Okulda sınav kaygısı ile devamsızlık arasındaki ilişkinin ölçüldüğü bir çalışmada hangi araştırma türü kullanılmaktadır?
- A) Rastgele atamalı tam deney
- B) Tek denekli müdahale deseni
- C) İlişkisel tarama araştırması
- D) Fenomenolojik nitel araştırma
- E) Tarihsel belge çözümlemesi
Doğru cevap: C
Çözüm: İki değişken birlikte ölçülmekte, bir müdahale veya rastgele atama yapılmamaktadır. Bu nedenle ilişkiyi saptayan tarama deseni uygundur; ilişkiden neden-sonuç sonucu çıkarılamaz.
Bir araştırmacı geliştirdiği rehberlik programının sonucunda öğrencilerin yardım arama puanının değişip değişmediğini araştırıyor. Bağımlı değişken hangisidir?
- A) Uygulanan rehberlik programının adı
- B) Araştırmacının mesleki unvanı
- C) Okulun bulunduğu ilin adı
- D) Öğrencilerin yardım arama puanı
- E) Dersliğin oturma düzeni
Doğru cevap: D
Çözüm: Bağımlı değişken araştırmada açıklanmaya çalışılan sonuçtur. Burada programın etkisi yardım arama puanındaki değişim üzerinden sınanır; uygulama ise bağımsız değişkendir.
Bir danışman aynı ölçeği iki hafta arayla aynı öğrencilere uygulayarak puanların kararlılığını inceliyor. Hangi özellik değerlendirilmektedir?
- A) Görünüş geçerliğine ilişkin uzman kanaati
- B) Kapsam geçerliğinin tabloyla incelenmesi
- C) Puanlayıcılar arası uyuşma derecesi
- D) Araç geliştirme maliyetinin uygunluğu
- E) Test–tekrar test güvenirliği
Doğru cevap: E
Çözüm: Aynı kişilere farklı zamanlarda aynı aracın uygulanması puanların zamana karşı tutarlılığını sınar. Bu doğrudan test–tekrar test güvenirliğiyle ilgilidir, ölçülen yapının geçerliğini tek başına göstermez.
İki psikolojik danışman aynı gözlem formuyla bir grup çalışmasını ayrı ayrı kodluyor. Kodların uyuşması hangi güvenirlik türüne kanıttır?
- A) Puanlayıcılar arası güvenirlik
- B) Test–tekrar test zamansal güvenirliği
- C) Maddeler arası iç tutarlılık
- D) Öngörü geçerliğine ilişkin kanıt
- E) Ölçme aracının uygulanabilirliği
Doğru cevap: A
Çözüm: Farklı değerlendiricilerin aynı gözleme verdikleri puanların ne ölçüde örtüştüğü incelenmektedir. Bu puanlayıcılar arası güvenirliktir; maddelerin veya zamanın tutarlılığı değildir.
Öğrencilerin görüşmeye katılma kanalı yalnızca yüz yüze, telefon ve çevrim içi olarak kaydediliyor. Bu değişkenin ölçme düzeyi hangisidir?
- A) Eşit aralıklı ölçme düzeyi
- B) Sınıflama (nominal) ölçeği
- C) Oranlı ölçme düzeyi
- D) Eşit aralıklı başarı ölçeği
- E) Mutlak sıfırlı sürekli ölçüm
Doğru cevap: B
Çözüm: Katılım kanalı farklı kategorileri gösterir; büyüklük sırası ve kategoriler arası sayısal mesafe bulunmaz. Bu nedenle nominal ölçme düzeyinde değerlendirilir.
Bir PDR programı için kaç öğrenciyle görüşme yapıldığının raporlanması mantık modelinde hangi bölümü gösterir?
- A) Uzun vadeli toplumsal etki
- B) Öğrencilerin duygusal kazanımı
- C) Program çıktısı
- D) Programın kuramsal gerekçesi
- E) Nedensel sonuç değerlendirmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Görüşme sayısı gerçekleştirilen hizmetin hacmini gösteren çıktıdır. Öğrencilerin beceri, davranış veya iyi oluşundaki gerçek değişimi tek başına kanıtlamaz.
Okul rehberlik programı hazırlanmadan önce farklı öğrenci gruplarından gereksinim verisi toplanması hangi aşamadır?
- A) Programın sonlandırılması
- B) Sonuçların istatistiksel genellemesi
- C) Müdahalenin etki büyüklüğünün ölçümü
- D) İhtiyaç analizi
- E) Hedeflere ulaşıldığının onaylanması
Doğru cevap: D
Çözüm: İhtiyaç analizi, programın hedeflerini belirlemeden önce öğrenci ve okul bağlamında hangi gereksinimlerin öncelikli olduğunu araştırır. Program kararları bu veriye dayandırılır.
Bir öğrenciye danışma sürecinin amacı, olası riskleri ve gizliliğin sınırları baştan anlatılıyorsa hangi etik süreç işletilmektedir?
- A) Program sonuçlarının normlanması
- B) İstatistiksel örneklem oluşturma
- C) Öğrencilerin rastgele gruplara atanması
- D) Veri toplama araçlarının kalibrasyonu
- E) Bilgilendirilmiş onam süreci
Doğru cevap: E
Çözüm: Bilgilendirilmiş onam; hizmetin amaç ve koşullarının kişinin anlayabileceği biçimde açıklanmasına dayanır. Çocuklarla çalışmada gelişim düzeyi ve yasal temsilci düzenlemeleri ayrıca gözetilir.
Bir ölçme aracının aynı puanları üretmesi fakat hedeflenen özelliği yanlış temsil etmesi hangi sonucu gösterir?
- A) Güvenirliğin yüksek olması geçerliği garanti etmez
- B) Güvenilir bütün testler mutlaka geçerlidir
- C) Geçerlik yalnız aynı puanın tekrarlanmasıdır
- D) Rastgele hata arttıkça geçerlik artar
- E) Ölçme geçerliğini yalnız test süresi belirler
Doğru cevap: A
Çözüm: Tutarlı ölçüm, puanların rastlantısal hatadan görece arınmış olmasına işaret eder. Ancak puanın hangi özelliği temsil ettiği ve hangi karar için kullanılacağı ayrıca kanıt gerektirir.
Bir görüşmede öğrenci, kendi isteklerini ifade ederken danışman onun yerine kesin meslek seçimi yapmıyor. Hangi ilke korunmaktadır?
- A) Örneklemin istatistiksel temsili
- B) Danışanın özerkliği
- C) Puanların zamansal kararlılığı
- D) Araştırma hipotezinin reddi
- E) Programın süreç göstergesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Özerklik, kişinin bilgilenerek seçenekleri değerlendirmesini ve kararlarını kendi değerleri doğrultusunda vermesini destekler. Danışman öğrencinin yerine karar vermez.
Bir çalışmada bütün katılımcılar farklı zamanlarda ölçülüyor ancak herhangi bir uygulama yapılmıyor. Hangi amaç ön plandadır?
- A) Rastgele müdahale etkisini kanıtlamak
- B) Deneysel kontrol koşulunu oluşturmak
- C) Zamansal değişimi gözlemlemek
- D) Çift kör tedavi etkisini göstermek
- E) Ölçme aracı olmadan tanı koymak
Doğru cevap: C
Çözüm: Aynı kişiler zaman içinde izleniyorsa boylamsal inceleme yapılır. Zaman içinde değişimi gözlemek mümkündür ancak tek başına müdahaleye ilişkin nedensel sonuç kurulamaz.
Bir öğrenci grubu için yapılan altı atölyenin planlanan tarihlerde gerçekleşip gerçekleşmediği araştırılıyor. Bu değerlendirme nedir?
- A) Yalnız uzun vadeli etki değerlendirmesi
- B) Öğrencilerin kişilik yapısının tanılanması
- C) Yalnız dış geçerlik değerlendirmesi
- D) Süreç değerlendirmesi
- E) Kariyer kararlılığının normlanması
Doğru cevap: D
Çözüm: Faaliyetlerin planlandığı biçimde uygulanması, katılımın ve koşulların izlenmesi süreç değerlendirmesinin konusudur. Kazanımlardaki değişim ise sonuç değerlendirmesiyle incelenir.
Psikolojik danışman öğrencinin görüşme notlarını yetkisiz kişilerin görmesini engelliyor. Hangi etik sorumluluk özellikle yerine getirilmektedir?
- A) Yalnız istatistiksel anlamlılık
- B) Deneysel rastgele atama
- C) Korelasyon katsayısını büyütme
- D) Ölçeğin madde sayısını azaltma
- E) Gizlilik ve veri güvenliği
Doğru cevap: E
Çözüm: Görüşme notları kişisel ve hassas bilgilere sahip olabilir. Yetkiyle sınırlı erişim ve güvenli saklama, mahremiyetin ve mesleki gizlilik yükümlülüğünün temel parçalarıdır.
Bir araştırmada rastgele atama yapılmadan var olan iki sınıf karşılaştırılıyor. Bu desenin temel özelliği hangisidir?
- A) Yarı deneysel tasarım olması
- B) Mutlaka çift kör tam deney olması
- C) Her zaman fenomenolojik araştırma olması
- D) Bütün değişkenlerin kontrol edilmiş olması
- E) Sonuçların tüm evrene otomatik genellenmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Mevcut gruplar kullanılarak müdahale etkisi karşılaştırılabilir; fakat katılımcılar koşullara rastgele dağıtılmadığından desen yarı deneyseldir ve başlangıç farkları önemlidir.
Bir araştırmacı bir grup öğrencinin ortak kaygı yaşantısını derinlemesine görüşmelerle anlamak istiyor. Hangi yaklaşım uygundur?
- A) Yalnız büyük örneklemli korelasyon analizi
- B) Nitel fenomenolojik yaklaşım
- C) Rastgele kontrollü laboratuvar deneyi
- D) Yalnız önceden tanımlı p-değeri testi
- E) Sadece frekans tablosu hazırlama
Doğru cevap: B
Çözüm: Deneyimin katılımcıların bakış açısından nasıl yaşandığını anlamak fenomenolojik nitel araştırmanın temel yönelimidir. Derinlemesine görüşmeler bu amaç için uygun veri sağlayabilir.
Bir program planında danışman sayısı, toplantı odası ve bütçe belirtiliyorsa mantık modelinin hangi öğesidir?
- A) Öğrencilerin uzun vadeli kazanımları
- B) Programın olası yan etkileri
- C) Girdiler
- D) Korelasyon katsayıları
- E) Dönem sonu başarı ölçütleri
Doğru cevap: C
Çözüm: Programın yürütülmesinde kullanılan insan, zaman, mekân ve mali kaynaklar girdilerdir. Girdi, uygulanan faaliyet veya öğrencide oluşan sonuç ile karıştırılmamalıdır.
Öğrencilerin baş etme becerisi puanındaki artış, yapılan oturum sayısından farklı olarak hangi öğeyi temsil eder?
- A) Fiziksel girdi
- B) Ham katılım çıktısı
- C) Veri girişinde örneklem kodu
- D) Program sonucu
- E) Uygulama takvimi
Doğru cevap: D
Çözüm: Baş etme becerisindeki artış, hedeflenen öğrenci kazanımının değişimini gösterir ve sonuç göstergesidir. Oturum sayısı ise yalnız hizmetin ne kadar sunulduğunu gösterir.
Bir sınav kaygısı ölçeğinin maddelerinin birbiriyle beklenen ilişkiler gösterip göstermediği hangi güvenirlik türünü ilgilendirir?
- A) Puanlayıcılar arası güvenirlik
- B) Test–tekrar test kararlılığı
- C) Rastgele örnekleme yeterliliği
- D) Uzun vadeli program etkisi
- E) İç tutarlılık güvenirliği
Doğru cevap: E
Çözüm: Maddelerin ortak yapıyı tutarlı ölçme derecesi iç tutarlılıkla ilişkilidir. Farklı zaman veya farklı puanlayıcı karşılaştırması bu sorunun hedefi değildir.
Bir okul rehberlik hizmetinden tüm öğrencilerin adil yararlanması için erişim engellerinin dikkate alınması hangi ilkeyle ilişkilidir?
- A) Adalet ve fırsat eşitliği
- B) Tek değişkenli regresyon
- C) Araştırmada yansız örneklem atama
- D) Mutlak gizlilik vaadi
- E) Ölçekte yanıt süresini kısaltma
Doğru cevap: A
Çözüm: Adalet ilkesi, öğrencilere ayrımcılık yapmadan ulaşmayı ve farklı gereksinimleri hesaba katmayı gerektirir. Herkese aynı yöntemi sunmak her zaman eşit erişim anlamına gelmez.
Bir psikolojik danışman eğitim ve uzmanlık alanını aşan bir sorunda uygun uzmana yönlendirme yapıyor. Hangi ilkeyi gözetmektedir?
- A) Rastgele katılımcı seçimi
- B) Mesleki yetkinlik ve sevk sorumluluğu
- C) Sonuçları her koşulda genelleme
- D) Ölçek maddelerini zorunlu genişletme
- E) İstatistiksel hata olasılığını sıfırlama
Doğru cevap: B
Çözüm: Uzmanın eğitim ve yeterlik sınırları mesleki sorumluluğun bir parçasıdır. Gerektiğinde süpervizyon ve uygun sevk, danışanın güvenliğini ve hizmet niteliğini korur.