Öğretmen "öğrenci çok tembel" diyerek danışmana başvuruyor. Danışmanın ilk veri toplama yaklaşımı hangisi olmalıdır?
- A) Öğretmenin etiketini klinik tanı kabul etmek
- B) Öğrencinin kişiliğini kalıcı olarak belirlemek
- C) Derse katılım gibi somut davranışları, sıklığını ve bağlamını belirlemek
- D) Aileyi görüşmeden kesin suçlamak
- E) Tüm öğrencilere özel durumu ilan etmek
Doğru cevap: C
Çözüm: Problem davranış değerlendirmesi yargısal etiketle değil, zaman, sıklık, süre ve çevresel koşullara ilişkin gözlenebilir veriyle başlar.
Bir öğrencinin fen alanına ilgisi yüksek, başarı puanı düşükse danışman hangi yorumu yapmalıdır?
- A) Düşük notu kesin yeteneksizlik saymak
- B) Yüksek ilgiyi doğrudan üstün başarı kanıtı saymak
- C) İlgi ve başarı ölçeklerini aynı test kabul etmek
- D) İlgi ile mevcut akademik kazanımın farklı özellikler olduğunu belirtmek
- E) Öğrenciye tüm fen etkinliklerini yasaklamak
Doğru cevap: D
Çözüm: İlgi hoşlanılan etkinliği, başarı öğrenilmiş kazanımı gösterir; tek başına bu bilgilerden değişmez yetenek çıkarımı yapılamaz.
Sosyometri sonucunda bir öğrenci hiçbir tercih almamışsa hangi uygulama en uygun olur?
- A) Çocuğa herkesin önünde dışlanmış etiketi takmak
- B) Tek puanla kişilik bozukluğu tanısı koymak
- C) Bütün akran tercihlerinin listesini yayımlamak
- D) Seçilmediği için okuldan uzaklaştırmak
- E) Bulguyu görüşme ve gözlemle karşılaştırıp öğrencinin mahremiyetini korumak
Doğru cevap: E
Çözüm: Sosyometrik seçimler bağlama ve sorulan ölçüte bağlıdır; tek başına öğrencinin karakterini veya zorbalık yaşadığını kanıtlamaz.
Anekdot kaydı yazan öğretmen aşağıdakilerden hangisini tercih etmelidir?
- A) Öğrencinin belirli derste üç kez söz istediğini ve yanıt beklediğini yazmak
- B) Öğrencinin her zaman saygısız olduğunu yazmak
- C) Öğrencinin doğuştan başarısız olduğunu yazmak
- D) Öğrencinin ileride kesin sorun yaşayacağını yazmak
- E) Öğrencinin bütün arkadaşlarıyla anlaşamadığını varsaymak
Doğru cevap: A
Çözüm: Anekdot, zaman ve bağlamı belirtilen somut olayın kaydıdır; niyet ve kişilikle ilgili temelsiz genellemelerden kaçınılır.
Yeni gelen öğrencilerle okul kütüphanesi ve destek birimlerini tanıma gezisi düzenlenmesi neye örnektir?
- A) Sadece kriz müdahalesine
- B) Oryantasyon ve uyum hizmetine
- C) Klinik tanı koymaya
- D) Mesleki yetenek sınıflamasına
- E) Akran zorbalığı yaptırımına
Doğru cevap: B
Çözüm: Yeni okula alışmayı ve kaynaklara erişimi kolaylaştıran etkinlik oryantasyon hizmetidir; diğer hizmetlerle birlikte gelişimsel biçimde sunulabilir.
Bir okul PDR programında yalnız etkinliğe katılan öğrenci sayısı kaydediliyorsa hangi bilgi eksiktir?
- A) Programın hangi gün düzenlendiği
- B) Katılım listesinin kaç satır olduğu
- C) Hedeflenen öğrenci becerisinde değişim olup olmadığını gösteren sonuç verisi
- D) Etkinliğin kaç dakika sürdüğü
- E) Sınıfın fiziksel kapasitesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Katılım bir süreç göstergesidir; hedeflenen değişimi değerlendirmek için uygun öncesi-sonrası veya başka sonuç ölçütlerine gerek vardır.
Sınav döneminden önce bütün öğrencilere kaygıyla baş etme becerisi öğretilmesi hangi hizmete daha uygundur?
- A) Yalnız ağır klinik tanılama
- B) Yalnız acil kriz sevki
- C) Doğrudan disiplin cezası
- D) Gelişimsel ve önleyici sınıf rehberliği
- E) Yalnız meslek seçimi tanısı
Doğru cevap: D
Çözüm: Bütün öğrencilere sınav öncesi baş etme becerisi kazandırılması gelişimsel ve önleyici işlev taşır; klinik tanı yerine geçmez.
Danışman, öğrencinin akran ilişkilerini ölçmek için tercih formu uyguladı. Sonuçları nasıl kullanmalıdır?
- A) En az tercih alanları ilan etmek
- B) İlişkileri bir kez ölçüp kesin kalıcı tanı koymak
- C) Öğrenci listelerini herkese açık paylaşmak
- D) Yalnız en çok seçilene eğitim desteği sağlamak
- E) Gizlilik içinde ve diğer verilerle birlikte ilişkileri anlamaya yönelik kullanmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Akran tercihleri hassas veridir; sosyometrik bulgular mahremiyet ve bağlam korunarak diğer kaynaklarla birlikte yorumlanmalıdır.
Öğretmen bir öğrencinin on dakikada dört kez yerinden kalktığını kaydediyorsa ölçülen boyut nedir?
- A) Davranışın sıklığı
- B) Davranışın toplam süresi
- C) Davranışın kalıcı nedeni
- D) Öğrencinin norm yüzdeliği
- E) Davranışın psikiyatrik tanısı
Doğru cevap: A
Çözüm: Sıklık belli zaman aralığında olayın kaç kez görüldüğünü ifade eder; kaç dakika sürdüğü veya neden gerçekleştiği bundan ayrı değerlendirilir.
Zor bir ödev verildiğinde öğrenci bağırıyor ve ardından etkinlikten çıkarılıyorsa öncelikle hangi işlev araştırılır?
- A) Kesin üstün yetenek göstergesi
- B) Görevden kaçınmanın davranışı sürdürmesi olasılığı
- C) Yalnız arkadaş seçimi gereksinimi
- D) Mesleki kariyer kararsızlığı
- E) Öğrencinin kalıcı karakter özelliği
Doğru cevap: B
Çözüm: Ödevin öncül, görevden çıkarılmanın sonuç olması kaçınma işlevi olasılığını düşündürür; hipotez başka gözlemlerle sınanmalıdır.
Zorbalığa uğradığı için devamsızlık yapan öğrenciyle çalışan danışman ilk olarak ne yapmalıdır?
- A) Mağduru devamsızlığından dolayı suçlamak
- B) Öğrenciyi faille zorla yüzleştirmek
- C) Güvenliği sağlayarak koruyucu okul süreçlerini ve uygun desteği başlatmak
- D) Bütün ayrıntıları sınıfa açıklamak
- E) Olayın yaşanmadığını varsaymak
Doğru cevap: C
Çözüm: Zorbalıkla bağlantılı devamsızlıkta ilk öncelik güvenlik ve uygun destek süreçleridir; mağduru suçlamak veya zorla yüzleştirmek zararlı olabilir.
Bir yönetici öğrenciyle yapılan özel görüşmenin tüm ayrıntılarını istediğinde danışman neye dikkat etmelidir?
- A) Öğrencinin tüm özel bilgilerini koşulsuz açıklamaya
- B) Görüşme notlarını sınıf grubuna yollamaya
- C) Bütün kayıtları okul panosuna asmaya
- D) Amaç için gerekli bilgiyi gizlilik ve yetki sınırları içinde paylaşmaya
- E) Bilgi güvenliğini önemsiz saymaya
Doğru cevap: D
Çözüm: İş birliği öğrencinin mahremiyetini ortadan kaldırmaz; paylaşım yetkili kişilerle ve gerekli kapsamla sınırlanmalıdır.
Ölçme aracı başka bir dilde hazırlanmış ve yeni gelen öğrenci yönergeleri anlamakta zorlanıyor. Danışman ne yapmalıdır?
- A) Yanlış anlamayı doğrudan düşük zekâ göstergesi saymak
- B) Normların her kültüre mutlaka eşit uyduğunu varsaymak
- C) Yanıtları öğrencinin yerine doldurmak
- D) Tek puanla kalıcı klinik tanı koymak
- E) Dil ve norm uygunluğunu gözden geçirip uygun değerlendirme yolları kullanmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Dil ve kültürel uyumsuzluk test sonucunu etkileyebilir; geçerli yorum için uygulama koşulları, norm ve alternatif bilgiler değerlendirilmelidir.
Okulda iletişim becerileri programı uygulanmışsa hedefe ulaşıldığını gösteren veri hangisidir?
- A) Önceden belirlenmiş iletişim davranışlarındaki değişimin ölçülmesi
- B) Yalnız katılım afişinin sayısı
- C) Etkinlik sunusunun dosya boyutu
- D) Sınıf kapısına afiş asılmış olması
- E) Program başlığının uzunluğu
Doğru cevap: A
Çözüm: Etki değerlendirmesi hedeflenen beceriye ilişkin değişimi inceler; yalnız etkinlik düzenlenmesi veya katılım sonuç kanıtı değildir.
Öğrencinin bir kaygı ölçeğinde yüksek puan alması üzerine danışman hemen kesin klinik tanı koyuyor. Hata nedir?
- A) Puanın tek başına hiçbir anlam taşımadığını bilmek
- B) Tarama puanını yetkili ve çok kaynaklı tanı değerlendirmesi yerine koymak
- C) Öğrenciyle uygun görüşme başlatmak
- D) Başka gözlem kaynaklarına bakmak
- E) Gerektiğinde uzmanla iş birliği yapmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Tarama puanı belirti şiddetine ilişkin başlangıç bilgisi sağlayabilir; tek puan klinik tanı değildir, yetki ve değerlendirme sınırı gözetilir.
Sosyometri iki farklı dönemde uygulanınca öğrencilerin tercihleri değişiyor. En uygun yorum hangisidir?
- A) İlk sonuçların yaşam boyu kesin sosyal statü belirlediği
- B) Ölçeğin her değişimde mutlaka geçersiz olduğu
- C) Akran ilişkilerinin bağlama ve zamana göre değişebileceği
- D) Değişen tercihin klinik bozukluğu kanıtladığı
- E) Sosyal tercihlerde hiçbir gerçek değişim olamayacağı
Doğru cevap: C
Çözüm: Sosyometrik seçimler belirli zaman ve ölçüte bağlı ilişkileri yansıtır; değişimler bağlam dikkate alınarak yorumlanmalıdır.
Bir öğretmen öğrencinin uzun süredir dikkatini toplamakta zorlandığını belirtiyor. Danışmanın ilk yaklaşımı hangisidir?
- A) Sadece anlatıma dayanarak DEHB tanısı koymak
- B) Öğrenciyi bütün etkinliklerden dışlamak
- C) Öğretmenin yorumu dışında veri toplamamak
- D) Farklı ortamlardaki durumu araştırıp uygun destek ve gerekirse sevk planlamak
- E) Öğrencinin aile koşullarını otomatik suç saymak
Doğru cevap: D
Çözüm: Dikkat güçlüklerinin çeşitli nedenleri olabilir; okul gözlemi tek başına klinik tanı koydurmaz, çok kaynaklı değerlendirme gerekir.
Öğretmenle danışman, öğrencinin derse katılımını artırmak için küçük hedefler belirliyor. Bu işlem hangi iş birliğine örnektir?
- A) Kesin psikiyatrik tanı koymaya
- B) Sosyometrik seçilme analizine
- C) Kariyer ilgisi puanlamasına
- D) Adli olay incelemesine
- E) Okul psikolojik danışmanının öğretmenle konsültasyonuna
Doğru cevap: E
Çözüm: Konsültasyon, öğretmen ve ilgili yetişkinlerle öğrenciyi desteklemek için ortak çözüm geliştirmeyi kapsar; özel terapiyle aynı işlem değildir.
Bir öğrenci arkadaş grubunda sürekli dışlanma yaşadığını söyleyince danışman sosyal tercihler ile görüşmeyi birleştiriyor. Temel ilke hangisidir?
- A) Bireyi tanımada birden fazla veri kaynağını bütünleştirmek
- B) İlk duyumu kesin neden kabul etmek
- C) Yalnız seçilme sayısına göre tanı koymak
- D) Aileyi dinlemeyi yasaklamak
- E) Gözlemi her durumda geçersiz saymak
Doğru cevap: A
Çözüm: Farklı veri kaynaklarının birlikte değerlendirilmesi tek tek araçların sınırlarını dengelemeye ve daha sağlam okul desteği planlamaya yardım eder.
Öğrencilerin sosyal medya hesabından aşağılayıcı içerik yayılması üzerine danışman öncelikle neyi değerlendirmelidir?
- A) Yalnız paylaşımın beğeni sayısını
- B) Öğrencinin güvenliğini, zararın yayılımını ve uygun okul koruma adımlarını
- C) Mağdura sosyal medya yasağı cezası vermeyi
- D) Bütün kayıtları merak edenlerle paylaşmayı
- E) Sorunun yalnız teknoloji becerisi eksikliğini
Doğru cevap: B
Çözüm: Siber zorbalıkta zarar hızlı yayılabilir; güvenlik, uygun kayıt ve destek, yetkili koruyucu süreçler önceliklidir.