Psikanalitik kuramda davranışları etkileyen ve kişinin doğrudan farkında olmadığı çatışmalar hangi kavramla açıklanır?
- A) Pekiştirme tarifesi
- B) Yakınsal gelişim alanı
- C) Bilinçdışı süreçler
- D) Sosyal kaytarma
- E) Ölçekleme
Doğru cevap: C
Çözüm: Psikanalitik yaklaşımda bilinçdışı süreçler ve erken ilişki örüntüleri belirtilerin ve davranışların anlaşılmasında merkezi rol oynar.
Freud'un kişilik modelinde anlık doyum arayışıyla ilişkilendirilen yapı hangisidir?
- A) Ego
- B) Süperego
- C) Benlik saygısı
- D) İd
- E) Toplumsal ilgi
Doğru cevap: D
Çözüm: Freud id yapısını haz ilkesi ve dürtüsel doyum arayışıyla ilişkilendirir; ego gerçeklik ilkesini, süperego ahlaki ölçütleri temsil eder.
Öğrencinin kendisinde kabul etmek istemediği kıskançlığı arkadaşına atfetmesi hangi savunma düzeneğine örnektir?
- A) Bastırma
- B) Yüceltme
- C) Yer değiştirme
- D) Akılcılaştırma
- E) Yansıtma
Doğru cevap: E
Çözüm: Yansıtmada kişinin kendinde kabul etmesi güç duygu veya eğilim başkasına yüklenir; olayda kıskançlık dışarıya atfedilmiştir.
Danışanın, geçmişteki öğretmenine duyduğu korkuyu danışmanıyla ilişkisinde yeniden yaşaması hangi kavramdır?
- A) Aktarım
- B) Karşı aktarım
- C) Duygu yansıtma
- D) Sistematik duyarsızlaştırma
- E) Bilişsel ayrışma
Doğru cevap: A
Çözüm: Aktarımda danışan geçmişteki önemli ilişki örüntülerini danışmanla ilişkisinde yaşar; karşı aktarım danışmanın tepkileriyle ilgilidir.
Adler'in bireysel psikolojisinde başkalarıyla iş birliği ve ortak yararı gözetme hangi kavramla anlatılır?
- A) Serbest çağrışım
- B) Toplumsal ilgi
- C) Koşulsuz olumlu kabul
- D) Kolektif bilinçdışı
- E) Bilişsel çarpıtma
Doğru cevap: B
Çözüm: Toplumsal ilgi, Adler'in aidiyet, katkı ve iş birliğine dayalı sağlıklı yaşam yöneliminin temel kavramlarındandır.
Jung'un yaklaşımında kültürler boyunca görülebildiği varsayılan simgesel örüntülerin adı nedir?
- A) Otomatik düşünce
- B) Pekiştirme
- C) Arketip
- D) Savunmacı kötümserlik
- E) Yansıtıcı dinleme
Doğru cevap: C
Çözüm: Jung'un analitik psikolojisinde arketipler, kolektif bilinçdışı kuramıyla ilişkili simgesel eğilimler olarak tanımlanır.
Birey merkezli psikolojik danışmanın kuramcısı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Albert Ellis
- B) Aaron Beck
- C) B. F. Skinner
- D) Carl Rogers
- E) William Glasser
Doğru cevap: D
Çözüm: Rogers, birey merkezli yaklaşımda empati, koşulsuz olumlu kabul ve içtenlik özelliklerini değişimi destekleyen ilişki koşulları olarak öne çıkarır.
Bir danışan, yöneticisine duyduğu kızgınlığı evde kardeşine yönelttiğini anlatıyor. Psikodinamik açıdan en uygun yorum hangisidir?
- A) Yansıtma savunması
- B) Toplumsal ilgi
- C) Yer değiştirme savunması
- D) Mucize sorusu
- E) Otomatik düşünce kaydı
Doğru cevap: C
Çözüm: Yer değiştirmede duygu asıl hedeften daha güvenli görülen başka kişiye ya da nesneye yönelir; olayda öfkenin hedefi değişmiştir.
Adlerci danışmada doğum sırası hakkında aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi daha uygundur?
- A) Bütün ilk çocuklara aynı kişilik tanısını koymak
- B) Sadece doğum tarihinden mesleği tahmin etmek
- C) Doğum sırasını tek belirleyici biyolojik etken saymak
- D) Bireyin aile içindeki konumunu nasıl yaşadığını incelemek
- E) Kardeş sayısını başarı testi yerine kullanmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Adlerci görüşte aile dizilimi kişinin öznel yaşantısıyla anlaşılır; doğum sırası tek başına kişilik veya gelecek belirlemez.
Danışman, “Söylediklerini duyunca hem kırgın hem de dışlanmış hissediyor gibisin” diyor. Bu tepkinin temel işlevi nedir?
- A) İçerik yansıtma
- B) Yüzleştirme
- C) Bilişsel yeniden yapılandırma
- D) Davranış sözleşmesi
- E) Duygu yansıtma
Doğru cevap: E
Çözüm: Danışman olayın ayrıntılarını yinelemekten çok danışanın duygusal deneyimini adlandırdığı için duygu yansıtma yapmaktadır.
Danışan “Başarılı olmam için herkesin beni sevmesi şart” diyor. Ellis yaklaşımına göre önce hangi süreç hedeflenir?
- A) Katı ve mutlakçı inancı sorgulama
- B) Gevşemeyi tek müdahale seçme
- C) Çocukluk rüyalarını yorumlama
- D) Doğum sırasını kesin tanı olarak kullanma
- E) Başarısızlığı ödüllendirme
Doğru cevap: A
Çözüm: REBT danışmanın ilgisini olaydan çok olaya yüklenen zorunluluk içeren inancın işlevselliğine yöneltir.
Ellis'in A–B–C–D–E modelinde işlevsiz inancın kanıt ve mantık yönünden tartışılması hangi harfle gösterilir?
Doğru cevap: B
Çözüm: Ellis modelinde D tartışma ve sorgulama aşamasını; E ise daha işlevsel etkili yeni inanç veya değerlendirmeyi temsil eder.
“Toplantıda biraz takılırsam kariyerim tamamen biter” diyen danışanda ön plana çıkan bilişsel çarpıtma nedir?
- A) Zihin okuma
- B) Seçici soyutlama
- C) Felaketleştirme
- D) Kişiselleştirme
- E) Olumlu olayları küçümseme
Doğru cevap: C
Çözüm: Küçük bir aksaklığın sonucunu aşırı kötü ve yıkıcı bir sonuca dönüştürmek felaketleştirme örneğidir.
Danışman “Bu düşüncenin lehindeki ve aleyhindeki kanıtlar neler?” diye soruyor. Beck yaklaşımında kullanılan teknik hangisidir?
- A) Boş sandalye
- B) İstisna sorusu
- C) Davranışın cezalandırılması
- D) Sokratik sorgulama
- E) Rüya çözümlemesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Sokratik sorgulama danışanın bir düşünceyi kanıtlar ve alternatifler üzerinden kendisinin değerlendirmesine yardım eder.
Danışan “İş görüşmesinde terledim, demek ki bütün insanlar beni yetersiz görüyor” diyor. Beck açısından ilk inceleme ne olmalıdır?
- A) Danışanın görünüşünü hemen değiştirmek
- B) Düşünceyi kanıt aramadan kesin doğru saymak
- C) Olay ile otomatik düşünceyi ve kanıtlarını ayırmak
- D) Yalnız rüyasının sembolik anlamını aramak
- E) Danışanın mesleğini doğrudan seçmek
Doğru cevap: C
Çözüm: Bilişsel yaklaşım, iş görüşmesindeki bedensel tepki ile bunu izleyen kanıtsız genellemeyi ayırır; düşüncenin kanıtlarını birlikte araştırır.
Danışan kendini “Asla yeterince iyi değilim” diye tanımlıyor; “Sunumda gülecekler” diye düşünüyor. Bu iki ifade sırasıyla neye daha yakındır?
- A) Otomatik düşünce ve çekirdek inanç
- B) Mucize sorusu ve istisna sorusu
- C) Aktarım ve karşı aktarım
- D) Çekirdek inanç ve otomatik düşünce
- E) Öncül ve pekiştirici
Doğru cevap: D
Çözüm: Kişinin kimliğiyle ilgili geniş ve kalıcı yetersizlik fikri çekirdek inançtır; belirli sunuma ilişkin anlık olumsuz tahmin otomatik düşüncedir.
Bir danışan katı “Kesinlikle başarısız olmamalıyım” inancına sahiptir. REBT danışmanının en uygun ilk müdahalesi hangisidir?
- A) Danışanı açıklamasız biçimde korktuğu ortama zorlamak
- B) Danışana toplumdaki herkesin onu sevdiğini garanti etmek
- C) Danışmanın kendi değerlerini danışana dayatması
- D) Düşüncenin biyolojik olarak değişmez olduğunu bildirmek
- E) Zorunluluk inancını mantık ve kanıt yönünden sorgulamak
Doğru cevap: E
Çözüm: Ellis yaklaşımında işlevsiz zorunluluk ve felaketleştirme eğilimi tartışılarak daha esnek, gerçekçi bir inanç geliştirilmesi desteklenir.
Danışman, danışanın geçmişteki otorite figürlerine ilişkin öfkesinin danışma ilişkisinde belirdiğini fark ediyor. En uygun yaklaşım nedir?
- A) Aktarımı danışanın hazır oluşuna göre ve yargılamadan incelemek
- B) Danışanın duygusunu kişisel hakaret sayıp tartışmak
- C) Bütün duygularını grup önünde açıklamak
- D) Önce danışan adına mesleki karar vermek
- E) Duyguyu tamamen yok sayıp görüşmeyi bitirmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Psikodinamik çalışmada aktarım, danışma ilişkisini anlamak için dikkatle ele alınabilir; erken veya cezalandırıcı yorum güveni zedeleyebilir.
Geştalt oturumunda danışan, geçmişte söyleyemediği sözleri hayalî kişiye yöneltiyor. Danışmanın işlemi hangi amaçla uygundur?
- A) Danışanın geçmişteki bütün anılarını kesin doğrulamak
- B) Tamamlanmamış yaşantıya şimdi ve burada farkındalık kazandırmak
- C) Tüm belirtilere kalıcı tanı koymak
- D) Görüşmeyi yalnız rakamsal ölçeklemeye çevirmek
- E) Davranışın dışsal ödülünü artırmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Boş sandalye, geçmiş ilişki temasını şimdi ve burada deneyimleyerek duygusal farkındalık yaratmayı hedefler; yaşananın tarihsel kanıtı değildir.
Çözüm odaklı danışmada “Yarın sorun çözülmüş olsaydı ilk fark edeceğin şey ne olurdu?” sorusu ile “Sorun geçen hafta hangi gün daha azdı?” sorusu sırasıyla nedir?
- A) İstisna sorusu ve mucize sorusu
- B) Boş sandalye ve aktarım yorumu
- C) Mucize sorusu ve istisna sorusu
- D) Sokratik sorgu ve davranış deneyi
- E) Yüzleştirme ve özetleme
Doğru cevap: C
Çözüm: Mucize sorusu tercih edilen geleceği hayal ettirir; istisna sorusu gerçek geçmiş veya mevcut yaşamda sorunun azaldığı durumu araştırır.