Zor Test

ÖABT Rehberlik PDR’de Araştırma, Program Geliştirme, Ölçme ve Meslek Etiği - Zor Test

ÖABT Rehberlik PDR’de Araştırma, Program Geliştirme, Ölçme ve Meslek Etiği konusuna yönelik 20 soruluk zor seviye test. Premium üyeler testi cevap anahtarlı PDF olarak da indirebilir.

Ders
Rehberlik
Ünite
Bu derste ünite kullanılmıyor
Konu
PDR’de Araştırma, Program Geliştirme, Ölçme ve Meslek Etiği
Test türü
Zor Test

Test Soruları

Testi çözmek için sayfa etkileşimli olarak hazırlandığında şıklarını seçebilirsin.

Soru 1 / 20

Danışman belirli bir ölçek için başvuru yapan öğrencilere sonuçları herkesin önünde yüksek sesle açıklıyor. Hangi etik sorun en belirgindir?

Soru 2 / 20

Bir araştırmada bir grup programdan sonra puanını 10 artırırken kontrol grubu 8 artırıyor. Yalnız deney grubunun 10 puan artışına bakmak neden yetersizdir?

Soru 3 / 20

İki değişken arasında r = −0,65 korelasyon bulunduğunda hangi yorum doğrudur?

Soru 4 / 20

Ölçekte her öğrenciye iki danışman ayrı ayrı kategoriler veriyor; uyuşma değerlendirilecekken sınıf prevalansı çok dengesiz. Hangi yaklaşım daha uygundur?

Soru 5 / 20

Bir okulda programın farkı oluşturduğu savunuluyor ancak yalnız gönüllü öğrenciler programa alınmış. Seçilim etkisini azaltmak için hangi tasarım daha güçlüdür?

Soru 6 / 20

Ön test–son test programında deney ve kontrol gruplarının değişim puanları sırasıyla +12 ve +5 ise, basit değişim farkı kaç puandır?

Soru 7 / 20

Öğrencilere yönelik bir ölçek başka bir dilde uygulanıyor ve ortalama puanlar karşılaştırılıyor. Geçerli karşılaştırma için hangi konu özellikle önemlidir?

Soru 8 / 20

Araştırmacı 20 ayrı hipotezi her biri için yüzde 5 anlamlılık düzeyiyle test ediyor. Hangi risk özellikle artar?

Soru 9 / 20

Bir okul, programın etkililiğini ölçerken yalnız çalışmayı düzenleyen danışmanın puanlamasını kullanıyor. Yanlılığı azaltacak en uygun adım hangisidir?

Soru 10 / 20

Bir araştırmada destek programı bütün öğrencilerde aynı etkili değil; önceki travma deneyimi olanlar daha farklı sonuç gösteriyor. Önceki deneyim hangi işlevde olabilir?

Soru 11 / 20

Ölçek sonucu ile altı ay sonraki akademik uyum arasında beklenen ilişki araştırılıyorsa hangi geçerlik kanıtı elde edilmek istenmektedir?

Soru 12 / 20

Öğrencilerle çalışan araştırmacı, toplanan yanıtların hem program değerlendirmesi hem ticari reklam için kullanılmasını istiyor. Etik açıdan en uygun değerlendirme hangisidir?

Soru 13 / 20

Bir PDR programı yalnız katılımcıların memnuniyet anketi ile değerlendiriliyor. Hedeflenen beceri transferini ölçmek için hangi ek veri en anlamlıdır?

Soru 14 / 20

Bir okulda sınıf temelli önleyici rehberlik programının bazı öğrencilere yarar sağlamadığı görülüyor. Program değerlendirmesinde en uygun yaklaşım hangisidir?

Soru 15 / 20

Korelasyon katsayısı r = 0,80 bulunan bir çalışmada doğrusal açıklanan ortak varyans yaklaşık kaçtır?

Soru 16 / 20

Bir ölçme aracındaki 40 maddenin iç tutarlılığı çok yüksek, fakat öğrenciler tüm maddeleri aynı cümleyi tekrarlıyor diye işaretliyor. Hangisi en uygun yorumu verir?

Soru 17 / 20

Nitel çalışmada araştırmacı yalnız kendi beklentisini destekleyen görüşleri seçip diğerlerini dışlıyor. En uygun bilimsel önlem hangisidir?

Soru 18 / 20

Bir öğrenciye yönelik ölçekte yüksek puan alanların daha sonra zorunlu olarak klinik tanı aldığı ileri sürülüyor. Hangi eleştiri en önemlidir?

Soru 19 / 20

Bir rehberlik programının değişime neden olduğu iddiasında, sınıflar arasında önceden farklı eğilimler olduğu saptanıyor. Farkların farkı yorumu açısından hangi varsayım sorunludur?

Soru 20 / 20

Rastgele örneklenmiş 200 öğrenciden yalnız 60'ı hassas bir ankete yanıt veriyor ve yanıtlamayanların özellikleri farklı olabilir. Hangi risk öne çıkar?

PDF İndirme

Bu testi bu sayfada ücretsiz online çözebilirsin. Soruları ve cevap anahtarını PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium

Soruların Cevapları ve Çözümleri

  1. Danışman belirli bir ölçek için başvuru yapan öğrencilere sonuçları herkesin önünde yüksek sesle açıklıyor. Hangi etik sorun en belirgindir?

    • A) Rastgele örnekleme prosedürünün geliştirilmesi
    • B) Eşit aralıklı ölçeğin oranlıya dönüşmesi
    • C) Öğrenci mahremiyetini ve gizliliği ihlal etme riski
    • D) Araştırma için güçlü dış geçerlik sağlaması
    • E) Programın sonuç ölçütüne yeni girdi eklenmesi

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Ölçek sonuçları öğrencinin kişisel verileri arasında yer alabilir. İlgisiz kişilerin duyacağı biçimde sonuç açıklamak, hizmetin amacı ve paylaşım yetkisiyle bağdaşmaz.

  2. Bir araştırmada bir grup programdan sonra puanını 10 artırırken kontrol grubu 8 artırıyor. Yalnız deney grubunun 10 puan artışına bakmak neden yetersizdir?

    • A) Kontrol grubunun artışı tümüyle ölçme hatasıdır ve sıfır sayılır
    • B) Deney grubunun 10 puanı her durumda gerçek etkiyi gösterir
    • C) İki gruplu araştırmalarda ön test zorunlu olarak yasaktır
    • D) Aynı dönemde program dışı değişimin de oluşmuş olabileceğini göz ardı eder
    • E) Kontrol grubunun varlığı ölçme geçerliğini gereksiz hâle getirir

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Karşılaştırma grubu da gelişme gösterdiği için zamanla doğal değişim veya ortak olaylar sonuçlara katkıda bulunmuş olabilir. Gruplar arası değişim farkı ve tasarım varsayımları incelenmelidir.

  3. İki değişken arasında r = −0,65 korelasyon bulunduğunda hangi yorum doğrudur?

    • A) Bir değişken ötekinin yüzde 65'ine kesin neden olmuştur
    • B) İlişki mutlaka deneysel olarak gösterilmiş sayılır
    • C) Negatif işaret ölçmede ciddi hata olduğunu kanıtlar
    • D) İki değişkenin ortalamaları kesinlikle eşittir
    • E) Değişkenler arasında orta-yüksek düzeyde ters yönlü doğrusal ilişki vardır

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Korelasyonun negatif işareti değişkenlerin ters yönde birlikte değişme eğilimini, mutlak değerin büyüklüğü ilişkinin derecesini gösterir. Bu sonuç nedenselliği kanıtlamaz.

  4. Ölçekte her öğrenciye iki danışman ayrı ayrı kategoriler veriyor; uyuşma değerlendirilecekken sınıf prevalansı çok dengesiz. Hangi yaklaşım daha uygundur?

    • A) Ham uyuşmanın yanında şansa bağlı uyuşmayı hesaba katan katsayıyı da yorumlamak
    • B) Ham yüzde uyuşmayı tek başına daima kusursuz ölçüt saymak
    • C) Yalnız Cronbach alfa kullanarak iki puanlayıcıyı karşılaştırmak
    • D) Her iki puanlayıcının işaretlerini rastgele silmek
    • E) Kategorileri sürekli ve oranlı veri kabul etmek

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Sınıflama puanlayıcıları karşılaştırılırken yüzde uyuşma bazı dağılımlarda yanıltıcı olabilir. Kappa türü şansa göre düzeltilmiş göstergeler ve kategori yaygınlığı birlikte değerlendirilmelidir.

  5. Bir okulda programın farkı oluşturduğu savunuluyor ancak yalnız gönüllü öğrenciler programa alınmış. Seçilim etkisini azaltmak için hangi tasarım daha güçlüdür?

    • A) Yalnız katılım sayısının önceki yıla bölünmesi
    • B) Uygun koşullarda rastgele atamalı karşılaştırmalı deney tasarımı
    • C) Program yapan öğrencilerin deneyim yazılarını tek başına toplayıp nedensellik ileri sürmek
    • D) Aynı grubun yalnız son test puanlarını yayımlamak
    • E) Bütün öğrencilere aynı gün tek memnuniyet sorusu sormak

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Gönüllü katılan öğrenciler başlangıçta daha motive olabilir. Koşullar uygunsa rastgele atama ve karşılaştırma grubu, seçilim kaynaklı alternatif açıklamaları azaltarak iç geçerliği güçlendirir.

  6. Ön test–son test programında deney ve kontrol gruplarının değişim puanları sırasıyla +12 ve +5 ise, basit değişim farkı kaç puandır?

    • A) Deney grubunun lehine 17 puan
    • B) Kontrol grubunun lehine 7 puan
    • C) Deney grubunun lehine 7 puan
    • D) İki grubun değişimi eşit, 12 puan
    • E) İki grubun değişimi eşit, 5 puan

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Basit farkların farkı hesaplamasında deney grubunun değişimi (+12) ile kontrolün değişimi (+5) karşılaştırılır: 12 − 5 = 7 puan. Nedensel yorum için tasarım varsayımları ayrıca incelenir.

  7. Öğrencilere yönelik bir ölçek başka bir dilde uygulanıyor ve ortalama puanlar karşılaştırılıyor. Geçerli karşılaştırma için hangi konu özellikle önemlidir?

    • A) Puanları yalnız büyükten küçüğe sıralamak
    • B) Bütün maddeleri her grupta farklı yapılarla yorumlamak
    • C) Orijinal dilde yüksek alfa bulunmasını tek başına yeterli görmek
    • D) Dil gruplarında ölçüm eşdeğerliğinin incelenmesi
    • E) Ölçülen değişkeni açıklamada salt katılım sayısını kullanmak

    Doğru cevap: D

    Çözüm: İki dil grubunda maddeler farklı anlamlara geliyorsa puan farkı gerçek özellik farkını yansıtmayabilir. Ölçme eşdeğerliği ve uyarlama geçerliği bu nedenle önemlidir.

  8. Araştırmacı 20 ayrı hipotezi her biri için yüzde 5 anlamlılık düzeyiyle test ediyor. Hangi risk özellikle artar?

    • A) Ölçeklerin tamamının yüzde 100 güvenilir olması
    • B) Örneklemdeki bütün etkilerin nedensel bulunması
    • C) Rastgele atamanın kendiliğinden oluşması
    • D) Araştırmanın otomatik olarak nitel çalışmaya dönüşmesi
    • E) En az bir yanlış pozitif sonuca rastlama olasılığı

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Birden fazla bağımsız hipotez testi yapılması, yanlış pozitif sonuçlara en az bir kez rastlama olasılığını yükseltir. Çoklu karşılaştırma düzeltmeleri ve önceden belirlenmiş hipotezler değerlendirilmelidir.

  9. Bir okul, programın etkililiğini ölçerken yalnız çalışmayı düzenleyen danışmanın puanlamasını kullanıyor. Yanlılığı azaltacak en uygun adım hangisidir?

    • A) Uygun olduğunda bağımsız ve kör puanlayıcıyla aynı ölçütleri değerlendirmek
    • B) Puanlamaya başlamadan bütün katılımcılara aynı yüksek puanı vermek
    • C) Uygulayıcının beklentisini puanlama anahtarı yapmak
    • D) Öğrenci performansına ilişkin hiçbir veri toplamamak
    • E) Yalnız en memnun öğrencilerin yanıtlarını tutmak

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Uygulayıcı, kendi programının etkisine ilişkin olumlu beklenti taşıyabilir. Bağımsız ve koşulları bilmeyen puanlayıcı, ortak ölçütlerle yapılan değerlendirmede yanlılığı azaltabilir.

  10. Bir araştırmada destek programı bütün öğrencilerde aynı etkili değil; önceki travma deneyimi olanlar daha farklı sonuç gösteriyor. Önceki deneyim hangi işlevde olabilir?

    • A) Yalnız puanlayıcılar arası güvenirlik ölçütü
    • B) Müdahale etkisini değiştiren düzenleyici (moderatör) değişken
    • C) Programın fiziksel girdi kalemi
    • D) Bütün öğrenciler için değişmeyen sabit
    • E) Ölçekteki kategori etiketlerinin uzunluğu

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Bir değişken, müdahalenin sonuç üzerindeki ilişkisinin farklı gruplarda değişmesine yol açıyorsa düzenleyici değişken olabilir. Böyle bir etkileşim örüntüsü uygun analiz ve kuramsal gerekçeyle sınanır.

  11. Ölçek sonucu ile altı ay sonraki akademik uyum arasında beklenen ilişki araştırılıyorsa hangi geçerlik kanıtı elde edilmek istenmektedir?

    • A) Yalnız yazım kurallarına uygunluk
    • B) Puanlayıcılar arası mutlak gizlilik
    • C) Diğer değişkenlerle ilişki ve öngörüye yönelik geçerlik kanıtı
    • D) Soru köklerinin aynı sözcük sayısında olması
    • E) Araştırma ekibinin zaman yönetimi

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Mevcut puanların daha sonraki ilgili bir ölçütü öngörmesi, puan yorumunu destekleyebilecek diğer değişkenlerle ilişki kanıtıdır. Geçerliğin tümünü tek başına ispatlamaz.

  12. Öğrencilerle çalışan araştırmacı, toplanan yanıtların hem program değerlendirmesi hem ticari reklam için kullanılmasını istiyor. Etik açıdan en uygun değerlendirme hangisidir?

    • A) İlk anketin yapılmış olması tüm ticari kullanımlara sınırsız izin verir
    • B) Öğrencilerin itirazı araştırma yürütülürken dikkate alınmaz
    • C) Kayıtların reklamda kullanımı için gizlilik ilkeleri uygulanmaz
    • D) İkinci kullanımın amacı, yetkisi ve ayrı bilgilendirme/onam gerekliliği ayrıca incelenmelidir
    • E) Anket sayısı arttıkça kişisel veri hakları ortadan kalkar

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Bir amaç için toplanan verinin başka amaçla kullanılması, veri koruma ve bilgilendirme yükümlülükleri açısından ayrıca değerlendirilir. Mevcut onam bütün yeni kullanımları otomatik kapsamaz.

  13. Bir PDR programı yalnız katılımcıların memnuniyet anketi ile değerlendiriliyor. Hedeflenen beceri transferini ölçmek için hangi ek veri en anlamlıdır?

    • A) Yalnız afişin tasarımına verilen beğeni puanı
    • B) Kullanılan salonun metrekaresinin ölçümü
    • C) Oturumun kaç dakika geç başladığının listesi
    • D) Öğretmenlerin genel kırtasiye gereksinimi
    • E) Gerçekçi durumlarda davranış performansı ve izleme ölçümleri

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Memnuniyet deneyimin bir boyutudur; becerinin gerçek hayata aktarımını kanıtlamaz. Gözlenebilir performans ve zaman içindeki davranış örnekleri hedefe daha yakın kanıt üretir.

  14. Bir okulda sınıf temelli önleyici rehberlik programının bazı öğrencilere yarar sağlamadığı görülüyor. Program değerlendirmesinde en uygun yaklaşım hangisidir?

    • A) Ortalama etki yanında alt grupların erişim ve kazanım örüntülerini incelemek
    • B) Bütün öğrencilere programın aynı derecede yarar sağladığını varsaymak
    • C) Negatif sonuçları yalnız rapor dışında bırakmak
    • D) Yalnız en yüksek puanlı öğrenciye odaklanmak
    • E) Alt grup farklarını açıklamadan sayısal değerleri silmek

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Genel ortalama, bazı öğrencilerin daha az yararlanmasını gizleyebilir. Etki heterojenliği, erişim koşulları ve uygulama niteliği birlikte incelenerek program iyileştirilmelidir.

  15. Korelasyon katsayısı r = 0,80 bulunan bir çalışmada doğrusal açıklanan ortak varyans yaklaşık kaçtır?

    • A) Yüzde 80
    • B) Yüzde 64
    • C) Yüzde 20
    • D) Yüzde 36
    • E) Yüzde 40

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Basit doğrusal ilişkide r kare değeri ortak varyans oranını verir: 0,80 × 0,80 = 0,64 yani yaklaşık yüzde 64. Bu oran nedensellik veya bireysel tahmin kesinliği anlamına gelmez.

  16. Bir ölçme aracındaki 40 maddenin iç tutarlılığı çok yüksek, fakat öğrenciler tüm maddeleri aynı cümleyi tekrarlıyor diye işaretliyor. Hangisi en uygun yorumu verir?

    • A) Tekrarlanan maddeler her zaman bütün yapıyı eksiksiz ölçer
    • B) İç tutarlılık yüksekse uzman değerlendirmesine gerek kalmaz
    • C) Yüksek iç tutarlılık içerik çeşitliliği ve yapı geçerliğini tek başına kanıtlamaz
    • D) Ölçeğin tüm alt gruplara uygunluğu kendiliğinden oluşur
    • E) Puanların anlamı yalnız madde sayısından belirlenir

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Çok benzer maddeler arası yüksek ilişki güvenirlik katsayısını büyütebilir. Buna rağmen ölçülecek alanın yeterli temsil edilip edilmediği ve yorumun geçerliği ayrıca araştırılmalıdır.

  17. Nitel çalışmada araştırmacı yalnız kendi beklentisini destekleyen görüşleri seçip diğerlerini dışlıyor. En uygun bilimsel önlem hangisidir?

    • A) Bütün farklı görüşleri veri dosyasından kalıcı olarak silmek
    • B) Sadece araştırmacının ilk varsayımını sonuç kabul etmek
    • C) Katılımcı yorumlarını araştırmacı adıyla değiştirmek
    • D) Aykırı örnekleri de analiz edip kodlama kararlarını şeffaf biçimde raporlamak
    • E) Çalışmadaki olumsuz bulguları etik dışı sayarak yok etmek

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Nitel araştırmada yalnız onaylayan örnekleri seçmek yorum yanlılığı doğurur. Aykırı durum analizi, izlenebilir kodlama ve araştırmacı konumunun açıklanması inandırıcılığı güçlendirir.

  18. Bir öğrenciye yönelik ölçekte yüksek puan alanların daha sonra zorunlu olarak klinik tanı aldığı ileri sürülüyor. Hangi eleştiri en önemlidir?

    • A) Yüksek puanlar tek başına bütün tanı ölçütlerini karşılar
    • B) Ölçeğin adı tanı koymak için tek yeterli kanıttır
    • C) Bir puanlama anahtarı varsa klinik değerlendirme gereksizdir
    • D) Tarama sonucu bütün öğrenciler için aynı hukuki kararı gerektirir
    • E) Tarama puanının kesin tanıya dönüştürülmesi ölçme amacını ve yetki sınırını aşabilir

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Tarama ölçeği risk ve gereksinime ilişkin ön bilgi sağlayabilir; klinik tanı yetkili uzman değerlendirmesi ve uygun ölçütleri gerektirir. Ölçeğin kullanım amacı dışındaki yorumlar geçerlik sorununa yol açar.

  19. Bir rehberlik programının değişime neden olduğu iddiasında, sınıflar arasında önceden farklı eğilimler olduğu saptanıyor. Farkların farkı yorumu açısından hangi varsayım sorunludur?

    • A) Müdahale olmasaydı grupların paralel eğilim izleyeceği varsayımı
    • B) Tüm öğrencilerin ölçme puanlarının nominal olması
    • C) Programın tek bir okulda uygulanmasının zorunlu bulunması
    • D) Anket sorularının alfabetik sırada verilmesi
    • E) Araştırma raporunun aynı yazı tipiyle yazılması

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Farkların farkı analizinin nedensel yorumu, müdahale yokken grupların benzer eğilim izleyeceği varsayımına dayanır. Ön dönemde ayrışan eğilimler bu varsayımı sorgulatır.

  20. Rastgele örneklenmiş 200 öğrenciden yalnız 60'ı hassas bir ankete yanıt veriyor ve yanıtlamayanların özellikleri farklı olabilir. Hangi risk öne çıkar?

    • A) Örneklem büyüklüğü nedeniyle bütün geçerlik sorunlarının ortadan kalkması
    • B) Yanıtlamama yanlılığı nedeniyle temsil gücünün zayıflaması
    • C) Rastgele atamanın kendiliğinden gerçekleşmesi
    • D) Tüm yanıtların ölçme hatasız olması
    • E) Bütün grupların aynı özellikte olduğunun kanıtlanması

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Başlangıçta rastgele örnekleme yapılsa bile yanıtlamayanlar sistematik biçimde farklıysa elde edilen veri evreni temsil etmeyebilir. Yanıt oranı, eksik veri örüntüsü ve uygun düzeltmeler incelenmelidir.