; tanı yetkinliği sınırını gözetmek
Doğru cevap: E
Çözüm: Gruba katılmama ilgi, dil, ilişki, öğrenme veya çeşitli güçlüklerle ilişkili olabilir; klinik tanı tek davranıştan konulmaz.